توجیه تازه در شهریه گرفتن از دانشجویان روزانه

تهران- ایرناپلاس- اخذ شهریه از دانشجویان روزانه كارشناسی ارشد بابت دروس جبرانی، این روزها به یكی از دغدغه‌های دانشجویان دانشگاه تهران تبدیل شده و برخی را در آستانه فارغ التحصیلی دچار بلاتكلیفی كرده است.

در حالی كه مسئولان دانشگاه تهران برای دریافت شهریه واحدهای جبرانی به آیین‌نامه داخلی این دانشگاه استناد می‌كنند، دانشجویان می‌گویند این موارد در دفترچه كنكور نبوده و با این ترتیب دانشجویان روزانه دانشگاه‌های دولتی نیز مجبور به پرداخت پول می‌شوند.

**تزلزل در آموزش رایگان

از اوایل سال 90 بود كه تمركز بر خصوصی‌سازی و تجاری‌سازی در دانشگاه آرام آرام سبب ایجاد نارضایتی در میان دانشجویان شد. این اعتراضات كه در قالب فعالیت‌هایی صنفی و نهادی مانند شورای صنفی فرصتی برای مطرح شدن پیدا كرد از انواع راه‌های ممكن و متنوع برای تبیین موضوع و تاكید بر لزوم چاره اندیشی برای حل مسائل و مشكلات استفاده می‌كردند. تاكید آنان بر دو موضوع استوار بود: اول این كه وضعیت جدید پول‌سازی محدود به دانشگاه نیست و تمامی عرصه‌های جامعه را شامل می‌شود و دوم این كه اعتراضات دانشجویان زیر پرچم هیچ‌كدام از جناح‌های سیاسی در قدرت قرار نمی‌گیرد. اما گویا مسئولان وقت برخلاف مخالفت‌ها و اعتراضات فراوان دانشجویان به پولی‌سازی آموزش همچنان سیاست‌های خود را پیش می‌برند؛ تا آنجا كه هر روز باید منتظر مصوبه جدیدی بود تا آموزش رایگان متزلزل شود.

در اقدام اخیر، دانشگاه تهران اقدام به دریافت شهریه از دانشجویان روزانه دانشگاه برای دروس جبرانی كرده؛ دروسی كه گروه آموزشی دانشگاه تعیین می‌كند دانشجوی دوره روزانه باید آن‌ها را بگذراند و هیأت امنای دانشگاه برای میزان شهریه پرداختی آن‌هم توسط دانشجو تصمیم می‌گیرد.

**گروكشی آموزش برای پرداخت شهریه

با شروع فرآیند انتخاب واحد و ثبت‌نام دانشجویان ارشد دانشگاه تهران بعضی از دانشجویانی كه اقدام به گذراندن واحدهای جبرانی كرده بودند، با پیغام عدم امكان ثبت‌نام و نیاز به تسویه‌حساب بابت گذراندن دروس جبرانی روبه‌رو شدند. امیرحسین كه ورودی سال 94 دانشگاه تهران است در مورد بدهكار شدنش به دانشگاه می‌گوید: «تا نیمسال دوم سال 96_97 كه دقیقاً 4 ترم و حدود 2 سال از ثبت‌نامم به مقطع ارشد می‌گذشت من و هیچ كدام از همكلاسی‌هایم با هیچ پیامی به‌عنوان بدهی به‌دلیل عدم پرداخت شهریه روبه‌رو نشده بودیم تا اینكه در تابستان 97 مطلع شدیم دانشگاه دانشجویان روزانه را به‌خاطر شهریه دروس جبرانی كه ترم اول یعنی حدود 2 سال قبل انتخاب شده بودند، بدهكار كرده است. ابتدا باور نكردم، چون نه قراری بر اخذ شهریه بود و نه قانونی و نه طی این مدت تحصیلی اخباری در این زمینه دریافت كرده بودم.»

دانشگاه تهران برای دریافت شهریه دروس جبرانی مانع انتخاب واحد دانشجویان و دریافت مجوز دفاع می‌شود. امیرحسین در این باره توضیح می‌دهد: «تصمیم ناگهانی برای اخذ شهریه مشكلات بسیاری را برای دانشجویان به‌وجود آورد. این بدهی مانع ثبت‌نام نیمسال اول سال 98-97 بود كه با تجمع اعتراضی دانشجویان همراه شد. بعد از چند روز پیگیری مشكل ثبت‌نام تا حدودی رفع شد، اما باز هم خیلی از دانشجویان مشكل داشتند. آموزش دانشكده‌ها با دانشجویان همكاری نمی‌كرد و همین كارشكنی‌ها و ممانعت‌ها باعث شد تعدادی از دانشجویان دانشكده‌های مختلف به اجبار و به‌دلیل مشكل زمانی برای دریافت مجوز ثبت‌نام یا دریافت مجوز دفاع از پایان‌نامه اقدام به پرداخت شهریه كنند.»

در ماه‌های خرداد و تیر با حدود 200 امضا نامه‌ای به رئیس دانشگاه تهران ارسال می‌شود كه در جواب به دانشجویان مدت‌زمان یك ماه برای پیگیری موضوع از طریق معاون آموزشی دانشگاه تعیین می‌شود. پس از آنكه دانشجویان جوابی برای اعتراض خود نمی‌شنوند، تجمع مشورتی یك شهریور و تجمع اعتراضی سوم شهریورماه شبانه و در كوی دانشگاه تهران برگزار می‌شود. روز سوم شهریورماه 10 نفر از دانشجویان برای دیدار به دفتر حسین حسینی، معاونت آموزشی دانشگاه تهران مراجعه می‌كنند. پنجم و ششم شهریورماه نیز دو تجمع در مقابل ساختمان معاونت آموزشی دانشگاه و مقابل ساختمان ریاست دانشگاه برگزار می‌شود.

**از نامه‌نگاری با مسئولان تا وعده وام برای شهریه

دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به پرداخت شهریه برای دروس اختیاری چندین نامه خطاب به محمود نیلی احمدآبادی، رئیس دانشگاه تهران و هیأت امنای دانشگاه می‌نویسند، اما از سوی مسئولان جوابی در این مورد داده نمی‌شود. فاطمه، یكی از دانشجویان معترض می‌گوید: «بعد از بی‌اعتنایی به نامه‌نگاری‌ها، دانشجویان مجبور به مراجعه حضوری به معاونت آموزشی دانشگاه شدند تا بتوانند این مشكل را حل كنند، اما پاسخ دكتر حسینی، معاونت آموزشی دانشگاه قانع كننده نبود و بیشتر جنبه توجیهی داشت كه به علت عدم دریافت جواب مناسب، دانشجویان تجمعات گسترده‌تر برگزار كردند تا بلكه بتوانند حق پایمال شده خود را بگیرند كه باز هم با بی‌اعتنایی مسئولان روبه‌رو شدند. بعد از آن، به‌دلیل عدم دریافت پاسخ مناسب و عدم رسیدگی به خواسته دانشجویان، تجمع در مقابل دفتر رئیس دانشگاه شكل گرفت كه رئیس دانشگاه توجهی به این مسئله نشان نداد و مشاور خود را برای دادن وعده‌هایی به میان دانشجویان فرستاد.»

یكی دیگر از دانشجویان روزانه دانشگاه تهران توضیح می‌دهد: «مسئولان به‌جای حل مسئله به دانشجویان وعده پرداخت وام شهریه جبرانی دادند. این موضوع دانشجویان را كه به‌دنبال حل مسئله بودند عصبانی كرد و تجمع گسترده‌تری در مقابل اداره كل دانشگاه شكل گرفت. سه ساعت پس از شكل‌گیری تجمع مسالمت‌آمیز، دانشجویان موفق به دیدار رئیس دانشگاه نشدند و در نهایت با مشقت فراوان، پنج نفر از دانشجویان موفق به دیدار رئیس دانشگاه شدند كه این دیدار و نشست هم نتیجه‌ای تا به این لحظه نداشته و رسیدگی خاصی صورت نگرفته است.»

**تناقض سخن قانون‌گذاران و مجریان قانون

«بر اساس قوانین مصوب، هیچ دانشگاه دولتی حق ندارد از دانشجویان دوره‌ روزانه چه برای دروس جبرانی یا دروس اصلی شهریه‌ای دریافت كند.» این صحبت‌های قاسم احمدی لاشكی، عضو كمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس است، در حالی كه در ماده 9 آیین‌نامه‌ آموزشی دوره‌ كارشناسی ارشد ناپیوسته به تاریخ 10/8/1394 صراحتاً دریافت وجه برای دروس جبرانی ارائه شده ذكر شده است. در ماده 9 گفته شده است: «تعداد واحدهای دروس جبرانی به تشخیص گروه آموزشی است حداكثر 12 واحد است. كسب نمره قبولی 12 در دروس جبرانی، الزامی است ولی نمره مذكور در میانگین نیمسال و كل دانشجو محاسبه نمی‌شود و هزینه این دروس طبق تعرفه مصوب هیأت امنای مؤسسه از دانشجو دریافت می‌شود.» دانشجویان اما می‌گویند این موارد در دفترچه كنكور نبوده است.

مجریان قانون نیز نظری دیگر دارند. در جلسه‌ای كه پس از تجمع 9 مهر دانشجویان كارشناسی ارشد دانشگاه تهران، مقابل ساختمان ریاست دانشگاه با حضور سید حسین حسینی، معاون آموزشی دانشگاه تهران برگزار شد، به دانشجویان گفته شد كه از راه‌حل قانونی و شكایت به دیوان عدالت حق خود را پیگیری كنند. در این جلسه به دانشجویان گفته می‌شود «بر اجرای این قانون سازمان بازرسی كل كشور و دیوان محاسبات نظارت كرده‌اند. ما قانون را اجرا كردیم و اگر نظر شما این است كه این قانون ناعادلانه و تبعیض‌آمیز است، قابل استناد قضایی است. دیوان عدالت اداری در مورد ناعادلانه بودن این مصوبه و عدم رعایت قانون آموزش رایگان قضاوت می‌كند. دكتر نیلی، رئیس دانشگاه تهران به‌عنون یك عضو از هیأت امنا نمی‌تواند بر خلاف مصوبات هیأت امنا اقدام كند. مردم اگر به مصوبه‌ای اعتراض داشته باشند می‌توانند به دیوان عدالت اداری مراجعه كنند.»

بر اساس این قانون از یك طرف به دانشگاه اختیار داده می‌شود كه دروس جبرانی برای هر رشته را انتخاب كند و از سویی دیگر، هیأت امنای دانشگاه هزینه هر درس را تعیین می‌كند. روندی كه با اجرای آن هزینه دانشگاه از جیب دانشجو تأمین می‌شود. در حالی كه دانشجویی كه به اسم آموزش رایگان دانشگاه‌های دولتی مشغول به تحصیل است، هر ترم باید بابت استفاده از خدمات رفاهی دانشگاه هزینه كند و هرساله با افزایش حداقل 10 درصدی شهریه‌ها، اسكان و تغذیه دانشگاه روبه‌رو باشد. این وضعیت در شرایطی است كه بر اساس آمارهای وزارت علوم تا سال 92 تنها حدود 14درصد دانشجویان كشور در دانشگاه‌های دولتی درس می‌خوانند و اكنون این آمار به 7 درصد رسیده است.

**ارجاع شكایت از دانشگاه به دیوان عدالت اداری

پس از اعتراضات دانشجویان دانشگاه تهران سید محمدجواد ابطحی، عضو كمیسیون آموزش مجلس گفته است: « اگر دانشگاهی در اعلام شرایط خود بر ارائه دروس جبرانی به‌صورت رایگان تأكید داشته، نباید از دانشجویان جدیدالورود مبلغی را دریافت كند، اما اگر در اعلام شرایط از دریافت وجه سخن گفته باشد، اعتراض دانشجویان دیگر محلی از اعراب ندارد.» صحبت‌های ابطحی در حالی است كه دانشجویان بسیاری تنها در زمانی كه برای تعیین تاریخ دفاع پایان‌نامه به آموزش دانشگاه مراجعه كرده‌اند با پرداخت شهریه مواجه شده‌اند.

محدثه رتبه یك كنكور كارشناسی ارشد سال 94 بوده است. او توضیح می‌دهد: «تا انتهای ترم ششم و زمان دفاع، كسی به ما نگفته بود كه باید شهریه پرداخت كنیم و زمان انتخاب واحد شهریه‌ای برای دروس جبرانی روی سایت انتخاب واحد قرار نگرفته بود. زمانی كه می‌خواستم برای دفاع پایان‌نامه وقت بگیرم، آموزش دانشگاه فرم تأیید پایان‌نامه را امضا نكرد و به اساتید هم تأكید كرده بودند كه بدون امضای آموزش، حق امضای فرم را ندارند. به آموزش كه مراجعه كردم گفتند طبق قانون جدید دروس جبرانی شهریه دارند و باید شهریه دروسی كه سه سال پیش (ترم اول) گذرانده‌ایم را پرداخت كنیم و تا پرداخت شهریه به من اجازه دفاع ندادند.»

ابطحی همچنین در صحبت‌هایش با خبرگزاری خانه ملت گفته است كه اگر تخلفی در این باب صورت گرفته دانشجویان شكایت خود را به كمیسیون اصل 90 آورده یا می‌توانند به دیوان عدالت اداری از عملكرد وزارت علوم در مورد دریافت وجه از دانشجویان جدیدالورود مقطع كارشناسی ارشد دوره روزانه بابت دروس جبرانی شكایت كنند تا این عمل آن‌ها را ابطال كنند.

گزارش از آنا حسینی

**اداره كل اخبار چندرسانه‌ای**ایرناپلاس**

سرخط اخبار علم و آموزش