۱۱ شهریور ۱۳۹۷،‏ ۹:۰۵
کد خبر: 83019680
۰ نفر
تغییر جغرافیای قطر، واقعی یا توهم

دوحه - ایرنا - مشاور دیوان شاهی سعودی در حالی با طرح دوباره موضوع حفر كانال در تنها مرز زمینی عربستان و قطر موسوم به 'كانال سلوی'، تهدید دوحه را پس از مدتی وقفه از سر گرفت كه بسیاری از كارشناسان نسبت به توانایی اقتصادی و سیاسی ریاض برای اجرای این طرح تردید جدی دارند.

'سعود القحطانی' كه مسئولیت نهاد امنیت سایبری عربستان را هم اخیرا بر عهده گرفته، جمعه گذشته در توئیتی نوشت: منتظر آغاز حفر كانال سلوی هستیم. طرحی كه جغرافیای آینده منطقه را تغییر خواهد داد.
القحطانی درباره پروژه ایجاد كانال آبی در مرز زمینی قطر و عربستان و تبدیل كردن قطر به جزیره ، ادعا كرد: فقط رهبران این سرزمین پاك (عربستان) قادر به تغییر جغرافیای كره زمین هستند.

** آغاز ماجرا
عربستان، امارات، بحرین و مصر 5 ژوئن 2017 ( 15 خرداد 96) با متهم كردن قطر به حمایت از تروریسم روابط خود با این كشور را قطع كردند و مرزهای زمینی، هوایی و دریایی با قطر را هم بستند.
این كشورها 13 شرط برای از سرگیری روابط با قطر تعیین كردند، اما دوحه به هیچ یك از این شروط تن نداده است .
دوحه اعلام كرد: كشورهای تحریم كننده هیچ دلیل قانع كننده ای برای اثبات ادعای خود ندارند و عمل به این شروط به معنای نادیده گرفتن حق حاكمیت قطر محسوب می شود.
این شرایط برغم وجود برخی تهدیدات و شایعات تاكنون موجب بروز درگیری مستقیم و نظامی میان طرف های متخاصم نشده، اما این درگیری ها در فضای رسانه ای و به صورت جنگ روانی متقابل ادامه داشته است .
روزنامه الكترونیكی 'سبق' فروردین ماه امسال همزمان با سفر امیر قطر به آمریكا از قصد عربستان برای ایجاد یك كانال دریایی جدید از منطقه سلوی تا 'خور العدید' در امتداد ساحل شرقی عربستان و نزدیك به مرزهای زمینی با قطر به طول 60 كیلومتر ، عرض 200 متر و عمق 20 متر خبر داد.
به نوشته این روزنامه، یك پایگاه نظامی سعودی در فاصله یك كیلومتری میان مرزهای قطر و كانال دریایی سلوی احداث خواهد شد و بخش باقیمانده نیز به محل دفن زباله‌های هسته‌ای عربستان پس از آغاز فعالیت رآكتورهای هسته‌ای این كشور تبدیل می شود.
بر اساس این طرح، قطر پس از احداث این كانال بخشی از 'جزیره سلوی' می‌شود. در واقع قطر پس از اجرای این طرح نه یك جزیره مجزا بلكه بخشی از جزیره سلوی و هم مرز با پایگاه نظامی عربستان خواهد بود.
اكنون پس از گذشت 15 ماه از آغاز تنش میان كشورهای شورای همكاری خلیج فارس هر بار به بهانه ای ، این موضوع به ویژه از سوی مشاور جوان دیوان شاهی سعودی، به روز رسانی می شود.
رسانه ای شدن مجدد موضوع كانال سلوی پس از آن صورت گرفت كه طی چند روز گذشته مواضع دولت قطر در خصوص اوضاع در یمن، خشم امارات و عربستان را برانگیخت.
'محمد بن عبدالرحمن آل ثانی' معاون نخست وزیر و وزیر خارجه قطر چهارشنبه گذشته با اشاره به گزارش سازمان ملل متحد در مورد ارتكاب جنایت جنگی در یمن توسط امارات و عربستان، این اقدامات را محكوم كرد و خواستار لزوم انجام گفت و گوهای سیاسی میان تمامی گروه های یمنی برای توقف جنگ و خونریزی در این كشور شد.
'مشعل بن حمد آل ثانی' سفیر قطر در آمریكا هم در مقاله ای كه پنجشنبه گذشته در روزنامه 'واشنگتن پست' منتشر كرد، با حمله به امارات و عربستان به عنوان دو كشور اصلی تجاوز نظامی به یمن، نوشت: ریاض و ابوظبی از تروریست های 'القاعده' در یمن حمایت و به آنها كمك می كنند.
سه تن از كارشناسان نهاد حقوق بشر سازمان ملل اخیرا در گزارشی احتمال دادند كه دولت های امارات و عربستان در پرونده ارتكاب جرائم جنگی در یمن مسئول شناخته شوند.
قطر واكنش به ادعای سعودی ها برای حفر كانال را در دو سطح رسمی و رسانه ای دنبال كرده است . در سطح رسمی دوحه این اقدام را خصمانه و غیر سازنده می داند و اعلام كرده كه منزوی كردن قطر به حل اختلافات در شورای همكاری خلیج فارس، كمك نخواهد كرد.
بن عبدالرحمن آل ثانی معاون نخست وزیر و وزیر خارجه قطر در این مورد گفت: محاصره قطر و بحران در شورای همكاری خلیج فارس فاقد انگیزه و غیرضروری است. این بحران، بدون هیچ دلیلی به حمله هكری و جنایت علیه دولت ما و هدف قرار دادن خبرگزاری رسمی قطر آغاز شد. تمام این موارد نشان می دهد كه دلایل بحران ساز شكننده و بی اساس است و تلاش ها برای منزوی كردن قطر راه حل نیست. آنها ( مسئولان در كشورهای محاصره كننده قطر) طی ماههای گذشته درباره امری كه نگرانی و نارضایتی شان را سبب شده، صحبت نكرده اند و حتی برای نشستن پای میز مذاكره برای مقابله با ما نیز ناكام مانده اند.
در سطح رسانه ای هم وسایل ارتباط جمعی قطر، این طرح را غیر واقعی ارزیابی می كنند و تلاش دارند، خود را به آن بی توجه نشان دهند. رسانه های این كشور ضمن مقایسه قطر با كشورهایی مانند ژاپن كه با وجود جزیره ای بودن به عنوان یكی از قدرت های بزرگ در جهان ظهور كرده اند ، تلاش دارند این موضوع را در مورد قطر هم شبیه سازی كنند.

** ارزیابی توان سعودی ها برای تغییر جغرافیای قطر
برای آگاهی نسبت به توان واقعی سعودی ها برای اجرای طرح كانال سلوی كه هزینه اجرای آن دستكم 6 میلیارد دلار برآورد می شود، باید ابتدا شرایط فعلی اقتصادی این كشور را مرور كنیم .
رهایی اقتصاد عربستان از وابستگی به نفت بخش مهمی از برنامه ای است كه 'محمد بن سلمان ' ولیعهد سعودی در قالب 'چشم انداز 2030 ' مطرح كرده است . طبیعی است كه بدون سرمایه ، متنوع كردن اقتصاد و كاستن از وابستگی به نفت غیر ممكن خواهد بود.
نگاهی به وضعیت سرمایه‌گذاری خارجی در عربستان نشان می‌دهد كه طی سال های اخیر حجم سرمایه‌گذاری خارجی در این كشور كاهش یافته است. در ژانویه سال 2015 میزان سرمایه گذاری خارجی در عربستان یك میلیارد و 853 میلیون دلار بوده و تا پایان سال 2015 به بیش از دو میلیارد دلار رسید، رقمی كه در سال‌های بعد تكرار نشده است.
در ژانویه سال 2016 میزان سرمایه گذاری خارجی در عربستان، یك میلیارد و 899 میلیون دلار و در اواخر جولای 2016 این رقم به یك میلیارد و711 میلیون دلار رسیده است.
البته میزان سرمایه گذاری خارجی در عربستان در اوایل سال 2017 به رقم 2 میلیارد و 700 میلیون دلار رسید، اما اقدامات بن سلمان در این سال باعث شده تا این رقم روندی نزولی داشته باشد، به طوری كه اواخر سال 2017 این رقم به یك میلیارد و 662 میلیون دلار رسید.
اعداد و ارقام به خوبی سیر نزولی سرمایه گذاری خارجی در عربستان را نشان می دهد.
این در حالی است كه در یك دهه پیش، میزان سرمایه گذاری خارجی در عربستان به 18 میلیارد و 200 میلیون دلار رسیده بود.
كاهش شدید سرمایه گذاری خارجی در عربستان در حالی است كه حتی برخی سرمایه داران داخل این كشور هم رغبتی از خود برای مشاركت در طرح های ولیعهد سعودی نشان نمی دهند.
عربستان برای تحقق رویای چشم انداز 2030 روی فروش بخشی از سهام شركت نفت دولتی 'آرامكو' هم حساب كرده بود و بعد از چند بار تغییر تاریخ عرضه آن در بورس، هفته گذشته در نهایت اعلام شد كه دولت از عرضه سهام این شركت منصرف شده است .
عربستان در سه ماهه نخست سال 2018 ، نه میلیارد دلار كسری بودجه داشت كه به اعتقاد كارشناسان، سوءمدیریت ، خریدهای میلیاردی تسلیحاتی و جنگ افروزی آل سعود در یمن از عوامل اصلی آن اعلام شده است.
این شراط باعث شده تا مردم عربستان فشار اقتصادی بی سابقه ای را متحمل شوند . افزایش قیمت بنزین ، مواد غذایی ، افزایش قیمت خدمات به ویژه آب و برق در كنار رشد بیكاری به حدود 15 درصد، موجب اعتراض مردم شده است و دولت سعودی قادر به بالا بردن قدرت خرید مردم و افزایش سطح رفاه اقتصادی نیست .
برخی كارشناسان اقتصادی هزینه حفر كانال سلوی را حدود 6 میلیارد دلار برآورد كرده اند و می گویند كه شرایط اقتصادی حاكم بر عربستان ، امكان تخصیص این هزینه را از سعودی ها گرفته است .
به گفته این كارشناسان ، هزینه های مربوط به جاه طلبی های ولیعهد جوان این كشور و اصرار بر ادامه جنگ در یمن عملا توان اقتصادی قابل ملاحظه ای برای عربستان به منظور اجرای طرح مورد ادعا، باقی نگذاشته است .
ناظران منطقه همچنین با اشاره به طمع ورزی های ارضی دولت سعودی نسبت به همسایگان به ویژه قطر، حفر این كانال را به عنوان یكی از جدی ترین موانع ریاض برای دستیابی فوری به خاك قطر ارزیابی می كنند و می گویند با وجودی كه بسیار بعید است عربستان در شرایطی كه آمریكایی ها در خاك قطر حضور دارند ، به این كشور حمله كند، اما بر فرض مهیا بودن همه شرایط این كانال به یك مانع برای حمله سریع به قطر و اشغال این كشور تبدیل خواهد شد.
اگرچه اتفاقات یك سال و نیم گذشته ، شورای همكاری خلیج فارس كه پیش از این هم عملا به یك نهاد بی اثر تبدیل شده بود را از صحنه خارج كرده، اما به نظر می رسد حفر این كانال می تواند آخرین میخ ها را بر تابوت این شورا بكوبد و این امری نیست كه آمریكایی ها در حال حاضر با آن موافق باشند.
آمریكا با وجود ژست های دولت 'دونالد ترامپ' كه تلاش دارد خود را میانجی مناسبی برای حل تنش میان كشورهای شورای همكاری خلیج فارس معرفی كند ، اساسا از شرایط فعلی ناراضی نیست . این شرایط تاكنون موجب شده تا واشنگتن صدها میلیارد دلار از سرمایه های این كشورها به جیب كارخانه های تولید سلاح آمریكایی سرازیر كند.
حربه واشنگتن برای كسب این درآمدها ، این ادعا است كه اختلافات میان اعضای شورای همكاری خلیج فارس به نفع سیاست های منطقه ای تهران تمام خواهد شد، بنابر این بعید به نظر می رسد كه تصمیم گیرندگان در واشنگتن به راحتی راضی به نابودی كامل این تشكیلات نیم بند شوند؛ تشكیلاتی كه در حال حاضر به دستاویز خوبی برای غارت ثروت های منطقه تبدیل شده است .
آمریكایی ها حدود 11 هزار نظامی در پایگاه 'العدید' قطر مستقر كرده و دولت دوحه با اختصاص بودجه 1.8 میلیارد دلاری برای توسعه این پایگاه، تلاش می كند دستكم حضور آنها در این كشور را برای 15 سال آینده قطعی كند.
كارشناسان سیاسی متفق القول هستند كه تغییر جغرافیای منطقه در حال حاضر مطلوب آمریكا به عنوان یك بازیگر فرامنطقه ای و متغییر مهم در روابط كشورهای شورای همكاری خلیج فارس نیست . تاریخ خاندان آل سعود هم نشان داده كه آنها بدون كسب رضایت آمریكا عملا توان تصمیم گیری به ویژه در مورد مسایل مهم منطقه ای را ندارند، لذا به نظر می رسد طرح گاه و بیگاه تبدیل قطر از شبه جزیره به جزیره و ادعای تغییر جغرافیای منطقه تنها در قالب جنگ روانی تعریف می شود كه سعودی ها طی ماههای اخیر علیه دولت و ملت قطر با هدف به زانو درآوردن آنها در پیش گرفته اند.
خاورم**1508**1651