۲۹ مهر ۱۳۹۷،‏ ۵:۵۳
کد خبر: 83072731
۰ نفر
ناكامی های ولیعهد جوان

تهران- ایرنا- مرگ جمال خاشقچی روزنامه نگار سعودی این روزها به مهم ترین خبر رسانه های مهم جهان تبدیل شده و زلزله ای در كاخ های پادشاهی عربستان و نظام سلطنتی و موروثی آن به دنبال داشته است.

این زلزله به دنبال خود پس لرزه هایی را نیز دارد كه اكنون یكی پس از دیگری در عربستان ابتدا به عنوان پیش خبر و در ادامه نیز خبر منتشر می شود كه در این ارتباط می توان از اخبار غیررسمی در خصوص برخی تحركات برای بركناری محمد بن سلمان ولیعهد و عادل الجبیر وزیر خارجه عربستان و چند تن از مقام ها و مسوولان امنیتی به عنوان مصادیق آن نام برد.
ولیعهد جوان امروز عربستان از سال 2009 با فعالیت در تشكیلات محلی ریاض وارد عالم سیاست شد و با جلوس سلمان بن عبدالعزیز بر تخت پادشاهی این كشور بعد از عبدالله بن عبدالعزیز پای وی به وزارت دفاع عربستان از 25 مارس 2015 میلادی باز شد.
وی در ادامه افزایش قدرت و در پی یك كودتای خاموش در 21 ژوئن سال 2017 با عزل امیر محمد بن نایف از مقام ولیعهدی جانشین وی شد.
چند ماه پس از روی كارآمدن محمد بن سلمان برخی اقدامات وی در این كشور مانند بازداشت و زندانی كردن برخی شاهزاده های سعودی موجی از نگرانی را در عربستان ایجاد و موجب فرار برخی از آنان به خارج از این كشور شد كه یكی از این افراد نیز كه پیشتر دارای پست مشاور نیز بود خاشقچی بود.
محمد بن سلمان علاوه بر برخی اقدامات در صحنه داخلی این كشور در ارتباط با سیاست خارجی نیز دست به اقداماتی زد تا بتواند عربستان را به عنوان یكه تاز در بین كشورهای عربی نشان دهد.
از دیر باز در طول تاریخ یكصد ساله كشورهای عربی عربستان به خاطر برخورداری از دو نعمت حج و نفت و سودهای سرشار آنها تلاش داشت تا با استفاده از قدرت مالی برخی سیاست های خود را در كنار برخی كشورهای تاثیرگذار عرب پیش ببرد.
با روی كار آمدن محمد بن سلمان این تلاش ها علاوه بر استفاده از بعد مالی بر امور سیاسی در درجه اول كشورهای عربی و در مرحله بعد منطقه نیز گسترش یافت و وی سعی كرد تا با كنار زدن نقش برخی از این كشورها با استفاده از موقعیت مالی خود ضمن افزایش قدرت نظامی و خریدهای نجومی تسلیحاتی از كشورهای مختلف غربی نظیر امریكا ، انگلیس ، فرانسه ، اسپانیا، آلمان و سوئد و خرید امتیازات برخی رسانه های معروف در غرب برای پیشبرد سیاست های خود یكه تازی هایی را نیز در صحنه سیاسی خصوصا در ارتباط با كشورهایی مانند سوریه ، لبنان ، عراق و یمن ایفا كند.
البته برخی از این سیاست ها به خاطر رویاهایی كه ولیعهد جوان عربستان در سر داشت از زمان پست وزارت دفاعی وی آغاز شده بود ولی با افزایش قدرت محمد بن سلمان شكل شدیدتری به خود گرفت و گسترده تر شد.
وی دو ماه بعد از انتخاب به عنوان وزیر دفاع یعنی در 23 ژانویه سال 2015 به خاطر وجود برخی پشتیبانی ها از سوی غربی ها كه برای اجرای سیاست های آتی خود بر روی ولیعهد جوان عربستان حساب باز كرده بودند به پشتوانه سلاح های پیشرفته دریافتی از غرب عملیات ' توفان قاطعیت ' را به امید پایان دادن چند روزه به مناقشه یمن به این كشور آغاز كرد كه بر خلاف انتظار غربی ها تا امروز ادامه دارد و هر روز بر ناكامی های عربستان و ائتلاف ایجاد شده در این خصوص افزوده می شود.
اكنون ولیعهد جوان عربستان به خاطر طولانی شدن جنگ در یمن ، استفاده از سلاح های پیشرفته غربی برای بمباران مردم بی گناه و زنان و كودكان یمنی ، قتل عام شمار زیادی از مردم غیرنظامی این كشور به خاطر بمباران جنگنده های پیشرفته علیه مراكز غیرنظامی و اتوبوس های حامل آوارگان و دانش آموزان، گسترش وبا ، سوء تغذیه و مرگ و میر بیماران یمنی به خاطر محاصره و ممنوعیت سفر به خارج برای مداوا بشدت از سوی سازمان های مدافع حقوق بشر و برخی كشورهای غربی تحت فشار است.
وی از یك سو نمی تواند به خاطر ائتلافی كه همراه با امارات علیه یمن ایجاد كرده است ، دست بردارد چرا كه چنین كاری هزینه حیثیتی سنگینی برای ریاض و به خصوص شخص ولیعهد بعد از هزینه روزانه 200 میلیون دلاری در یمن دارد و از سوی دیگر بشدت از طرف كشورهای بسیاری در جهان به خاطر فجایع انسانی در یمن تحت فشار است و در كنار این همه نیروهای یمنی نیز با پای برهنه روزگار را برای این شاهزاده سعودی سیاه كرده اند تا جایی كه مجبور به استفاده از مزدوران خارجی به جای نیروهای سعودی برای مقابله با آنان شده است.
در سوریه نیز وضعیت عربستان به عنوان مهم ترین حامی تروریست ها بسیار خراب تر از یمن است. این كشور بعد از هشت سال حمایت های تمام قد از تروریست ها و تامین هزینه های مالی و تسلیحاتی آنان در كنار تركیه و برخی كشورهای همسایه سوریه اكنون با دستان خالی مجبور است خود را كنار كشیده و برای كاهش این شكست سنگین پیشنهادهایی را به طرف سوری برای بیرون راندن ایران و حزب الله از سوریه در ازای بازسازی كامل این كشور داده كه این تیر ریاض نیز به سنگ خورده است.
عربستان كه تا دیروز نمی توانست سیاست های مستقل سوریه را در برخی مجامع عربی و بین المللی تحمل كند و به دنبال ساقط كردن نظام قانونی این كشور بود اكنون باید در صحنه های مختلف سوریه قدرتمند و خارج شده از بحران با تجربه هشت ساله را تحمل كند كه به مراتب قوی تر از گذشته تلاش دارد تا به سیاست های خود ادامه دهد و اكنون برخی كشورهای خارجی و خصوصا عربی با چراغ خاموش به خاطر رسوایی های گذشته مجبور هستند تا سفارتخانه های خود را با رایزنی های پشت پرده در دمشق بازگشایی كنند.
در اتحادیه عرب نیز رایزنی هایی برای بازگشت سوریه به آن به خاطر اخراج از سوی برخی كشورهای مهم آن مانند عربستان در جریان است و مسوولان برخی كشورها برای این مهم پیش قدم شده اند و این تحركات نمی تواند بدون چراغ سبز عربستان باشد و ریاض از هم اكنون باید این موضوع را مد نظر داشته باشد كه سوریه خارج شده از بحران آن كشور وارد شده در بحران نیست و از این پس به خاطر تلاش های دمشق شكست سیاست های ریاض در صحنه های مختلف منطقه ای و عربی یكی پس از دیگری ادامه خواهد داشت.
در عراق نیز عربستان پس از سال های حمایت از اقدامات تروریستی به خاطر از دست دادن قدرت از سوی سنی های این كشور و به خاطر بی نتیجه بودن چنین اقداماتی به دنبال كشته و یا زخمی شدن بسیاری از شهروندان عراقی در سال های اخیر خصوصا به دنبال روی كارآمدن محمد بن سلمان تغییر یافته و نقش آفرینی در صحنه سیاسی بیش از پیش افزایش یافته است.
در راستای این سیاست روابط دو كشور با بازگشایی دوباره سفارتخانه عربستان در بغداد و كنسولگری های آن در برخی شهرهای عراقی آغاز شد كه اندكی پس از آن به خاطر برخی تحركات مشكوك سفیر این كشور در عراق مانند دخالت در امور داخلی عراق و دیدار با برخی شخصیت های عراقی عذر وی خواسته و پس از یك و نیم سال ثامر السهبان اخراج شد.
ریاض به دنبال انتخابات پارلمانی اردیبهشت ماه 1397 در عراق تلاش های بسیاری برای تاثیرگذاری بر این انتخابات كرد و در این راه با ایجاد اتاق فكر و هماهنگی در عربستان و اعزام برخی ماموران خود به عراق و هماهنگی با برخی شخصیت های مهم در این كشور با استفاده از دلارهای نفتی تلاش كرد تا مسیر انتخابات را به سمت سیاست های مورد نظر خود تغییر دهد.
قبل از این اقدامات عربستان با استفاده از آغاز روابط خود با عراق دست به برخی اقدامات عمرانی مانند ایجاد ورزشگاه در برخی شهرها و اقدامات مشابه با هدف جذب و جلب جوانان عراقی شده بود.
همه این فعالیت های عربستان در عراق در روزهای اخیر به دنبال انتخاب رییس جمهوری و نخست وزیر عراق به یكباره ناكام ماند و تیر ریاض به سنگ خورد.
در لبنان نیز عربستان با توجه به نقش سنتی خود در این كشور و وجود برخی نسبت های فامیلی با مسوولان لبنانی تلاش های زیادی برای تاثیرگذاری در انتخابات پارلمانی آن كرد ولی در نهایت نتوانست به اهداف مورد نظر خود برسد و اكنون با وجود گذشت چند ماه از پایان انتخابات و مشخص شدن نخست وزیر از سوی رییس جمهوری لبنان تشكیل دولت با مشكل مواجه شده است و افق های پیش رو حكایت از آن دارد كه به خاطر برخی زیاده خواهی ها و جبران برخی شكست های در جریان انتخابات به این زودی دولت در این كشور تشكیل نخواهد شد.
در داخل عربستان نیز در روزهای اخیر تلاش ولیعهد این كشور برای برگزاری یك كنفرانس بین المللی سرمایه گذاری با عنوان داووس صحرا به خاطر فاش شدن نقش وی در قتل فجیع خاشقچی از سوی بسیاری از مقام های غربی زیر سوال رفته است و آنان سفر خود به عربستان را لغو كرده و حتی فرانسه اعلام كرده است كه بسیاری از سفرهای سیاسی مقام های خود به عربستان را لغو می كند.
برخی از شخصیت های عربستانی نیز در روزهای اخیر ادامه ولیعهدی محمد بن سلمان را به خاطر برخی اقدامات و جنایت اخیر زیر سوال بوده و خواستار بركناری وی و تعیین شخص دیگری به جای وی شده اند.
در همین حال بر اساس اخبار منتشر از عربستان شماری از شاهزادگان این كشور در روزهای اخیر گزینه جدیدی را به جای محمد بن سلمان برای ولیعهدی آینده این كشور انتخاب كرده اند و اخبار منتشره از داخل محافل سعودی حكایت از آن دارد كه به خاطر تضعیف شدن موقعیت محمد بن سلمان در روزهای اخیر زاویه شاهزادگان با وی در حال افزایش است و ولیعهد نیز این روزها از ترس جان خود بسیاری از دیدارها و ملاقات ها را لغو و شب ها در وزارت دفاع و یا كشتی شخصی خود در دریا به استراحت می پردازد.
با توجه به آنچه كه گذشت باید گفت كه ولیعهد جوان سعودی با وجود حمایت های گسترده كشورهای غربی از وی به خاطر خرید های تسلیحاتی هنگفت از غرب و ارایه مشورت ها و رایزنی های گسترده با برخی شخصیت های رسانه ای غربی یك نكته اساسی را فراموش كرده است و آن این كه زمان زدن و فرار كردن به خاطر وجود رسانه های مختلف مجازی و غیرمجازی به پایان رسیده است و اكنون باید تقاص برخی خون های ریخته شده ناشی از سیاست های خود را در یمن ، سوریه ، عراق و اقدامات تروریستی در برخی كشورها را بدهد و می توان پیش بینی كرد كه چنین روزی برای ثبت در تاریخ عربستان دیر نخواهد بود.
از داود پورصحت
خاورم*1436*1586