۳۰ مهر ۱۳۹۷،‏ ۱۲:۱۷
کد خبر: 83074393
۰ نفر
زلزله كرمانشاه، سلبریتی ها، سمن ها و اعتماد رنگ باخته

تهران- ایرنا- زلزله غرب كشور در سال گذشته، علاوه بر خسارات سنگین جانی و مالی كه به جا گذاشت، زمینه ساز یك رویداد جدید در عرصه اجتماعی شد و آن مشاركت جدی تر افراد مشهور یا همان سلبریتی ها و سمن ها، در كنار مراجع رسمی چون هلال احمر در جذب كمك های مردمی، برای كمك به زلزله زدگان بود.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، اما زلزله7.3 ریشتری كه 21آبان سال 96كرمانشاه را لرزاند، همچنین نشانگر كاهش معنادار میزان رویكرد مردم به مراجع رسمی فعال در حوزه امدادگری در مقایسه با وقایع مشابه گذشته بود.
اگرچه با مشاركت سلبریتی ها بخشی از مشكلات زلزله زدگان حل شد اما عدم سازمان دهی مناسب كمك ها و حضور افرادی نامرتبط و ضعیف عمل كردن برخی از سازمان های غیر دولتی (سمن ها) در كنار برخی سوء استفاده های صورت گرفته، سبب شد تا به بی اعتمادی مردم به این گونه مشاركت ها دامن زده شود.
برای یافتن چرایی این مساله به سراغ 'ایثار خدادادی' مدرس و محقق مدیریت سازمان های غیر دولتی رفتیم و با وی به گفت و گو نشستیم.

** نقش سمن ها در زلزله كرمانشاه
ایثار خدادادی در پاسخ به پرسش پژوهشگر ایرنا در خصوص نقش سمن ها در كمك به زلزله زدگان كرمانشاه، گفت: اگر سمن ها نبودند اصلا امكان نداشت زلزله كرمانشاه جمع شود. عملا سمن ها بودند كه قبل از دولت و بهتر از دولت توانستند به داد مردم برسند. نكته اش هم كاملا مشخص بود، بحث حركت مردمی آنها بود. اما اینكه ساختارمند و هدفمند به جلو نرفتند بحث دیگری است كه به نوعی می شود گفت مقصر خود سمن ها بودند.

**سمن ها بطور ساختارمند و هدفمند در زلزله كرمانشاه پیش نرفتند
خدادادی در پاسخ به این سوال كه چرا سمن ها در هنگام زلزله كرمانشاه سامان مند و هدفمند جلو نرفتند، بیان داشت: در این باره قوانین دست و پا گیر بسیاری وجود دارد. ما در كشور هنوز قانون مشخصی برای ثبت حقوقی سمن ها نداریم. هر سمن در یك وزارتخانه ثبت می شود و از همه مهمتر قوانین و مقرارت تسهیل گری برای ثبت شبكه ای سمن ها نداریم.
وی افزود: برخی از كسانی كه وارد بحث كرمانشاه شدند خودجوش بودند و به نوعی دلشان را به دریا زدند. یعنی حتی مجوز این كار راه هم نداشتند و اصلا اجازه ورود به منطقه را نداشتند و فقط به خاطر دردی كه داشتند از راه های مختلف سعی كردند تا وارد شوند.
این محقق در حوزه سازمان های مردم نهاد اضافه كرد: در همه جای دنیا سمن ها در واقع به واسطه ماموریت های مشابهی كه دارند بر اساس یك پروژه مشترك یا رویكرد مشخص مثل فدراسیون سازی یا كنفدراسیون سازی یا مسائلی از این قبیل درهم ادغام می شوند كه رویكردهای شبكه سازی به آنها می گویند. براساس این رویكرد شبكه سازی به تسهیم منابع خود می پردازند. این تسهیم منابع می تواند در حیطه دانش، پژوهش و اطلاعات یا در حیطه منابع فیزیكی و یا در حیطه منابع مالی و از همه مهمتر می تواند در حیطه منابع انسانی باشد. اما عملا ما قانون شبكه سازی سمن ها را در كشور نداریم.
وی افزود: شبكه هایی هم كه وجود دارد تقریبا خودجوش هستند و ایرادات مدیریتی بسیاری دارند. برخی از این سمن ها توانسته اند كاری انجام دهند اما برخی دیگر نه و عملا می توان گفت همه سمن ها موفق نیستند.

**فقدان دانش مدیریت سازمان های غیر دولتی
خدادادی در خصوص این سوال كه چه مشكلاتی برای سمن ها در كشور وجود دارد، گفت: در دو حوزه به سمن ها آسیب وارد می شود: یكی بحث عدم تسهیل گری دولت در قوانین سمن ها است و دیگری فقدان دانش مدیریت سازمان های غیردولتی است. مدیریت سازمان های غیردولتی یك گرایش دانشگاهی است كه كشور ما از وجود آن محروم است. واحد علوم تحقیقات، دو دوره این رشته را گذاشت و در این رشته دانشجو هم گرفته شد، ولی به محض اینكه فارغ التحصیلان درسشان تمام شد این رشته هم ممنوع شد و اصلا دیگر مجوز نگرفت.
این محقق افزود: سمن های ما با حداقل ادبیات مدیریتی آشنا نیستند و اتفاقاتی كه در سمن های صورت می گیرد بیشتر مبتنی بر درایت و بومی سازی تجارب خصوصی و دولتی است كه گاهی وقت ها هم اشتباهات فاحشی از داخل آن بیرون می آید. بطوریكه گاهی اوقات سمن ها تبدیل به یك شركت و یا تبدیل به یك حزب می شوند و به این ترتیب ماهیت اصلی خود را از دست می دهند. در مورد زلزله كرمانشاه هم كه بنده اعتقاد دارم سمن ها بار اصلی اش را به دوش كشیدند و هنوز هم می كشند، این بحث فقدان دانش شبكه ای وجود داشت. اگر سمن ها از دانش برخوردار بودند، خیلی بهتر و حرفه ای تر می توانستند در صحنه ظاهر شوند.

**سلبریتی ها نمی توانند جای سازمان های غیر دولتی را بگیرند
خدادادی نسبت به این سوال كه چرا در زلزله كرمانشاه سلبریتی ها نسبت به سازمان های غیر دولتی بیشتر فعال بودند، گفت: من معتقدم اصلا سلبریتی ها پر رنگ ظاهر نشدند. حجم مسائلی كه سازمان های غیر دولتی در كشور حل می كنند، شاید بتوان گفت حتی یك یا دو درصد آن هم توسط سلبریتی ها حل نمی شود.
وی افزود: بر اساس اتفاقات و حوادثی كه در كشور به وجود آمد برخی از سلبریتی ها برای خودنمایی در صحنه ظاهر شدند و برخی دیگر از روی دغدغه وارد این قبیل از كارها شدند.

** ضعف آگاهی مردم از فعالیت های سازمان های غیر دولتی
خدادادی در پاسخ به این سوال كه چرا نقش سمن ها در پاره ای از موارد كم رنگ دیده می شود، گفت: در كشور ما ضعف آگاهی از جامعه مدنی وجود دارد. مردم هنوز نمی دانند منظور از جامعه مدنی چیست؟ مشاركت اجتماعی چیست؟ و هر سازمانی چه چالش و مشكلی را حل می كند؟ مردم معمولا به سراغ چیزها و كسانی می روند كه اصلا ربطی هم به آنها ندارد. در خصوص زلزله كرمانشاه هم همین اتفاق افتاد.
وی افزود: كمك هایی كه سلبریتی ها جمع كردند، مخاطبانش كسانی بودند كه اصلا اگاهی به كار سازمان های غیر دولتی نداشتنند. همین الان هم از آنها بپرسید متوجه می شوید كه اصلا نمی دانند ساخت چند مدرسه و یا درمان چند كودك توسط این سازمان های غیر دولتی بوده است.

**آسیب شناسی مشاركت سلبریتی ها در كمك به زلزله زدگان كرمانشاه
خدادادی بیان داشت: همانطور كه دولت نمی تواند به عرصه فعالیت سمن ها وارد بشود، سلبریتی ها هم نمی توانند. وقتی گفته می شود كه یك سازمان غیر دولتی چقدر خوب كاری را انجام داده است یعنی نه تنها بخش دولتی بلكه بخش خصوصی هم نتوانسته به خوبی آن سازمان كار كند.
وی افزود: سلبریتی ها و دولت به كف جامعه وصل نیستند. سازمان مردم نهادی كه در حوزه كودك كار می كند خوب می داند كه چگونه به بچه باید آموزش بدهد و چگونه آن بچه را بسمت خودش جذب كند و یا چگونه می تواند با خانواده اش ارتباط برقرار كند و كارهای مددكارانه اش را انجام بدهد. یك سلبریتی ممكن است با صحنه هایی كه مواجه می شود دچار اضطراب شود و یا حتی مكان را ترك كند. در حالیكه نیروهای سازمان های مردم نهاد در این زمینه ها آموزش لازم را دیده اند و می دانند با موقعیت اضطراری چگونه برخورد كنند.
این محقق افزود: علاوه بر عدم شفاف بودن سلبریتی ها و منتشر شدن اخباری مبنی بر این امر، بسیاری از فعالیت های خیرخواهانه آنها به دلیل ندانستن راه و روش همدلی و كار به آسیب دیدگان به نتیجه نرسیده است.

** نحوه هماهنگ شدن سلبریتی ها و سازمان های مردم نهاد
خدادادی در پاسخ به این سوال كه چگونه می توان سلبریتی ها را با سازمان های مردم نهاد هماهنگ كرد، گفت: گام اول شكل گیری آگاهی است. نه تنها سلبریتی ها از رویكردها، چالش ها، مكانیزم ها و مسائل مدیریتی سازمان های غیر دولتی باید مطلع باشند، بلكه خود سمن ها هم باید استقلال خود را حفظ نمایند و از چارچوب كار خود آگاهی لازم را داشته باشند. علاوه بر این موارد، مردم هم باید نسبت به این سازمان ها و ماهیت كار آنها مطلع باشند و در وقوع مشكلاتی نظیر زلزله یا هر حادثه دیگر كمك ها را قبل از سلبریتی ها، از سازمان های غیر دولتی طلب كنند.
وی اضافه كرد: سلبریتی ها باید بدانند نیازی به جمع آوری پول از طرف آنها نیست. آنها می توانند در این گونه موارد همدلی داشته باشند اما باید استقلال سازمان های غیر دولتی را نیز حفظ نمایند. سلبریتی ها می توانند كاتالیزری برای سرعت بخشیدن به فعالیت های سمن ها باشند. به این صورت كه محتواهای مختلف درخصوص كودكان كار، نیازمندان و .... می تواند از سوی سمن ها تولید شود و رسانه ای كردن آنها از طریق سلبریت ها صورت بگیرد.
خدادادی افزود: به عنوان مثال در زمینه اوتیسم، سمن ها می توانند محتوا را تولید كنند. اینكه اوتیسم چیست؟ چه عواملی آن را به وجود می آورد و چه تجربه های موفقی در این زمینه وجود دارد. یك سلبریتی مانند یك روزنامه نگار مطرح نیز می تواند مطلب خوبی در این زمینه در روزنامه بنویسد یا بازیگری در این خصوص كلیپی تهیه كند. در واقع نقش اصلی سلبریتی ها می تواند در مدیا سازی محتواهای تولیدی سازمان های غیر دولتی باشد كه بتواند منجر به كمك در توسعه ظرفیت های فكری جامعه در برخورد با آن حوزه و یا آسیب شود.
' به عبارتی یك سلبریتی با استفاده از اعتبار و شبكه دوستداران خود از ظرفیت اعتماد سازی خویش استفاده می كند تا محتوای تولید شده در حوزه آن بحران یا آسیب اجتماعی و راهبردهای حل آن را از طریق مدیا( رسانه سازی) در جامعه به نحو احسنت نشر دهد و برای سمن ها از این طریق قدرت چانه زنی و ترویجگری در جامعه ایجاد كند.'
پژوهشم**م-ا**1552