نقش اندك چشم اندازها در طبیعت گردی گلستان

گرگان - ایرنا - تماشای غروب خورشید در دریایی از ابر زیر چتری از برگ درختان بلوط به همراه آواز دلنشین پرندگان و نسیم خنك كوهستان ترسیم یك رویا نیست بلكه توصیف بخشی از قاب خدادادی در یكی از چشم اندازهای طبیعی استان گلستان است كه مرز واقعیت و خیال را درمی آمیزد.

به گزارش خبرنگار ایرنا، این صحنه واقعی در جای جای طبیعت استان گلستان با هفت اقلیم دنیا به رنگی جلوه گر است و با زیبایی چشم نواز منتظر گردشگرانی است كه طبیعت روح آنان را آرام می كند اما به نظر می رسد هنوز رونق دهندگان صنعت اكوتوریسم به دلایل مختلف و كمبود امكانات زیرساختی و تبلیغی به این عرصه ها ورود نكرده اند.
چشم انداز طبیعی یا landscape به عنوان اثری طبیعی زمین شناختی از ظرفیت های موثر در رونق اكوتوریسم است؛ برای تعریف چشم انداز طبیعی می توان گفت كه شامل خصوصیات بصری و قابل رویت قسمتی از زمین یا ناحیه است كه عناصر زنده و غیرزنده ای شامل پوشش گیاهی، حیات وحش، عرصه دریا، جنگل، كوه و حتی ویژگی های اقلیمی و رنگ شناسی را در برمی گیرد.
به عبارتی چشم اندازهای طبیعی اماكنی هستند كه در آن فرصت تماشای منظره های مختلف طبیعی مانند جنگل، كوه، دره، دریا، بیابان، ساحل، حیات وحش، غروب یا طلوع خورشید را به صورت منفرد و یا توامان برای هر گردشگری ممكن می كند.
با این تعریف ذهن بسیاری از گردشگران و مسافران در استان گلستان به چشم اندازهای رویایی از منطقه گردشگری جهان نما، درازنو، قلعه ماران و سواحل جزیره آشوراده معطوف می شود، زیبایی هایی كه مشابه آن به واسطه بكر بودن مناطق مختلف استان به وفور در دسترس و قابل رویت است اما گویا جایگاه و اهمیت آن در صنعت توریسم و یا دقیق تر اكوتوریسم به ورطه فراموشی سپرده شده است.
چشم اندازهایی كه علاوه بر دارا بودن ویژگی های زیبایی شناختی لازم، جاذبه های فرهنگی، قومیتی و اقلیمی را نیز با خود به یدك می كشد و از این رو اهمیت دادن به نقش آن به منظور دستیابی به توسعه پایدار امری ضروری است.
نباید از نظر دور داشت كه گلستان از تنوع اقلیمی برخوردار است به گونه ای كه از 13 اقلیم موجود در دنیا 7 اقلیم را در خود جای داده از دیگر سو این استان با تركیب متنوع جمعیتی از اقوام، نژادها و مذاهب مختلف جلوه گر علایق و رنگ های مختلف بوده و در مجموع به نگارستان ایران شهره است.
حسین سیاه مردی، كارشناس مدیریت گردشگری در این پیوند به خبرنگار ایرنا گفت: اكوتوریسم یا طبیعت گردی یكی از شاخه های توریسم است كه بر جاذبه های طبیعی مبتنی بوده، هدف آن گردشگری پایدار است و برنامه ریزی و توسعه زیرساخت ها باید بر اساس شاخص های زیست محیطی انجام پذیرد، موضوعی كه در خصوص چشم اندازهای گلستان هنوز مد نظر نیست.
وی ابراز داشت: اینكه یك یا چند گروه یا تور محلی با طرح فراخوان در شبكه های اجتماعی علاقه مندان به طبیعت را جذب كرده و در هر هفته تعدادی گردشگر را برای دیدن این چشم اندازهای زیبا ببرند، تامل برانگیز بوده و نیاز به بازنگری دارد. جوانان و طبیعت گردانی كه صبح روزهای تعطیل پیرامون یكی از میدان های مركزی گرگان در انتظار سفری چند ساعته به این چشم اندازهای بی نظیر بوده و شاید به خاطر دغدغه های حاشیه ای و كمی امكانات لذت واقعی از این زیبایی ها نصیب آنها نمی شود.
این كارشناس گردشگری اضافه كرد: بهره برداری های اكوتوریستی حاصل پرداختن به آن دسته از چشم اندازها و جاذبه های طبیعی است كه ضمن مدیریت محیط، استفاده موفقیت آمیز انسان را از آنها امكان پذیر می سازد و در گلستان باید با معرفی زیبایی های طبیعی منحصر بفرد، ساماندهی اقتصادی جوامع پیرامونی را مد نظر قرار دهیم كه متاسفانه از آن غافل هستیم.
رسول آراسته یكی از فعالان تورهای طبیعت گردی گلستان چشم انداز طبیعی را برای خبرنگار ایرنا تشریح كرد و گفت: چشم اندازها دارای زیبایی های تصویری و نگرشی هستند و به عنوان اصلی ترین عنصر جذب گردشگر محسوب می شود.
او اظهار داشت: احتمال موفقیت در مشاهده حیات وحش به همراه امكان فرصت ثبت عكس و فیلم و نیز كوهپیمایی در شرایط اقلیمی خاص همچون مه آلودگی و اَبرناكی و رویت طیف های گسترده ای از رنگ ها، فرصت دسترسی به پوشش های گیاهی پلی مورف (چند رنگی) مانند برگ های درخت انجیلی، بخشی از مولفه های جذب گردشگر در چشم اندازهای استان است.
این لیدر تور گردشگری به برخی تهدیدات این حوزه نیز اشاره كرد و اظهار داشت: آلودگی های منظره ای چشم اندازها مانند معماری ناسازگار به افت گردشگری جاذبه های تصویری می انجامد، احداث هر گونه امكانات مدرن وابسته به گردشگری و تاسیسات زیربنایی كه ناسازگار و یا غیرقابل قیاس با سازه های بومی باشد لطمه زیادی به ارزش گذاری آن چشم انداز وارد می كند.
به گفته وی، برای احداث بنا و یا سازه در حریم نگرشی هر چشم انداز باید ارتفاع، رنگ، فرم و قیاس آن نسبت به سایر سازه های بومی مستقر مد نظر قرارگیرد و توجه شود كه افزایش سازه ها یا كومه های نامنظم و پریشان می تواند از آفت های این چشم اندازها باشد.
ذوالفقاری كارشناس حوزه محیط زیست نیز به خبرنگار ایرنا گفت: تعدادی زیادی از چشم اندازهای طبیعی گلستان در داخل یا زون حفاظتی زیستگاه های حیات وحش واقع شده و در بهره مندی از آن باید مراحل حساس زیستی جانوران نظیر دوره مهاجرت، تغذیه، جفت گیری، تولید مثل یا لانه گزینی رعایت شود.
وی ادامه داد: برخی از چشم اندازها منحصر بفرد هستند كه برای حفظ و نگاه داری آنها باید برنامه های درازمدت طرح شده و از بخشی نگری و محدود شدن در زمان حال پرهیز كنیم.
به گفته وی، ارزش گذاری چشم اندازهای طبیعی، پارامتری پیچیده و چند مولفه ای بوده و به صورت منفرد قابل بررسی نیست.
این كارشناس محیط زیست اضافه كرد: چشم اندازها (سیماهای فیزیوگرافیك و زمین شناسی) به علت دارابودن شیب های زیاد (زون های ارتفاعی متعدد) دارای دامنه وسیعی از گونه های گیاهی و جانوری بوده و این تنوع ارتفاعی و پوششی امكان نگرش و تماشای حیات وحش را در بازه های مختلف سال فراهم می آورد و حتی مهاجرت ارتفاعی و درون زونی این گونه ها قابل مشاهده و ثبت است.
معاون گردشگری اداره كل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گلستان هم در گفتگو با ایرنا توسعه اقامتگاه های بومگردی استان را یكی از برنامه های بلند مدت تقویت اكوتوریسم دانست و گفت: تا ابتدای امسال فقط 5 واحد اقامتی بومگردی در استان ایجاد شده بود اما با هدف رونق بیشتر جاذبه های طبیعی به خصوص در مناطق روستایی این تعداد به 30 واحد افزایش یافت.
احمد تجری اظهار داشت: توسعه اكوتوریسم و رونق طبیعت گردی در گلستان به زیرساخت های سخت افزاری و نرم افزاری بیشتری احتیاج دارد كه در تلاش برای ایجاد آن ها، رسیدن به افق بلند جذب هر چه بیشتر مسافران داخلی و خارجی را مورد نظر داریم.
وی بیان كرد: در كنار افزایش اقامتگاه های بومگردی گلستان كه تا پایان سال بر تعداد آن افزوده خواهد شد، كمك به سرمایه گذاری بخش خصوصی برای راه اندازی هتل و واحدهای پذیرایی كوچك و بزرگ، دیگر راهكار رونق هر چه بیشتر گردشگری بخش های گوناگون استان از جمله اكوتوریسم است.
معاون گردشگری اداره كل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گلستان افزود: بوم گردی به عنوان یكی از شیوه های متداول صنعت توریسم می تواند بهترین گزینه گردشگری در گلستان باشد كه با اجرای درست و برنامه شده آن می توان به روند تخریب محیط زیست و همچنین رویه نادرست تبدیل روستا به شهر با ساخت و سازهای غیر اصولی پایان داد.
به گفته وی، با رونق بوم گردی و گردشگری روستایی می توان به ایجاد اشتغال و درآمد از منابع محلی امیدوار بود و با متنوع كردن فعالیت های اقتصادی و ایجاد حس مشاركت میان روستاییان بسیاری از مشكلات را حل كرد.
در خور یادآوری است از جمله چشم اندازهای ارزشمند استان گلستان می توان به آشوراده تنها جزیره ایرانی دریای خزر، جنگل گرگان نما، تپه هزارپیچ، منطقه سرعلی آباد توسكستان و دره زیارت در گرگان، محوطه پیرامونی برج تاریخی قابوس و سواحل تالاب های بین المللی آلما گل، آجی گل و آلا گل در گنبد كاووس، قلعه ماران، چشمه گل، آبشار و غار شیرآباد در رامیان، محوطه پیرامون گِل فشان اینچه برون در آق قلا، پارك ملی گلستان، آبشار لوه، غار كیارام و دشت حلقه در مینودشت اشاره كرد.
همچنین تپه زیارتگاه خالد نبی در كلاله، چشمه قلقلی و سواحل خلیج گرگان، كرانه های ماسه ای دریای خزر در بندرتركمن، رودخانه گرگانرود و تالاب بین المللی گُمیشان، ارتفاعات درازنو و برج رادكان، دشت ها و جنگل جهان نما در كردكوی و دهنه های زرین گل و محمد آباد و آبشار خزه ای كبودوال در علی آباد كتول از مهمترین چشم اندازهای استان گلستان بوده كه برخی ناشناخته و بخشی نیز به صورت سنتی توسط گردشگران استفاده می شود.
از جمله چشم اندازهای طبیعی گلستان گِل فشان اینچه بوده كه یكی از زیباترین پدیده های طبیعی به شكل مخروط های كوچك آتشفشانی از جنس گل یا ماسه است كه ابعاد آنها از چند سانتیمتر تا چندین متر متغیر می باشد هر چند امروزه در زیر آب مدفون هستند.
گل فشان اینچه از نظر ریخت شناسی به صورت گودالی با دیوارهای در حدود 70 درجه است كه متناسب با میزان بارندگی در منطقه ژرفای آن تغییر می كند و گاز، آب حاوی كلرید سدیم و مواد نفتی آروماتیكی از آن خارج می شود.
عمق گل فشان اینچه 10 متر، مساحت آن 750 متر مربع و مساحت سطح آب 500 متر مربع است، از سطح دریاچه اینچه 8 تا 10 متر بالاتر بوده و جوشش آب در این گل فشان به همراه خروج گاز متان در چندین نقطه بویژه در مركز آن قابل رویت است.
از سوی دیگر منطقه حفاظت شده و گردشگری جهان نما به عنوان یك جاذبه طبیعی دیگر از قدیمی ترین مناطق زیرپوشش مدیریتی حفاظت محیط زیست كشور است و جزو منطقه های چهارگانه این سازمان محسوب می شود.
جهان نما با وسعتی بیش از ‎ 30هزار هكتار در حوزه گرگان و كردكوی (مركز و غرب گلستان) به لحاظ تنوع زیستی گونه های جانوری همچون مرال، شوكا، پلنگ، گربه جنگلی، روباه، سیاه گوش، گرگ، خرس قهوه ای و برخی پرندگان شكاری را در خود جای داده است.
قلعه ماران نیز به عنوان یك جاذبه اكوتوریسم در فاصله 12 كیلومتری شهر رامیان و 76 كیلومتری گرگان بر فراز قله‌ای با ارتفاع 2 هزار و 430 متر كه در گذشته بر بلندای آن قلعه‌ای سنگی و غیرقابل نفوذ ساخته بودند.
سرچشمه برخی از رود‌های این منطقه در همین كوهستان قرار دارد. 'خاك پیرزن، قره چای، پشمكی و جادره' از این كوه سرازیر می شوند.
قلعه ماران یكی از بهترین مناطق استان گلستان برای ماجراجویی، طبیعت گردی و كوهنوردی است. هر سال كوهنوردان بسیاری برای فتح قله 2430 متری ماران به شهرستان رامیان سفر می‌كنند و علاوه بر لذت تماشای طبیعت بكر از قلعه باستانی چند هزار ساله آن هم دیدن می‌كنند.
گل رامیان چشمه ای طبیعی و یكی دیگر از چشم اندازهای این منطقه بوده كه در جنوب شهر رامیان واقع است.
این چشمه به صورت یك استخر طبیعی به طول 90 و عرض 80 متر، عمق 34 تا 44 متر و به روایتی 80 متر است كه در ارتفاع 320 متری از سطح دریا قرار دارد.
این چشمه از سه طرف به جنگل و از یك طرف به زمین های زراعی متصل است، آب چشمه از كف زمین می جوشد، رنگ آب آن به دلیل عمق زیاد به صورت سبز تیره است.
به گزارش خبرنگار ایرنا امروزه سیر و سیاحت آنچنان ارزش و اعتبار یافته كه جذب گردشگر به عنوان صنعت سودآور و اشتغالزا شناخته شده و با سرمایه گذاری و برنامه ریزی صحیح و اصولی با هزینه كم می توان بیشترین درآمد و فرصت اشتغال را در بعضی مناطق به خصوص استان گلستان كه دارای پتانسیل قوی توریستی و اكوتوریستی بوده، ایجاد نمود.
بر اساس آماری كه از سوی مسوولان دستگاه های مرتبط با حوزه گردشگری در استان ارایه می شود سالانه 18 میلیون نفر از این خطه گذر می كنند كه 12 میلیون نفر آنها را گردشگران متقاضی حضور در مازندران و گیلان تشكیل می دهند.
ایجاد برخی زیرساخت ها و اطلاع رسانی بیشتر و بهتر از چشم اندازهای طبیعی گلستان به ماندگاری بسیاری از این گردشگران در استان كمك كرده و به دنبال آن ارزش افزوده و اشتغال پایدار به دنبال دارد.
استان مرزی گلستان با افزون بر 20 هزار كیلومتر مربع وسعت بین دو قطب گردشگری شمال و زیارتی مشهد قرار دارد.
7333/1648/2729