۲۱ شهریور ۱۳۹۷،‏ ۱۴:۱۸
کد خبر: 83031302
T T
۰ نفر
چراغ تاریكخانه سینمای ایران در 120 سالگی می‌درخشد

تهران- ایرنا- به روایت مدیران جشنواره جهانی فیلم فجر، سینما در ایران امسال 120 ساله شد، به سان پیرمردی پُرچروك اما همچنان جذاب و تاثیرگذار.

به گزارش خبرنگار سینمایی ایرنا، سینما یا همان هنر هفتم كه حالا عمر از آن گذشته و تمام دنیا را مسحور اعجاز خود كرده است ابتدا در غرب و به عنوان هنری مردمی اختراع شد و در واقع هدف مخترعانش ایجاد سرگرمی نوین برای توده مردم بود.
اما ماجرای ورود سینما به ایران كمی متفاوت بود، این هنر ابتدا توسط پادشاهان قاجار و ابتدا در میان اعیان و اشراف رواج پیدا كرد تا آنجا كه میرزا ابراهیم‌خان صحاف‌باشی نخستین گام را برای مردمی شدن سینما در ایران برداشت.
او در سال 1283 سینمای «صحاف‌باشی» را در خیابان امیركبیر افتتاح كرد تا سینما رسما در میان توده مردم ایران و تهران رواج پیدا كند، در آن سال‌ها قیمت بلیت سینما نیز با توجه به جایگاه صندلی در سالن 1، 2، 3 و 5 قِران بود.
5 سال بعد و حوالی دی ماه 1287 سینما «فاروس» بعد از بازگشت روسی خان از روسیه به همت او و حیدرخان عمواغلو در تهران افتتاح شد تا دارالخلافه آن روزهای ایران صاحب دو سینما شود.
البته تاریخ نگاران، اولین سینمای رسمی در ایران به شكل امروزی را به «گراند سینما» نسبت می‌دهند كه توسط علی وكیلی در سال 1303 شمسی در گراند هتل احداث شد.
حوالی سال‌های ابتدایی قرن چهاردهم شمسی یعنی از 1303 به بعد در ایران سالن‌های سینما هر روز افزایش پیدا كرد، حالا دیگر هنر هفتم تنها به تهران آن روزهای ایران خلاصه نمی‌شد و شهرهای مختلف كشور هم دارای سالن سینما شده بودند؛ سینماهای سحر، شهرزاد، نادر، اطلس، فردوسی، جهان، آزادی و همینطور یكی پس از دیگری افتتاح می شد، آن روزها در تهران و حدفاصل میدان امام خمینی تا لاله زار بیش از 20 سالن سینما بود.
داستان آتش گرفتن سینماها در ایران نیز خود حدیث مفصل دارد. شاید هنوز هم مهمترین آتش سوزی سینما در ذهن مخاطبان هنر هفتم، بعد از سینما ركس آبادان در شامگاه ۲۸ مرداد ۱۳۵۷، حریق و ویرانی سینما «آزادی» تهران در فروردین ماه 1376 باشد اما ماجرای آتش سوزی سالن های هنر هفتم از خیلی سال پیش‌تر آغاز شد.
دوم اردیبهشت 1305 توسط علی نقی وزیری استاد مسلم موسیقی و خان بابا معتضدی سینمایی در خیابان لاله‌زار به نام «صنعتی» احداث شد، این سینما كه مخصوص خانم‌ها بود خیلی زود و كمتر از 7 ماه بعد یعنی یكم آبان همان سال در آتش سوخت و عنوان نخستین سینمای آتش گرفته در تاریخ ایران را به نام خود زد.
عنوان نخستین فیلم صامت ایران نیز به نام «حاجی آقا آكتور سینما» اختصاص دارد كه در سال 1312 در سینما «رویال» تهران به روی پرده رفت اما پیشرفت سینما در آن روزها كمی سرعت گرفته بود و با همان سرعت هم این هنر وارداتی به ایران ورود كرد به طوری كه 25 آبان ماه 1312 فیلم سینمایی «دختر لر» ساخته عبدالحسین سپنتا به عنوان نخسین فیلم ناطق ایرانی در سینما «مایاك» تهران به روی پرده رفت.
حالا نسبت به روزهای اول ورود سینما به ایران قیمت بلیت‌ها هم تورم داشته و از یك تا 5 قِران آن روزهای اولیه به 8، 10 و 12 ریال افزایش یافته است، این سال با توجه به محدود بودن تعداد سالن‌های سینما اما هنر هفتم فروش نسبتاً خوبی در تهران داشتند به طوری كه در مجموع، سال 1312 سینماهای تهران سه میلیون و 317 هزار و 449 ریال فروش كردند. پرفروش‌ترین اثر آن سال‌ها هم فیلم «ولگرد» با بازی مرحوم ناصر ملك‌مطیعی بود كه چهار میلیون ریال توفیق در گیشه داشت.
هنر وارداتی به ایران حالا خوب در حال رشد و تسخیر فكرها بود كه وزارت كشور اطلاعیه‌ای درباره نمایش فیلم‌های خارجی در سینماها صادر كرد.
ماجرا از این قرار بود كه بعد از نمایش فیلم «چهارراه حوادث» به كارگردانی ساموئل خاچیكیان كه اول فروردین سال 1334 اكران شد، رسما سینما «رویال» افتتاح شد. در این سال‌ها بیش از 7 سالن در میدان تجریش فعال بود و خیابان شریعتی نیز برای خود 5 سالنی دست و پا كرده بود، این ترویج و زیاد شدن روز به روز سالن‌ها باعث شد تا وزارت كشور وقت، دوم مهرماه 1334 پس از نمایش فیلم «جنایت در سیرك» در سالن سینما ركس اطلاعیه ای صادر كند مبنی بر اینكه از این به بعد هر فیلمی وارد كشور می‌شود باید از نظر اخلاقی برای اكران مجوز بگیرد.
ماجرای آتش سوزی هم بار دیگر در سال 1335 برای سینما هما اتفاق افتاد. 7 دی ماه همان سال این بار سینما «مولن روژ» كه تازه افتتاح شده بود در آتش سوخت اما در این سال هرچند حال سالن ها به دلیل آتش سوزی خوب نبود اما گیشه، رونق داشت و فروش سینماهای تهران، 5 میلیون و 250 هزار ریال بود.
حالا رونق و افزایش سالن‌های سینما در حوالی چهارراه استانبول آنقدر بود كه شهرداری وقت اعلام می‌كند دیگر مجوز ساخت سالن سینما در حد فاصل خیابان‌های استانبول تا لاله زار را نمی‌‎دهد، در این سال نیز عنوان پرفروش‌ترین فیلم سینمای ایران به «شب نشینی در جهنم» با فروش 7 میلیون 500 هزار ریال می رسد.
در ابتدای سال 1357 و قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، 407 سالن سینما فعال وجود داشت، در تهران نیز از مجموع 115 سینمای موجود، 19 سالن ممتاز، 40 سالن درجه یك، 27 سالن درجه 2 و 290 سالن سینمای درجه سه فعال بودند.
با پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ماه 1357 امام خمینی (ره) خیلی زود و در همان بدو ورود به ایران نظرشان را نسبت به سینما در همان جمله معروف اعلام می‌كنند. «ما با سینما مخالف نیستیم، ما با فحشا مخالفیم»
هر چند امام خمینی (ره) نظر خودشان را نسبت به سینما اعلام كرده بودند اما همزمان با پیروزی انقلاب سینماهای شهاب، كسرای، آتلانتیك، شهر فرنگ در آتش سوختند و ماجرا تا آنجا پیش رفت كه در جریان انقلاب تعداد سینماهای از بین رفته به 31 سالن رسید.
حالا تعداد سینماها در تهران به 79 سالن كاهش یافته بود و با آغاز جنگ تحمیلی و بالا گرفتن جنگ سینماها فقط اجازه داشتند در دو سانس 14 و 16 فیلم نمایش دهند.
روند كاهشی سالن‌های سینما در تهران و ایران ادامه داشت تا آنجا كه در سال 1363، جمعیت 6 میلیون و 94 هزار نفری تهران، 74 سالن سینما داشت و در سال 1366 نیز تعداد سینماهای كشور از 284 سالن به 264 سالن كاهش پیدا كرد.
در سال 77 یعنی 10 سال بعد وقتی سینمای بومی و دفاع مقدس ایران رونق خوبی به خود گرفته بود معاون وقت سینمایی كشور اعلام می كند كه 70 درصد شهرهای كشور فاقد سالن سینما است.
در این حال و هوا باید روند كاهش سالن‌های سینما در كشور معكوس می‌شد، اتفاقی كه در دهه 80 رخ داد. بازسازی و تجهیز سالن‌ها آغاز شد. نخستین پردیس سینمایی با 5 سالن در محله یافت آباد با عنوان پردیس «تماشا» تاسیس و در غرب تهران سالن قدس افتتاح شد. كلنگ پردیس كورش در حوالی خیابان ستاری تهران زده شد و الان به عنوان پُرفروش ترین پردیس سینمایی كشور با 14 سالن، چند سالی است كه فعالیت می كند.
از شمال تا جنوب تهران و شهرهای مختلف پردیس‌‌ها و سینماها در حال تاسیس است به طوری كه به گفته رئیس سازمان سینمایی ماهیانه یك سالن سینما در كشور اضافه می‌شود و بنا بر آخرین آمار منتشره، الان در كشور نزدیك به 457 سالن سینمای فعال وجود دارد.
سینماگران ایران نیز در طول سال، یك صد فیلم تولید می كنند و به طور میانگین نیز ركورد پرفروش ‌ترین فیلم تاریخ سینماهای ایران هر 4 سال یك بار شكسته می شود.
آخرین رقابت پرفروش‌‎ترین فیلم تاریخ سینمای ایران نیز به دو فیلم كمدی اختصاص داشت؛ در حالی كه «نهنگ عنبر 2» سه سال پیش (1394) با 21 میلیارد تومان به عنوان پرفروش‌ترین فیلم ایران صدر گیشه را قرق كرده بود، همین چند هفته پیش «هزارپا» با 35 میلیارد تومان ركورد این فیلم را زد و در صدر پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای ایران نشست، ركوردی كه كمی به نظر دست نیافتنی بود.
اما نكته پایانی شاید درباره عمر هنر هفتم در ایران باشد، موضوعی كه چند روایت درباره آن وجود دارد اما همین اردیبهشت امسال و در حاشیه سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر، زمانی كه كیك 120 سالگی هنر هفتم در ایران و در سینما فلسطین بریده شد تا این پیرمرد پُرچروك همچنان در دوازدهمین دهه حضور خود در كشورمان به هنر بومی و منحصر به فرد در دنیا تبدیل شود.
فراهنگ**9246**1055

سرخط اخبار فرهنگ