۲ مهر ۱۳۹۷ - ۱۰:۲۶
کد خبر 83042122
۰ نفر
دفاع مقدس در ادبيات معاصر- رضا رضايي مجد*

دفاع مقدس برگ زريني در تاريخ اين سرزمين است كه همچون گوهر درخشاني در ادبيات ايران اسلامي مي درخشد و جريان هاي فكري و انديشه اي معاصر را متأثر كرده است.

هفته دفاع مقدس يادآور روزهاي حماسه، ايثار و از خودگذشتگي دلاور مرداني است كه با همه‌ توان در برابر رژيم تا دندان مسلح بعث عراق ايستادند و با نثار جان عزيزشان برگ زريني را در دفتر با شكوه جمهوري اسلامي ايران رقم زدند.
تقارن هفته‌ دفاع ‌مقدس با ايام عزاداري سيد و سالار شهيدان حضرت ابا عبدالله ‌الحسين (عليه‌السلام) يادآور ايستادگي، مقاومت و عدم سازش در برابر مستكبران و زياده‌خواهان جهان است كه با پيروزي انقلاب اسلامي در پرتو هدايت‌هاي حكيمانه و نوراني امام عظيم‌الشأن و رهبري خلف صالحش به ثمر نشست.
هدف دشمن از برپايي جنگ تحميلي نابودي انقلاب اسلامي بود كه با پايمردي و مقاومت رزمندگان اسلام، روحيه انقلابي‌گري شعله‌ ورتر شد و گنجينه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ عظيمي از معنويت، دينداري و آرمان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌خواهي را در هشت سال دفاع مقدس رقم زد.

* ادبيات دفاع مقدس
دفاع مقدس همچنين يكي از پديده هاي مهمي است كه فكر و ذهن نويسندگان معاصر را به خود معطوف داشته و عامل خلق نوعي ادبيات در ميهن اسلاميمان شد. پديده دفاع مقدس صرف نظر از اينكه مي تواند به تنهايي كتاب قطوري از دائرة المعارف انقلاب اسلامي باشد و به عنوان زير مجموعه اي از آن قرار گيرد، اما داراي آنچنان غنا، شور، نشاط، بالندگي، حوادث، رويدادها و رخدادهاي عبرت آموز تاريخي، اسلامي و انساني است كه خود به عنوان يك جريان فكري در ادبيات جا باز كرده و در تقسيم بندي ادبيات معاصر براي خود جايگاه ويژه اي باز كرده و نوعي برجستگي پيدا كرده است. اينك ادبيات دفاع مقدس در همه زمينه ها از جمله شعر، داستان، رمان، نمايشنامه، فيلمنامه، قطعات ادبي، مقالات تحليلي، توصيفي، تمثيلي، انتقادي و غيره حرفهاي تازه اي براي گفتن دارد كه در كمتر پديده اي اين گستردگي را مي بينيم.

* ادبيات بيانگر حقايق و تاريخ ملت ها
چشم انداز، برداشت و نگاه هر نويسنده اي در متون ادبي، برآيندي است كه او از حماسه ها، احساسات و جريان هاي زندگي پيرامون خود دارد، هرچقدر اين نگاه زلال تر و شفاف تر باشد بهتر مي تواند جريانات فكري جامعه خود را بسازد و در قالب آثاري مانا و ماندگار قرار گيرد و آثاري برجسته شعر، قصه، رمان، نمايشنامه، فيلمنامه و ساير آثار ادبي را به ارمغان گذارد.

* امتياز ادبيات دفاع مقدس
از مزيت هايي كه مي تواند ادبيات دفاع مقدس در تاريخ شكوهمند انقلاب اسلامي داشته باشد مزيت «سندسازي» است. امروزه ادبيات علاوه بر جذب و اقناع مخاطب و پر كردن اوقات فراغت خوانندگان و فعال كردن زمينه هاي فرهنگي و هنري مي تواند به عنوان سندي غيرقابل انكار از ادبيات و تاريخ كشور براي آيندگان باقي بماند. آيندگان مي توانند حسب علاقه، اشتياق و نياز خود از آن بهره جويند و مطالب مفيدي را از آن استخراج كنند يا الگو بگيرند.
اين اسناد ادبي، اگر دچار تحريف شوند نيز با تورقي بر ساير متون ادبي و موشكافي و نقادي و تحليل محتوا و مقايسه با آثار ديگران مي توان به حقيقت پي برد و دريافت كه تا چه حد نويسنده اين ادبيات در بيان رخدادها و حوادث دوران دفاع مقدس صادق و وفادار بوده است اما از آنجايي كه نويسندگان ادبيات دفاع مقدس عمدتا خود در كوران حوادث جبهه و جنگ قرار گرفته اند و از شميم كوي يار نفس كشيده اند كمتر دچار لغزش و تحريف شده اند حتي اگر در بيان و قدرت انتقال پيام و استفاده بهينه از خلاقيت هاي بكارگيري از كلمات و ماجراها قصوري كم و بيش داشته اند، در بيان مفاهيم صادق بوده اند.
از اين روست كه بر تارك ادبيات ايران، دفاع مقدس را مانند برگ زريني در تاريخ مي بينيم كه همانند گوهر درخشاني در ادبيات حماسي، ادبيات نمايشي، ادبيات عرفاني، ادبيات انتقادي، ادبيات توصيفي مي درخشد و جريان هاي فكري و انديشه اي را متأثر از آن مي دانيم و اين تأثيرگذاري با واژه هاي بي جان در ادبيات، جان تازه اي در روح و جان آدميان دميده است.

* مركز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس
مركز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس در هفته بزرگداشت دفاع مقدس به انتشار، تكثير و توزيع كتبي با ادبيات حوزه دفاع مقدس اقدام كرده است. اين آثار كه با نويسندگي و روايت اهالي جبهه و جنگ توام است باري از روي دوش مسئولان به لحاظ روايت ايثارگري ها و بيان دلدادگي هاي رزمندگان اسلام و نقش آنان در تامين امنيت جامعه و كشور اسلامي ايران و منطقه برداشته است.
مركز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس كتبي همچون «روزهاي پرالتهاب» نوشته محمد كرمي راد فرمانده وقت لشكر 11 اميرالمومنين كه خاطرات اين فرمانده را در جنگ منتشر كرده، كتاب «جنگ ايران و عراق» نوشته جروم داناون مدرس مطالعات بين المللي دانشگاه سوين بورن استراليا با ترجمه حميدرضا جاويد زاده به پيشينه و روند تشديد تعارض ميان ايران و عراق پرداخته و كتاب « مراكز اقتصادي خوزستان در جنگ » نوشته بهادر قيم، كتاب «دزفول» نوشته عبدالرضا سالمي نژاد، كتاب « لشكر 31 عاشورا در عمليات والفجر 8 » با روايت محمد اللهياري فر، كتاب « شهداي محراب و دفاع مقدس» نوشته مهدي بهرامي و كتاب «همراه» نوشته زهرا اردستاني روايت همراهي همسر سرلشكر سيد يحيي رحيم صفوي را منتشر كرده است.
اين مركز همچنين كتاب «بررسي مواضع نظامي امام خميني در جنگ ايران و عراق» از نگاه صاحبنظران داخلي نوشته رسول افضلي و امير محسن زادگان، كتاب روزشمار جنگ ايران و عراق با عنوان «طبس تا سنندج» نوشته هادي نخعي، كتاب « آزادسازي خرمشهر» نوشته ابوالقاسم حبيبي و كتاب «اطلس حماسه خرمشهر» نوشته حاج محسن رشيد را ميان علاقه مندان و ناشران توزيع كرد.

* تاثير ادبيات نوپاي دفاع مقدس
در اين ميان، اگر نوشته ها، سروده ها و آثار نويسندگان معاصر را كه بيانگر احساسات پاك سرايندگان و نويسندگان آن است نسبت به مفاهيمي چون ايثار، دلدادگي حماسه آفرينان دفاع مقدس بسنجيم، سوز و شور و لطايف و ظرايف و هنر و زيبايي را در متون ادبي پيدا مي كنيم كه جدا كردن آنها از ادبيات معاصر ايران خسارت بزرگي خواهد بود كه در آن صورت كلمات بي هويت و سرگردان در الفباي خيال نويسندگان بي تفاوت به حوادث مهم كشور باقي مي مانند و تأثير چنداني در دل مخاطبان نخواهند داشت.
امروزه اگر چه ادبيات دفاع مقدس هنوز نورس و تازه به دوران رسيده است، اما به خوبي مشهود است كه تأثير مهمي را در ادبيات كشور برجاي گذاشته كه با همدلي و همياري انديشمندان ارتقاي هرچه بيشتر آن انتظار مي رود.
* خبرنگار ايرنا