خانواده، اصلي‌ترين دليل محروميت كودكان از تحصيل

تهران- ايرناپلاس- مديركل آموزش و پرورش سيستان و بلوچستان اصلي‌ترين دليل محروميت از تحصيل كودكان در استان را خانواده‌هايي مي‌داند كه ترجيح مي‌دهند كودك به جاي درس خواندن كار كند.

«سيستان و بلوچستان دچار «كمبود شديد فضاي استاندارد و تجهيزات آ‌موزشي است و تعداد 26 هزار كودك سيستان و بلوچستاني از تحصيل بازمانده‌اند»؛ اين‌ها بخشي از اظهارات معاون آموزش ابتدايي آموزش و پرورش سيستان و بلوچستان است كه چندي پيش منتشر شده است. اطلاعاتي كه عليرضا نخعي، مديركل آموزش و پرورش استان آن را تأييد كرده، اما مي‌گويد: معمولاً در انتقال اخبار بخشي از واقعيت گفته و كليت ناديده گرفته مي‌شود و انگار كه مسئولان به سرنوشت كودكان بي‌تفاوت هستند.

عليرضا نخعي مديركل آموزش و پروش استان سيستان و بلوچستان در گفت‌وگو با ايرناپلاس از مشكلات و معضلات آموزش در اين استان گفت و برخي راهكارهاي حل وضع موجود را تشريح كرد. دولت تلاش‌هايي براي رفع محروميت انجام داده است، اما به نظر اين تلاش‌ها كافي نيست و عزم جدي‌تري براي حل مشكلات استان نياز است.

**خبر به‌خوبي منعكس نشده است

ايرناپلاس: آمار مطرح شده در مورد ميزان كودكان بازمانده از تحصيل در استان سيستان و بلوچستان را تأييد مي‌كنيد؟

نخعي: معمولاً در انتقال اخبار به نحوي رفتار مي‌شود كه بخشي از واقعيت گفته و كليت ناديده گرفته مي‌شود و اين احساس به‌وجود مي‌آيد كه مسئولان به سرنوشت كودكان بي‌تفاوت هستند. اين خبر خوب منعكس نشده است. اين‌كه مي‌گويند از تحصيل بازمانده‌اند را بايد اصلاح كرد و به اين شكل گفت كه اين تعداد كودك به دلايل گوناگون سر كلاس حاضر نشدند.

**اصلي‌ترين دليل دورماندن كودك از كلاس درس خانواده است

ايرناپلاس: دليل حاضر نشدن دانش‌آموز در كلاس چيست؟

نخعي: دليل عمده عدم حضور در كلاس به خانواده‌ها بازمي‌گردد. مثلاً خانواده پرفرزند كه مشكلاتي دارد و زندگي روستايي براي آنها سخت است ترجيح مي‌دهند كه كودك به‌جاي درس خواندن كار كند، يا در بعضي مناطق و روستاها خانواده‌ها (اهل سنت) با نگاه مذهبي و تحت تأثير روحاني محلي ترجيح مي‌دهند كودك را به مدرسه ديني بفرستند. خيلي تلاش كرديم اين افراد را هماهنگ كنيم تا بچه هر دو آموزش را با هم داشته باشد و اعلام كرديم كه حاضريم مدرسه را در محل مدرسه ديني داير كنيم تا هر دو آموزش را بگيرد كه در آينده بتواند تحصيلات عالي هم داشته باشد و در خيلي از روستاها، حوزه علميه تبديل به مدرسه شده است.

در نهضت جذب، علل بازماندگي از تحصيل را بررسي كرديم و خانه به خانه از كساني كه مدرسه نمي‌آيند سؤال كرديم كه چرا مدرسه نمي‌آيند. 9 علت را در مناطق، شناسايي كرديم و بر اساس علت آن، اقداماتي براي كاهش بازماندگي از تحصيل انجام شده است.

**وسعت استان و فاصله روستاها از عوامل توزيع نامناسب امكانات است

ايرناپلاس: آيا وسعت استان در بحث توزيع امكانات آموزشي مؤثر است؟

نخعي: شرايط استان خيلي خاص است. يك استان پهناور و پراكنده هستيم. تعداد فراواني آبادي‌هاي كم‌جمعيت داريم (از 9000 روستا، 6000 روستاي كم‌جمعيت داريم)، متوسط فاصله دو روستا از هم در استان 35 كيلومتر است. وقتي فاصله‌ها دور و جمعيت پراكنده است، جمع كردن كودكان كار ساده‌اي نيست.

**نهضت جذب كودكان بازمانده از تحصيل شروع شده است

ايرناپلاس: براي جذب كودكان بازمانده از تحصيل چه برنامه‌اي داريد؟

نخعي: نهضت جذب كودكان بازمانده از تحصيل را شروع كرديم، هميشه اين رويكرد بوده، اما در اين چهار سال كه حضور دارم و از نزديك پيگير بودم، نهضتي راه افتاده كه كسي از تحصيل جانماند. به همين دليل در حال حاضر 1800 مدرسه بيشتر از ميانگين كشور در استان داريم تا امكان بهتري براي جذب كودكان داشته باشيم. براي شكل‌گيري مدرسه حد نصاب داريم، ولي 35 درصد مدارس متوسطه‌اي كه در استان داريم كمتر از استاندارد قانوني جمعيت دارد (از نظر قانوني بايد 65 نفر دانش‌آموز باشد تا مدرسه راه‌اندازي شود، 35 درصد مدارس متوسطه اول استان زير اين ميانگين است). وزارتخانه كمك كرده تا فرصتي به‌وجود آيد تا تعداد بيشتري دانش‌آموز به آموزش دسترسي داشته باشند.

**در 4 سال 180هزار نفر به جمعيت دانش‌آموزان استان اضافه شده است

طي 4 سال، 180هزار دانش‌آموز به آمار استان اضافه شده‌اند. از اين تعداد حداقل 100هزار نفر بازمانده از تحصيل بودند، يعني به دلايل مختلف در مدرسه حاضر نبودند و يا تجربه حضور در مدرسه را نداشتند. امسال 300 مدرسه جديد به تعداد مدارس اضافه شده و حتي با 5 نفر دانش‌آموز هم مدرسه راه‌اندازي كرديم. با همه تلاش‌ها باز هم تعدادي در مدرسه حضور ندارند، نه به خاطر اينكه مدرسه نيست، چون الان 6800 مدرسه داريم و اگر بنا بود طبق قانون و ميانگين رفتار كنيم، بايد 4900 مدرسه داشته باشيم همه اين كارها براي ايجاد فرصت‌هاي بيشتر است.

براي راه دور سرويس گذاشتيم و 3.5 برابر براي سرويس هزينه كرديم تا فرصت بيشتر شود. ظرفيت مدارس شبانه‌روزي را به حداكثر رسانديم تا تعداد بيشتري از آن استفاده كنند. در 180 مدرسه شبانه‌روزي 5 تا 6 هزار نفر افزايش ظرفيت داشتيم.

**برخي خانواده‌ها معتقدند تحصيل ابتدايي كافي است

برخي خانواده‌ها معتقدند تحصيل ابتدايي كافي‌ست و اجازه حضور در متوسطه را ندادند تا فرزندشان كار كند و كمك‌خرج خانواده شود. براي اين افراد سيستم آموزش از دور ايجاد كرديم. مركز آموزش از راه دور استان فعال شده و با كتاب‌هاي خودآموز و تصاوير آموزشي دانش‌آموز درس را ياد مي‌گيرد و زمان دارد تا كار هم بكند، اين سيستم آموزش از راه دور، نسخه استان‌هاي پراكنده و جاهاي دور است.

**از كمك‌هاي نهادهاي مردمي و عمومي استفاده كرديم

ايرناپلاس: مجموعه‌هاي خيريه و سازمان‌‌هاي مردم‌نهاد چه نقشي براي رفع بازماندگي از تحصيل داشتند؟

نخعي: به كمك خيرين بسته‌هاي حمايتي براي دانش‌آموزان تهيه كرديم. همين امسال با كمك قرارگاه قدس، بنياد بركت، بنيادهاي خيريه و... امكاناتي را براي دانش‌آموزان فراهم كرديم و با كمك موسسه مهرگيتي، انجمن حامي، بنياد دانش، جامعه ياوري فرهنگي و خيلي از مؤسسات فرهنگي و گروه‌هاي جهادي كه به استان مي‌آيند، 20 هزار بسته حمايتي بين دانش‌آموزان در خانواده‌هاي كم‌بضاعت توزيع كرديم؛ اين كار هر سال انجام مي‌شود. همين كمك‌ها سبب شده تا بخشي از بازماندگي از تحصيل جبران شود و قدم‌هاي مؤثري در اين زمينه برداشته شود.

**تلاش كرديم تا فاصله استان با ميانگين كاهش يابد

ايرناپلاس: استان سيستان و بلوچستان مطابق شاخص‌هاي آموزشي چه جايگاهي دارد؟

نخعي: مطابق شاخص‌ها فاصله استان سيستان و بلوچستان در نرخ پوشش دوره ابتدايي از 7.38 درصد با ميانگين كشوري به 3.3 درصد كاهش پيدا كرده است و اميدواريم با همين روند در فاصله كوتاهي كسي خارج از كلاس نباشد. البته به شرط اين‌كه همه مردم از مدرسه استقبال كنند. شوراها، معتمدين، علما، سرمايه‌هاي فرهنگي و... بايد تشويق، همراهي و كمك كنند تا بچه به مدرسه بيايد. روستايي كه سه دانش‌آموز دارد نمي‌توانيم مدرسه باز كنيم ولي بايد خانواده كمك كند تا كودك به نزديك‌ترين روستا براي تحصيل برود. در كل استان 1000 مدرسه داريم كه زير 10 نفر دانش‌آموز دارد. از نظر تعداد مدارس كم‌جمعيت رتبه اول را در كشور داريم.

**12 هزار نفر كمبود نيروي انساني در استان

ايرناپلاس: در استان كمبود نيروي انساني داريد؟ برخي آمارها حدود 12 هزار نفر كمبود معلم در استان سيستان و بلوچستان را گزارش مي‌كنند.

نخعي: مشكل كمبود نيروي انساني داريم ولي به اين معنا نيست كه معلم كلاس را تأمين نكرده باشيم. از غيرموظف همكاران استفاده مي‌كنيم و برخي معلم‌ها دو شيفت در مدرسه كار مي‌كنند. بر اساس استاندارد استان‌هاي برخوردار تقريباً حدود همين 12 هزار نفر كه گفتيد كمبود داريم ولي اين به معناي 12 هزار كلاس بدون معلم نيست. حدود 3800 نفر را از طريق خريد خدمت (استفاده از فارغ‌التحصيلان دانشگاهي بومي) تأمين كرديم و نتايج خوبي گرفتيم. اين نيروها آموزش ديدند و حين خدمت هم به‌صورت مستمر آموزش مي‌بينند.

ايرناپلاس: چه برنامه‌اي براي جبران كمبود نيروي انساني در نظر گرفته‌ايد؟

نخعي: وزارت آموزش و پرورش در اين زمينه رديف استخدام آزاد اختصاص داده و سهميه ويژه‌اي براي دانشگاه آزاد در نظر گرفته است. در دانشگاه فرهنگيان سهميه استان دو برابر شده است. وزارتخانه برنامه‌اي تهيه كرده تا در سه سال، هر سال 4000 نيرو علاوه‌بر سهميه‌هاي عادي جذب سيستم آموزش استان شوند. برنامه داريم كه كمبود نيروي انساني در استان تأمين شود و نيروها به‌صورت كيفي نيز پيشرفت كنند.

**سعي كرديم مهارت‌آموزي كنيم

ايرناپلاس: براي مهارت‌آموزي دانش‌آموزان چه برنامه‌اي در نظر داريد؟

نخعي: بايد تلاش بيشتري براي رفع محروميت داشته باشيم و از تجربيات گذشته هم استفاده كنيم تا با روش‌هايي كه به آن رسيديم كودكان را جذب مدرسه كنيم. در حال حاضر بحث مهارت‌آموزي را در مدارس استان دنبال مي‌كنيم تا دانش‌آموز علاوه بر درس، مهارتي ياد بگيرد و بتواند با استفاده از آن، درآمد خود و خانواده را افزايش دهد. جلساتي در تهران با صندوق‌ها و مؤسسات مختلف كارآفريني داشتيم تا از كارآفريني حمايت كنند.

**كيفيت آموزش در استان در حال افزايش است

ايرناپلاس: چه اقداماتي براي حل مسأله كيفيت آموزش انجام داده‌ايد؟

نخعي: در كنار رشد كمي براي بازماندگان از تحصيل، آمار قبولي‌هاي استان در امتحان نهايي بهبود پيدا كرده، نرخ قبولي افزايش يافته و فاصله استان تا ميانگين كشوري 3 درصد كاهش پيدا كرده (از 11 درصد فاصله به 8 درصد رسيده) است. استان در كنكور موفقيت قابل‌توجهي به دست آورده و رتبه استان بهبود پيدا كرده است. تعداد قبولي‌ها در كنكور افزايش يافته و ديگر آخرين استان كشور نيستيم. 6 رتبه بهتر شديم و مقداري پيشرفت داشتيم، البته تا به نقطه مطلوب برسيم، راه بسياري داريم.

حق مردم ما خيلي بيش از اين چيزي است كه الان وجود دارد و بايد تلاش كنيم تا مردم به چيزي كه استحقاق دارند دست پيدا كنند. محروميت داريم ولي استعداد‌هاي زيادي داريم كه بايد براي آنها تلاش كنيم. خوشبختانه امسال در شهر سراوان از كلاس 30 نفره 17 نفر پزشكي قبول شدند و بقيه هم در دانشگاه‌هاي دولتي قبول شدند كه نشان دهنده استعداد بچه‌هاست كه اگر فرصت را ايجاد كنيم به موفقيت مي‌رسند.

گفت‌وگو از مهدي نجفي‌خواه

**اداره كل اخبار چندرسانه‌اي**ايرناپلاس**

سرخط اخبار استان‌ها