گام سوم ایران، روسیه و تركیه برای پایان تروریسم در سوریه

تهران- ایرنا- ایران فردا(جمعه) میزبان دو متحد خود یعنی روسیه و تركیه است تا این بار درایستگاه تهران، تصمیمی برای پایان سال ها جنگ و ترور در سوریه گرفته شود.

به گزارش خبرنگار گروه سیاسی ایرنا، فردا(جمعه 16 شهریورماه) رئیسان جمهوری سه كشور ایران، تركیه و سوریه گردهم می آیند تا به تبادل نظر درباره تحولات و آینده سوریه، مبارزه با تروریسم در خاورمیانه و در نهایت روابط دوجانبه و سه جانبه بپردازند.
این سومین نشست سران سه كشور است كه قرار بود در شهر تبریز انجام شود اما در روزهای پایانی، تهران به عنوان مكان برگزاری آن انتخاب شد. نشست تهران اما نخستین دور مذاكرات رئیسان جمهوری ایران، تركیه و روسیه نیست.
حسن روحانی، ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان پیش از این در آذرماه سال 96 در شهر سوچی روسیه با محوریت صلح در سوریه گردهم آمدند.
نشست دوم به میزبانی آنكارا در 15 فروردین ماه امسال به ارزیابی تازه ترین تحولات میدانی سوریه و رایزنی های سه جانبه درباره مسائل بین المللی و منطقه ای برگزار شد.
اكنون گام سوم این مذاكرات در حالی برداشته می شود كه بسیاری از تحلیلگران منطقه ای و فرامنطقه ای، ایران را مهمترین بازیگر تحولات سوریه می دانند و سیاست های تهران در سوریه را كانون توجه خود قرار می دهند.

** مروری بر بحران سوریه
از ژانویه 2011 میلادی (بهمن 1389 شمسی) سوریه به عنوان یكی از مهمترین و با ثبات ترین كشورهای خاورمیانه متاثر از تلاطمات بهار عربی، آشفتگی های فراوانی تجربه كرد كه نتیجه شوم آن كشته شدن صدها هزار سوری و آورگی میلیون ها نفر از شهروندان این كشور در نقاط مختلف جهان بود. فارغ از دلایل شكل گیری شرایط خزان زده سوریه در بهار عربی خاورمیانه، این آشفتگی و آلودگی سیاسی و نظامی در داخل كشور، بسیاری از قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای را به شكار منابع سوریه متمایل كرد.
ایران به عنوان متحد نخست بشار اسد رئیس جمهوری سوریه، كوشید به شیوه های مختلف، به پایان این تراژدی انسانی یاری رساند.
هر كدام از این سه كشور كوشیدند تا تراژدی كه با دخالت تكفیری ها و تروریست ها روز به روز مرزهای انسانیت را در می نوردید و جهان را شگفت زده می كرد، پایان پذیرد.
همزمان با شكل گیری تحولات تازه میدانی در سوریه كه به پیروزی های نظام این كشور و متحدانش منجر شد در كنار اوج گیری بحران انسانی، نشست های مختلفی در گوشه و كنار جهان با هدف كاهش آلام مردمان سوریه شكل گرفت كه نشست شهر آستانه قزاقستان مهمترین آن بود.
نشست های چندگانه سال گذشته با پررنگ شدن حضور ایران و تركیه، در پروسه ای قرار گرفته است كه هدف نهایی آن حل بحران سوریه از طریق گفت‌وگو های سوری-سوری دولت و معارضان و تدوین قانون اساسی جدید سوریه خواهد بود.
این روند با برقراری آتش‌بس‌های منطقه ای و كوتاه مدت و بلندمدت در بخش های مختلف سوریه آغاز شده است و اكنون در مسیر حل دیپلماتیك بحران حركت می‌كند.
نشست های سوچی، آنكارا و تهران نیز در راستای حفظ و پیاده سازی دستاوردها و توافق های كنفرانس های چندگانه آستانه بوده و سه كشور، ضامن اجرای توافق های نشست های قزاقستان هستند.
پیش از برگزاری این نشست ها در سطح سران، كارشناسان ارشد و وزیران خارجه ایران، روسیه و تركیه با یكدیگر درباره چگونگی ادامه روند نشست‌های آستانه رایزنی كرده و زمینه را برای برگزاری اجلاس سران سه كشور در ارتباط با این موضوع فراهم می كنند.

** اهمیت نشست تهران
همزمان با آغاز بحران داخلی در سوریه، ایران به عنوان شریك استراتژیك این كشور، در حفظ نظام قانونی سوریه كوشید؛ هرچند به مذاق بسیاری از كشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای خوش نیامد و محور عبری-عربی-آمریكایی برای بیرون راندن ایران از معادلات سوریه و خاورمیانه، ازهیچ تلاشی فروگذار نكردند.
شرایط پیچیده در خاورمیانه موضوعی نبود كه آمریكا و متحدان منطقه ای او، بتوانند به آسانی و تنهایی آن را حل كنند. همزمان با رشد قارچ گونه داعش در عراق و سوریه و حتی بخش هایی از تركیه، «هل من مبارز»طلبی های آمریكا و دیگر متحدان ائتلاف، نتوانست هیولای هفت سر داعش را مهار كند و مشكی پوشان نقاب دار، هر روز بیشتر مقابل دوربین جنایت كردند.
سیل آورگان سوری و عراقی رهسپار اروپا و آمریكا، آلارم های شدیدی از بحران برای مقام های اروپا و آمریكا ارسال كرد و سبب شد؛ آنها برای حل چنین بحران هایی نیازمند تهران بودند، زیرا ایران در خاورمیانه حقیقت پررنگی است كه با هیچ ائتلاف و اتحادی نتوانستند آن را كم رنگ سازند.
حقیقتی كه دولت باراك اوباما تا اندازه ای موفق به درك آن شد و شاید یكی از مهمترین دلایل توافق با ایران، چرخش موازنه قدرت به نفع ایران در منطقه بود. ایران با شناخت دقیق و آشنایی كامل بر منطقه و با تكیه بر توان خود، توانست در مسیر نابودی داعش و گروه های تروریستی گام های بزرگی بردارد. مجموع این موفقیت ها همان دست بالایی بود كه جهان از ایران سراغ داشت و در همه مذاكرات آستانه، ژنو، سوچی و آنكارا توانست حضور مستمر و موثری داشته باشد.
نشست سه جانبه تهران نیز به نوعی تداوم پررنگ همان دست بالا، در دورانی است كه ترامپ می كوشد ایران را بار دیگر به سوی انزوای جهانی هدایت كند و نقش آفرینی او را در تحولات منطقه نادیده بگیرد.
میزبانی تهران از پوتین و اردوغان در چنین شرایطی توانسته است رشته توهمات ترامپ را درباره ایران پاره كند و این واقعیت بار دیگر به تاجر كاخ سفید یادآور شود كه ایران، گرچه در شرایط اقتصادی و تحریم های غیرانسانی آمریكا قرار دارد اما همچنان در جمع بازیگران منطقه ای بحران سوریه، «سوپراستار» است.
جمهوری اسلامی ایران همچنان در خط مقدم نبرد با تروریسم قرار دارد و اكنون تحلیلگران واقع بین و واقع گرای جهانی به این نقطه از اشتراك رسیده اند كه قطار فرسوده درگیری های داخلی در سوریه، برای رسیدن به ایستگاه صلح باید از تهران عبور كند و شاید آن پایان صلح در پایتخت ایران رقم خورد.

** گفت وگوهای دوجانبه بستر تعمیق مناسبات
گرچه مهمترین هدف نشست تهران پیشبرد فرآیند صلح و گفت‌وگو در سوریه و تضمین توافق های آستانه است اما گردهمایی رئیسان جمهوری سه كشوری كه به نوعی و با درجه ای مشخص، مورد غضب آمریكا قرار گرفته اند، می تواند راهبردی و در راستای نادیده انگاری این خصم باشد.
گفت وگوهای دوجانبه با تركیه به عنوان یكی از مهمترین شركای تجاری و فرهنگی ایران، تعمیق روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی را در پی خواهد داشت به ویژه آن كه امنیت مرزهای مشترك همواره از دغدغه های هر دو كشور بوده است.
از سوی دیگر، هر دو كشور تركیه و ایران در ماه های گذشته قربانی جنگ اقتصادی سختی هستند كه افزایش پرشتاب نرخ ارز یكی از نشان های آن است. حل چنین بحرانی، شاید به خارج كردن دلار از چرخه تبادلات تجاری میان دو كشور انجامد و خود گام مهمی در عبور از تله های تحریمی ترامپ است.
حضور رئیس جمهوری روسیه در تهران نیز با توجه به تحولات میدانی سوریه و واقعیت حضوری رژیم صهیونیستی، اهمیتی دو چندان می یابد. پوتین در این سفر یك روزه خواهد كوشید درباره آینده بازسازی سوریه با ایران به توافق های تازه ای دست یابد.
‌سیام**9402** 2023