نیمی از یارانه بنزین در باك خودروهای سه دهك ثروتمند

تهران- ایرنا- شیوه كنونی پرداخت یارانه بنزین مصداق بی عدالتی به شمار می رود به طوری كه اقشار ثروتمند و مرفه كه دارای بیشترین خودرو هستند بالاترین سود را برده و اقشار فقیر، نیازمند و یا افرادی كه به هر دلیلی تمایلی برای داشتن خودرو ندارند، كم ترین بهره را از این یارانه می برند.

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا، ایران یكی از بزرگ ترین توزیع كنندگان یارانه سوخت و بنزین در دنیاست؛ به طوری كه بر اساس گزارش ها، یارانه پنهانی كه برای بنزین پرداخت می شود روزانه به 35 میلیون دلار و سالیانه به بیش از 12.5 میلیارد دلار می رسد.
البته در صورت ورود یك میلیون و 500 هزار دستگاه خودرو جدید به جاده های كشور در سال آینده، میزان یارانه پنهان پرداختی به بنزین به روزانه 45 میلیون لیتر و سالیانه به حدود 16.5 میلیارد دلار افزایش خواهد یافت.
استفاده بهینه از سوخت، توزیع عادلانه یارانه ها و كاهش میزان مصرف سوخت از موضوعاتی است كه بارها در برنامه ها و اسناد بالادستی مورد توجه قرار گرفته است به طوری كه در بند 29 «سند الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت» نیز بر لزوم مدیریت مصرف و كاهش مصرف انرژی تاكید شده است.

** توزیع ناعادلانه یارانه سوخت
توزیع حجم بالای یارانه سوخت و بنزین با هدف توزیع عدالت و بهره مندی همگانی از سوخت ارزان انجام می شود اما بررسی ها نشان دهنده انحراف در دستیابی به اهداف مورد نظر است.
یارانه به 2 نوع تقسیم می شود، «یارانه مستقیم» به صورت نقدی به افراد پرداخت می شود اما «یارانه پنهان» به صورت غیر نقدی و بدون اینكه به مردم اعلام شود برای تامین كالاهای مختلف مانند بنزین توسط دولت هزینه می شود.
در واقع، روند توزیع یارانه پنهان بنزین و سایر انواع سوخت به گونه ای است كه به جای قشرهای كم برخوردار و دهك های پایین جامعه، گروه های مرفه و ثروتمند از این یارانه سود شده اند.
اقتصاددانان جمعیت هر جامعه ای را به لحاظ درآمد و مصرف به 10 رتبه تقسیم بندی می كنند و هریك از این رتبه ها را دهك می نامند.
دهك اول نشان دهنده 10 ‌درصد از خانوارهایی است كه كمترین هزینه سالیانه را داشته‌اند. بنابراین می‌توان گفت این دسته از خانوارها جزو فقیرترین قشرهای جامعه محسوب می‌شوند.
در نقطه مقابل، دهك دهم، 10 ‌درصد از خانوارهایی را نشان می دهد كه بیشترین مبلغ را صرف هزینه سالیانه خود كرده‌اند، كه این دسته از خانوارها از مرفه‌ترین افراد به شمار می روند.

** سود بیش از 5 هزار تومانی با مصرف هر لیتر بنزین
بر اساس شیوه فعلی توزیع یارانه بنزین، خانواده های مرفهی كه چند خودرو دارند از 38 سنت (بر مبنای نرخ دلار 14 هزار تومانی در زمان تنظیم گزارش) كه به صورت یارانه پنهان برای هر لیتر بنزین توسط دولت پرداخت می شود، بهره می گیرند و افراد فقیر و نیازمند كه خودرو ندارند، هیچ سود و عایدی از این یارانه نخواند داشت.
با احتساب یارانه پنهان 38 سنتی برای یك لیتر با مصرف هر لیتر بنزین معادل پنج هزار و 320 تومان عاید مالك خودرو می شود.
بنابراین در صورت مصرف روزانه 10 لیتر بنزین توسط خودرو، دارندگان آنها معادل 53 هزار و 200 تومان در روز از یارانه بنزین بهره مند می شوند؛ این در حالی است كه آنها برای سوخت گیری 10 لیتر بنزین فقط 10 هزار تومان پول پرداخت كرده اند.
در این میان، فقیران یا افرادی كه به هر دلیلی فاقد خودرو اند از این یارانه بی بهره می مانند و به عنوان بازندگان اصلی بازی یارانه سوخت محسوب می شوند.
در واقع، دهك های مرفهی كه گاهی چندین خودرو دارند، برندگان اصلی شیوه فعلی توزیع یارانه بنزین به شمار می روند و بیشترین سود را دریافت می كنند و افراد فقیر و فاقد خودرو سودی از این یارانه كسب نمی كنند.

** اختصاصی نیمی از یارانه بنزین به 3 دهك پردرآمد جامعه
بر اساس گزارش ها سه دهك ثروتمند و مرفه جامعه، به تنهایی نیمی از یارانه پنهان بنزین را به خود اختصاص می دهند.
بر این اساس، مدیرعامل شركت بهینه‌سازی مصرف سوخت چندی پیش از اختصاص نیمی از یارانه بنزین به سه دهك‎ پردرآمد جامعه خبر داده و گفته بود، اگر روند مصرف به همین شكل ادامه یابد در چند سال آینده، بخش عمده‎ بودجه كشور باید به پرداخت یارانه سوخت اختصاص یابد.
محسن دلاویز تاكید كرد پرداخت ارقام هنگفت به عنوان یارانه بنزین كه نیمی از آن به دهك‎های ثروتمند جامعه اختصاص می‎یابد و همین‌طور قاچاق بنزین با قیمت یارانه‎ای، هر دو از نمودهای بی‎عدالتی است.
وی افزود: بی‌شك اگر برای مردم تبیین شود كه قیمت كنونی بنزین، چگونه در ترویج این بی‎عدالتی نقش داشته است، در اصلاح قیمت‎گذاری‎ سوخت همراهی خواهند كرد و از این چالش كه تبعات منفی آن رو به افزایش است، عبور می‌كنیم.
البته باید توجه داشت كه مرفهان به عنوان تنها برندگان یارانه بنزین به شمار نمی روند قاچاقچیان بنزین نیز روزانه حدود 10 میلیون لیتر بنزین را به كشورهای همسایه قاچاق می كنند و سود سرشاری از شیوه فعلی توزیع یارانه به جیب می زنند.
بی عدالتی موجود در شیوه كنونی توزیع یارانه سوخت باعث شده است پیشنهادهایی برای تغییر این رویه ارایه شود كه از جمله آنها می توان به پرداخت یارانه مستقیم به جای یارانه پنهان و همچنین اختصاص اعتبار برای توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی اشاره كرد تا بدین ترتیب همه اعضای جامعه بویژه دهك های پایین و افراد فاقد خودرو نیز از این یارانه بهره شوند.
اقتصام*2022*1961*