40 سال با وزرای بهداشت و درمان از روانپزشك تا چشم پزشك

تهران ایرنا- وزارت بهداشت از مهم ترین وزارتخانه های نظام جمهوری اسلامی به شمار می رود كه با مقوله سلامت جامعه در ارتباط است بر همین اساس وزرای بهداشت به عنوان حافظان سلامت، مسوول تأمین بهداشت و درمان تمامی افراد كشور از طریق تعمیم و گسترش خدمات بهداشتی، درمانی و آموزشی هستند.

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا، بهداشت و سلامت از چنان اهمیتی برخوردار است كه امروزه تمامی كشورهای جهان از جمله كشورهای توسعه یافته مساعدت های بهداشتی و سالم سازی محیط بشری در كشورهای جهان سوم را از زمره ارجح ترین تبلیغات و اولویت های خود قرار داده اند.

ایران نیز در زمینه بهداشت و سلامت پیشاهنگ و پرچمدار علوم و فنون پیشگیری و علم پزشكی اجتماعی در خاورمیانه شناخته می شود كه از جمله مهمترین وظایف دستگاه های خود را در جهت حفظ و ارتقای بهداشت قلمداد كرده است.

در همین راستا و نظر به لزوم تامین اجتماعی و بهداشت برای همه مردم ایران اصل 29 قانون اساسی و تامین نیازهای اساسی از جمله بهداشت و درمان برای همه در اصل 43 قانون اساسی و در راستای تحقق جامعه ایرانی برخوردار از سلامت، رفاه و تامین اجتماعی در سند چشم‌انداز بیست ساله گنجانده شده است.

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی از ابتدای انقلاب تا چندی پس از آن وزارت بهداری و بهزیستی نام داشت. در 1358 خورشیدی با تشكیل سازمان بهزیستی، عنوان بهزیستی از آن حذف شد و در 1364 خورشیدی به دنبال تصویب قانون وزارت بهداری به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی تغییر كرد و شرح وظایف مفصلی نیز برای آن در نظر گرفته شد. این وزارتخانه از جمله وزارتخانه‌ هایی به شمار می رود كه افزون بر مدیریت و نظارت بر مراكز بهداشتی درمانی كشور، مدیریت دانشگاه‌های علوم پزشكی را نیز بر عهده دارد. در ۱۳۷۳ خورشیدی با تصویب قانون بیمه همگانی، سازمان بیمه خدمات درمانی وابسته به وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشكی تشكیل شد. با تصویب قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی در 1383 خورشیدی، تمام وظایف تامین اجتماعی (بیمه‌ای و حمایتی) از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی جدا و به وزارت رفاه داده شد.

** وظایف بهداشت، درمان و آموزش پزشكی
تدوین و ارایه سیاست‌ها، تعیین خط مشی‌ها و برنامه‌ ریزی برای فعالیت‌های مربوط به تربیت نیروی انسانی گروه پزشكی، پژوهشی خدمات بهداشتی، درمانی، دارویی و ... و همچنین تامین بهداشت عمومی و ارتقای سطح آن از طریق اجرای برنامه‌های بهداشتی و همچنین ایجاد نظم هماهنگ بهداشت، درمان و آموزش پزشكی و گسترش شبكه تلفیقی بهداشت و درمان و ... از جمله وظایف اساسی این وزراتخانه به شمار می روند. در مجموع وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی با هدف فراهم آوردن موجبات تامین بهداشت و درمان تمامی افراد كشور از طریق گسترش خدمات بهداشتی، درمانی و آموزشی تشكیل شد.

- تاریخچه وزرای بهداشت، درمان و آموزش پزشكی در ادوار مختلف جمهوری اسلامی
از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا كنون 14 وزیر بر كرسی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی تكیه زده اند، هر یك از این وزرا با تخصص های مختلف، اقدام های اجرایی مهمی را در كارنامه فعالیت خویش به ثبت رسانده اند.

** كاظم سامی كرمانی (1357تا 1358)
كاظم سامی متولد 1314 در شهر مشهد است. همزمان باگذراندن تحصیلات خود به مبارزه با رژیم پهلوی نیز می پرداخت و از همان دوران دبیرستان خود با نهضت ملی شدن صنعت نفت همراه شد. وی از نزدیكان فكری افرادی چون محمدتقی شریعتی، طاهر احمدزاده، مهدی بازرگان و آیت‌الله محمود طالقانی بود. سامی دانش آموخته رشته روانپزشكی بود. با فاصله چند روز پس از پیروزی انقلاب اسلامی كاظم سامی به عنوان نخستین وزیر جمهوری اسلامی بر صندلی وزارت تكیه زد و از بهمن 1357 تا آبان ماه 1358 مسوولیت وزارت بهداری در كابینه مهدی بازرگان را بر عهده گرفت. در دوران وزارت از طرحی به عنوان «طب ملی» سخن گفت كه بر پایه آن خدمات درمانی به كلی رایگان می‌شد. طرحی كه با مخالفت دولت موقت و استعفایش از مقام وزارت ناتمام ماند.

وی با مطرح كردن این بحث خواستار برچیده شدن بیمارستان های خصوصی شد و معتقد بود كه باید به طور كامل تمامی مراكز درمانی و بیمارستان ها دولتی شوند. سامی كرمانی شعار«سلامتی حق مردم است» را برگزید و در این مسیر تمامی لوایح تدوین شده در زمان پهلوی را منفك كرد و مراكز درمانی را به وزارت بهداری و بهزیستی ملحق كرد. وی همزمان توانست مجوز الحاق 9 سازمان حمایتی و هفت مركز درمانی را از سازمان زنان سابق بگیرد و همچنین با در اختیار گرفتن تمامی تاسیسات سازمان خدمات اجتماعی سابق و شیر و خورشید و آموزشگاه های بهداشت وابسته به آموزش و پرورش و مدیریت مهدهای كودك و حتی ساختمان آسایشگاه كودك به گسترش وزرات بهداری و بهزیستی اقدام كرد به طوری كه این وزارتخانه به یكباره گسترده شد.

وی در متن استعفایش مواردی چون «بی‌توجهی به نقش سیاست‌های خارجی و عمق مخالفت‌های امپریالیسم با انقلاب ایران»، «عدم همكاری و وجود سانسور در سیستم ارتباط جمعی به ویژه رادیو تلویزیون در معرفی دستاوردهای انقلاب و زمینه‌سازی فرهنگی و انقلابی» و «عدم تجانس در هیات وزیران و تمایل های گروهی و فرقه‌ای و دسته‌بندی برای كسب قدرت بیشتر» را از جمله علل استعفای خود بیان كرده بود.

** موسی زرگر (1358 تا 1359)
موسی زرگر متولد شهریار زاده ۱۳۱۴ خورشیدی است. وی پس از تحصیل در دوره ابتدایی دیپلم خود را از دبیرستان مروی تهران گرفت و در رشته پزشكی دانشگاه علوم پزشكی تهران مشغول به تحصیل شد و دارای دكتری حرفه ای پزشكی است. وی سپس در ۱۳۴۴ خورشیدی دوره دكتری تخصصی جراحی عمومی را به پایان رسانید. به‌عنوان دستیار جراحی عمومی در بیمارستان سینا مشغول شد و پس‌ازآن موفق به كسب مدرك فوق تخصص جراحی قفسه سینه شد. موسی زرگر جراح عمومی به عنوان دومین وزیر بهداری و بهزیستی در دولت موقت شناخته می شود. زرگر از جمله پزشكانی است كه سهم زیادی در تربیت نسل جدید از جراحان دارد. بیشترین تلاش زرگر در راستای سر و سامان دادن به بیمارستان ها و تجهیز مراكز درمانی بود كه در مدت كوتاهی به وزارت بهداری ملحق شده بودند. كمبود نیروی انسانی باعث شد كه تمامی لوایح این دوره به جذب و مدیریت نیروی انسانی اختصاص یابد. ساختار وزارت بهداری در این دوره تغییر كرد و دارای هفت معاونتِ تشكیلات و پشتیبانی، درمان، بهداشت، دارو و غذا و آزمایشگاه، پژوهشی، آموزش و معاونت بهزیستی شد.

از لوایح مهم این دوره، لایحه اداره اماكن درمانی و بهداشتی و طرح تمام وقتی اساتید بود. وی همچنین جزو نمایندگان دوره اول، دوم و پنجم مجلس شورای اسلامی نیز به شمار می رود و در حال حاضر عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشكی و خدماتی بهداشتی، درمانی تهران و مدیر گروه جراحی دانشكده پزشكی این دانشگاه است. با تشكیل مجتمع آموزشی پژوهشی، ابداع و اجرای طرح ژنریك داروها تحولی در وزارت بهداری به وسیله زرگر رخ داد كه كمك شایانی به تصویب ادغام آموزش پزشكی و نظام ارائه خدمات بهداشتی درمانی در مجلس شورای اسلامی كرد. همچنین تشكیل مركز تحقیقات تروما، انجام پژوهش‌های كاربردی و ایجاد شبكه تروما، عضو هیات تحریریه چند مجله پزشكی از جمله اقدام های زرگر محسوب می شوند. زرگر یكی از پیشكسوتان و بزرگان جامعه پزشكی است وتوصیه‌اش به رزیدنت‌های جوان این است كه «تلاش كنند در علم شایستگی بالایی داشته باشند. پزشكی یك‌روزه تمام نمی‌شود و پزشك باید مرتب در حال مطالعه باشد. دوم اینكه علم ادیان، واجب كفایی است یعنی معالجه كردن بیماران برای طبیب واجب است. پزشكان باید طوری تربیت شوند كه دنبال مادیات نباشند و كار را مردم پسندانه و خداپسندانه انجام بدهند تا بتوانند به‌عنوان پزشك تزكیه شده به جامعه خدمت كنند.»

**هادی منافی (1359تا 1363)
هادی منافی متولد 1320 در شهر تبریز و دانش آموخته رشته پزشكی از دانشگاه استانبول است كه پس از بازگشت به ایران موفق به اخذ تخصص در رشته جراحی عمومی از دانشگاه تهران شد. منافی پس از قیام 15 خرداد فعالیت های سیاسی خود را آغاز كرد. كار طبابت را از 1350 با همكاری در بیمارستان مهر شروع و بعد از انقلاب عهده دار اورژانس تهران شد. در آذر 1359 خورشیدی از طرف شهید رجایی به عنوان سومین وزیر بهداری در دولت‌رجایی و میرحسین موسوی مشغول به خدمت شد. منافی در سخت ترین دوران پس از انقلاب وزیر بهداشت بود، این سختی به علت عدم آمادگی برای مقابله با عوارض جنگ بود.. روابط متعادل منافی با سازمان نظام پزشكی و بخش خصوصی برای اداره این شرایط سودمند واقع شد. با توجه به شرایط كشور در آن دوران، منافی تلاش كرد تا توسعه خانه های بهداشت را در كانون توجه قرار دهد. توسعه خانه های بهداشت، عملیاتی كردن قانون تربیت بهداشت كاران دهان و دندان، درمان معتادان و مخالفت با لایحه دولت برای ادغام دانشكده های پزشكی با بیمارستان های بهداری و تشكیل دانشگاه علوم پزشكی از جمله فعالیت های وی به شمار می رود. منافی همچنین به عنوان پزشك در جریان ترور آیت الله خامنه ای مراحل درمانی ایشان را پیگیری كرد. در كارنامه منافی پس از دوران وزارتش می توان به ریاست سازمان محیط زیست و رییس سازمان نظام پزشكی نیز اشاره كرد ، او بعد از خدمت از كارهای اجرایی كناره گرفت و تنها به طبابت پرداخت.

** سید علیرضا مرندی(1363 تا 1368)
سیدعلیرضا زاده مرندی در 1318 در شهر اصفهان متولد شد و دوره ابتدایی و متوسطه را در اصفهان گذراند. وی دانش آموخته رشته پزشكی از دانشگاه تهران است كه فعالیت خود را با دوره تخصصی كودكان آغاز كرد. مرندی تمامی دوران های تخصصی و فوق تخصص خود را در آمریكا گذراند. وی به عنوان چهارمین وزیر دولت دوم میرحسین موسوی شناخته می شود كه در دوره از 1363 تا 1368 خورشیدی و بار دیگر در 1372 تا 1376 بر مسند این وزارتخانه تكیه زد. در دوره وزارت او لایحه تشكیل وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكی به تصویب رسید. افزایش ظرفیت رشته های تخصصی و ایجاد رشته های فوق تخصصی جدید، افزایش دانشكده های پزشكی در كشور و تشكیل شبكه های بهداشتی از اقدام های مهم وی به شمار می رود.
قانون تنظیم خانواده از دیگر خدمات مرندی بود. این قانون در برهه ای از زمان مطرح شد كه دولت و بسیاری صاحبنظران جرات طرح این مساله را نداشتند. وی در نامه ای خطاب به امام خمینی(ره) و پاسخ ایشان به وی مبنی بر شروع این بحث در دانشگاه ها توانست تابوی بزرگی را بشكند و دولت های بعد بتوانند با سیاست های لازم رشد افسار گسیخته جمعیت را در آن برهه مهار كنند. مرندی لایحه قانون تنظیم خانواده با شعار« دو بچه كافی است » را تهیه و به تصویب مجلس شورای اسلامی رساند. در این دوران قانون تامین هیات علمی مورد نیاز دانشگاه ها نیز از لوایح مهم این قانون بود كه مرندی با اهرم های امتیاز دهی و شروط قانونی سعی در هدایت متخصصین جوان به سمت هیات علمی شدن داشت. در این دوران وزارت بهداشت در این چندین بار مورد تحسین و تایید سازمان های بین المللی قرار گرفت و طرح های آن بارها از طرف سازمان بهداشت جهانی به عنوان الگو به دیگر كشورها پیشنهاد و در پایان این دوره از وزارت خود مفتخر به دریافت جوایز معتبر بین المللی از سازمان یونسكو و سازمان جهانی بهداشت شد.

**ایرج فاضل(1368تا 1369)
ایرج فاضل متولد 1318 شهر اردستان اصفهان و دانش آموخته جراحی از آمریكا است. فاضل فوق تخصص جراحی عروق و به عنوان پنجمین وزیر بهداری و بهزیستی و نخستین وزیر بهداشت دولت اول آیت الله هاشمی رفسنجانی شناخته می شود. فاضل همچنین در دوره های مختلف مسوولیت وزارت فرهنگ و آموزش عالی را نیز برعهده داشته است. عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی و استادی در دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی از جمله فعالیت ها و مسوولیت های وی به شمار می رود. با استیضاح فاضل به وسیله مجلس سوم وی از مقام وزارت بركنار شد. شمارش آرای اشتباه فاضل به استیضاح وی انجامید به طوری كه كه اعلام شد رای اعتماد نگرفته اما گویا در شمارش آرا اشتباه شده بود یا بر سر این كه مجددا باید رای اعتماد اخذ شود یا خود استیضاح به رای گذاشته شود اختلاف در‌گرفت. آیت الله هاشمی رفسنجانی رییس جمهور وقت در خاطره روز 23 آذر 1369 اما به این اختلاف یا ابهام اشاره ای نمی‌كند و تنها می‌نویسد: «امروز استیضاح دكتر ایرج فاضل وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشكی صبح و عصر در مجلس جریان داشت. آخر وقت جلسه، خبر آمد كه او رای اعتماد نیاورد. 114 رای موافق، 115 رای مخالف و 17 رای ممتنع بوده است. از خدمات ایشان تشكر كردم و از رفتن ایشان از دولت اظهار تاسف كردم. او هم صحبت خوبی كرد. مجلسی‌ها هم از او ناراحت بودند.» اما ایرج فاضل در گفت و گو با سردبیر « ‌نگاه نو» در شماره اخیر این فصلنامه روایت متفاوتی را نقل كرده كه تا كنون در جایی منتشر نشده است. سردبیر «نگاه نو» كه خود از مدیران پر‌سابقه به حساب می‌آید می‌پرسد: « با این كه معلوم شد برداشت مجلس از شمارش آرا غلط بوده و فقط یك رای اختلاف بوده و همچنان وزیر بودید چرا ادامه ندادید؟» فاضل ضمن این كه تصریح می‌كند:« در مورد شمارش آرا درست می گویید» می‌گوید: « ‌روز بعد ساعت 7 صبح رفتم بیمارستان طالقانی. آقای رفسنجانی رییس جمهور ساعت هفت و نیم - هشت بود كه تلفن كردند و پرسیدند كجایی؟ گفتم: بیمارستان! گفتند مگر اتفاقی افتاده؟ گفتم: نه! آمده‌ام سر كارم. ایشان گفتند در اعلام نتایج اشتباه شده و مجلس به شما رای اعتماد دوباره داده و باید بروید محل كارتان كه نپذیرفتم. گفتم برای یك ساعت هم حاضر نیستم پشت میز وزارت برگردم. آقای هاشمی خواستند به دفترشان بروم كه رفتم. به من گفتند چون مجلس رای عدم اعتماد نداده شما هنوز وزیر هستید و خواستند كه به كارم ادامه بدهم كه بازهم نپذیرفتم.» فاضل هم اكنون عهده دار ریاست سازمان نظام پزشكی كشوراست.

** رضا ملك زاده(1369 تا 1372)
رضا ملك زاده متولد 1330 و شهر كازرون و دارای فوق تخصص گوارش و كبد از كشور انگلیس است و در هنگام رسیدن به وزارت ۳۹ ساله بود كه یكی از جوان ترین وزرا به شمار می رود. با بركناری ایرج فاضل، رضا ملك زاده جایگزین وی شد. فاضل كه فوق تخصص گوارش و كبد بود تا 1372 در وزارت بهداشت به فعالیت پرداخت. وی استاد ممتاز دانشگاه علوم پزشكی تهران و رییس پژوهشكده گوارش و كبد، در حال حاضر با ۵۱۲ مقاله و اچ ایندكس ۶۱، پراستنادترین دانشمند علوم پزشكی ایران است. همچنین ریاست دانشگاه علوم پزشكی شیراز، معاونت آموزشی این دانشگاه، معاونت آموزشی وزارت بهداشت، عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشكی،‌ معاونت تحقیقاتی فرهنگستان علوم پزشكی ایران و ریاست بیمارستان شریعتی تهران را در كارنامه كاری خود دارد. با انتخاب ملك ‌زاده در معاونت تحقیقات وزارت بهداشت، سهم یك درصدی بودجه تحقیقات پزشكی از اعتبارات وزارت بهداشت، برای نخستین بار بعد از انقلاب اسلامی، به طور كامل محقق و امیدهای تازه‌ای برای شكل ‌گیری یك تحول در انجام تحقیقات پزشكی ایجاد شد. ایجاد ۲۰ مركز مطالعه كوهورت در دانشگاه‌های علوم پزشكی ایران، احیای «نیماد» برای دستیابی ایران به یك مركز تحقیقات پزشكی شبیه‌كشورهای پیشرفته، راه اندازی «كاكرین» ایران، ایجاد و توسعه ۱۰ آزمایشگاه جامع تحقیقات و فراهم‌سازی زمینه ایجاد ۱۰ آزمایشگاه جدید، توسعه برنامه ملی كنترل سرطان، جلوگیری از خروج نخبگان پزشكی با ایجاد و توسعه «پزشك پژوهشگر» و «دستیار پژوهش»، پایان دادن به اجبار دردسرساز « ارائه مقالات برای ارتقای اعضای هیات علمی «سرآمد آموزشی»، افزایش شمار دانشمندان «برتر» به بیش از ۴۰۰ نفر، اعطای گرنت تحقیقاتی به دانشمندان یك درصد برتر برای نخستین بار، تامین بودجه كامل منابع الكترونیك اطلاعات علمی برای نخستین بار، ایجاد نخستین سامانه علم‌سنجی اعضای هیات علمی دانشگاه‌های علوم پزشكی كشور، راه‌اندازی نظام جمع‌آوری اطلاعات و ارزشیابی فناوری سلامت و... از جمله اقدام های مثبت ملك زاده به شمار می رود.

** سیدعلیرضا مرندی(1372 تا 1376)
علیرضا مرندی بار دیگر به وزارت بهداشت راه یافت. وی به عنوان هفتمین وزیر بهداشت بر پایه ماموریتی جهت برگزاری اجلاس سران كه تهران میزبان آن بود به ملاقات صدام حسین رییس جمهور وقت عراق رفت. وی در دوره هشتم مجلس به عنوان نماینده مردم تهران منتخب شد و هم اكنون نیز عضو كمیسیون بهداشت و درمان مجلس است. توصیه وزیر سابق بهداشت و در مان و آموزش پزشكی به افرادی كه تازه می خواهند وارد وادی درمان و طبابت شوند این بود كه «در مورد هر شغلی انسان باید شغلش را دوست داشته باشد و به آن عشق بورزد و تمام همش را برای خوب انجام دادن آن بكار گیرد. طبابت كه شغل الهی و مقدسی است و طبیب شریك اسرار مردم است. پس هر دانشجو و پزشك باید دایماً خود را خودسازی نماید تا یك انسان الهی شود. جز اینكه انسان با اعتقادات قوی به خدا بتواند تمام این خواسته ها را برآورده كند، راه دیگری وجود ندارد.»

** محمد فرهادی(1376 تا 1380)
محمد فرهادی متولد 1318 در شهر شاهرود است. وی در 1347 خورشیدی وارد دانشگاه فروسی مشهد شد و دوره طب عمومی و تخصصی را در همان دانشگاه گذراند و در 1359 خورشیدی به عنوان متخصص گوش و حلق و بینی فارغ‌التحصیل شد. وی را به عنوان هشتمین وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشكی می شناسند. استاد گوش و حلق و بینی و جراحی سر و گردن دانشگاه علوم پزشكی ایران، ناظر درمانگاه های مجتمع پزشكی قائم مشهد، عضو كمیته پزشكی جهاد دانشگاهی مشهد، قائم مقام گروه پزشكی ستاد انقلاب فرهنگی، قائم مقام هلال احمر در ایران در سال های 61 تا 62، مشاور وزیر فرهنگ و آموزش عالی و دبیر آموزش پزشكی تخصصی كشور را در كارنامه خود دارد. رییس دانشگاه تهران، وزیر فرهنگ و آموزش عالی، عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی فرهادی همچنین ریاست دانشگاه تهران، قائم مقام سازمان هلال احمر، مشاور وزیر و دبیر شورای آموزش پزشكی كشور از دیگر سمت های او است. كشف داروی گیاهی «ضدایدز» ایمود به وسیله گروه تحقیقاتی به سرپرستی فرهادی از جمله موفقیت‌های چشمگیری وی به شمار می رود.

** مسعود پزشكیان (1380 تا 1384)
مسعود پزشكیان در 1333 درشهرستان مهاباد متولد شد. وی با گذراندن تحصیلات ابتدایی خود در زادگاهش به هنرستان كشاورزی ارومیه رفت و در آنجا دیپلم صنایع غذایی گرفت. پس از اتمام خدمت سربازی، دیپلم دوم خود را در رشته طبیعی اخذ كرد و در ۱۳۵۵ خورشیدی در رشته پزشكی دانشگاه علوم پزشكی تبریز پذیرفته شد. پزشكیان دوره پزشكی عمومی خود را در سال ۱۳۶۴ به پایان رسانید و در سمت مربی فیزیولوژی شروع به تدریس در دانشكده پزشكی كرد. پس از پیروزی انقلاب مسعود پزشكیان با تاسیس انجمن اسلامی دانشجویان دانشكده پزشكی و ادامه كلاس های قرآن و نهج البلاغه و جلسات بحث و مناظره، باعث تقویت نیروهای مذهبی و وحدت آنها در مقابل گروه های ضد انقلاب و تفكرات الحادی و التقاطی آنان شد. مبارزه و تلاش برای خدمت به محرومان همواره جزو جدایی ناپذیر زندگی پزشكیان بوده است.
وی پس از مدتی ریاست بیمارستان قلب شهید مدنی، را عهده دار شد مسعود پزشكیان فوق تخصص قلب و عروق به عنوان نهمین وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشكی شناخته می شود. رییس مركز آموزشی و درمانی شهید مدنی دانشگاه علوم پزشكی تبریز، قائم مقام وزیر و رییس دانشگاه علوم پزشكی تبریز و معاون سلامت وزیر بهداشت بوده‌ است. وی از اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی به شمار می رفت و در انتخابات مجلس هشتم، نهم و دهم نیز از حوزه انتخابیه تبریز وارد مجلس شده است.

از مهمترین دستاوردهای دورات وزارت وی می توان به ترجیح اولویت اقشار آسیب پذیر در ارایه خدمات بهداشتی و درمانی، تصویب و اجرای قانون بیمه روستایی و دادن دفترچه بیمه برای نزدیك به 25 میلیون روستایی و شهرهای زیر 20هزار نفر جمعیت، تصویب و اجرای قانون بیمه بستری، راه اندازی طرح پزشك خانواده، ایجاد اشتغال برای تمام پزشكان عمومی و كادر پیراپزشكی، بیمه تصادفات وطرح اورژانس و نوسازی ناوگان آمبولانس های كل كشور اشاره كرد.
وزارت بهداشت و دكتر پزشكیان با مشكلات عدیده ای از خارج از حوزه وزارت بهداشت مواجه بود از جمله طرح جدایی آموزش از وزارت بهداشت و ادغام آن در وزارت علوم، كه با تلاش فراوان مانع از این اتفاق شد؛ طرح جدایی وزارت رفاه و تامین اجتماعی از وزارت بهداشت، كه علی رغم تلاش و مخالفت وزارت بهداشت و دكتر پزشكیان، این اتفاق افتاد و نیز طرح استیضاحِ دكتر پزشكیان در مجلس كه منتهی به رای بالاتر دكتر پزشكیان نسبت به زمان رای اعتماد شد.

** كامران باقری لنكرانی(1384 تا 1388)
كامران باقری لنكرانی متولد تهران در 1344 است. وی با اخذ مدرك دیپلم خود را دبیرستان شیراز توانست مدرك دكتری حرفه ای پزشكی خود را در 1368 از دانشگاه علوم پزشكی شیراز با رتبه ممتار دریافت كرد. همچنین لنكرانی مدرك فوق تخصص بیماری‌های گوارش و كبد را در ۱۳۷۵ خورشیدی از دانشگاه علوم پزشكی شیراز دریافت كرد. وی در دوران دانشجویی، دبیر جامعه اسلامی دانشجویان دانشگاه علوم پزشكی شیراز و سپس عضو شورای مركزی اتحادیه جامعه اسلامی دانشجویان بود. با پایان یافتن تحصیلاتش به سمت معاون آموزشی گروه داخلی و معاونت دانشگاه علوم پزشكی شیراز منصوب شد. ریاست بیمارستان نمازی شیراز نیز در كارنامه لنكرانی دیده می شود. لنكرانی فوق تخصص گوارش و كبد با روی كارآمدن دولت نهم، به عنوان وزیر پیشنهادی دولت به مجلس معرفی شد و با كسب رای اعتماد نمایندگان مجلس شورای اسلامی به وزارت بهداشت راه یافت. لنكرانی را به عنوان یكی از نخبه های پزشكی كشور می شناسند. وی پس از تكیه زدن بر مسند وزارت فعالیت های خود را به طور گسترده آغاز كرد به طوری كه بیمارستان ‌های نیمه‌كاره در مناطق محروم را یكی پس از دیگری به بهره‌برداری رساند. بیش از 200 داروی جدید رونمایی شد و پروانه ساخت گرفت. وی بیشترین حضور در مجامع بین‌المللی را در میان وزرای بهداشت داشت. در 1385 خورشیدی اجلاس منطقه مدیترانه شرقی سازمان بهداشت جهانی در اصفهان و سال1387 اجلاس وزرای بهداشت كشورهای اسلامی در تهران به همت وی برگزار شد. اقدام های لنكرانی در وزارت بهداشت سرانجام وی را «مدیریت موفق و بی حاشیه» مزین كرد. سرانجام تصمیم محمود احمدی نژاد رییس دولت دهم برمبنای استفاده از زنان در كابینه مقدمات خداحافظی لنكرانی را از وزرات بهداشت فراهم كرد.

** مرضیه وحیددستجردی (1388 تا 1391)
مرضیه وحید دستجردی در تهران و در 1338 خورشیدی متولد شد. تحصیلات خود را در رشته پزشكی در دانشكده پزشكی دانشگاه علوم پزشكی تهران آغاز و دكتری عمومی پزشكی را دریافت كرد. بورد تخصصی خود را در رشته جراحی زنان و زایمان از همین دانشگاه گرفت. وی به عضویت هیأت علمی دانشگاه علوم پزشكی تهران در آمد. نمایندگی مردم تهران در دوره های چهارم و پنجم مجلس شورای اسلامی از جمله فعالیت های وی به شمار می رود. دستجردی در تدوین قوانین پزشكی و سلامت و قوانین اصلاحی برای كاركنان دولت و كارگران و قوانین متضمن حقوق زنان و كودكان و تشكیل كمیسیون زنان، جوانان و خانواده در دوره های چهارم و پنجم مجلس شورای اسلامی نقش بسزایی داشت. مرضیه وحید دستجردی را به عنوان نخستین زن كابینه در دولت دهم می شناسند. وی را می‌توان وزیر پزشك خانواده نیز نامید، در برنامه‌هایش همواره تاكید داشت كه چراغ پزشك خانواده را در تمام استان‌ها روشن كند.

اجرا و گسترش برنامه پزشك خانواده در شهرها،‌ ساماندهی اورژانس‌های بیمارستانی، تدوین و رونمایی از نقشه جامع علمی و نقشه تحول نظام سلامت، تولید 24 داروی بیوتكنولوژیك تا پایان سال 1390،‌ استقرار نظام ملی و جامع ارتقای كیفیت، حركت در راستای تحقق اسناد بالادستی شامل نقشه تحول نظام سلامت و برنامه پنجم توسعه، ارتقای رتبه ایران در تولید علم، تكمیل شبكه بهداشتی درمانی روستایی سراسر كشور، گسترش تخت‌های بیمارستانی در نقاط مختلف كشور را می‌توان از مهمترین دستاوردهای دوران وزارت وحید دستجردی نام برد. دستجردی، در 1388 خورشیدی با اعتراض برخی از پزشكان شركت كننده در آزمون دستیاری و جنجال به وجود آمده در خصوص فروش سوالات آزمون، این آزمون را ابطال كرد. درپی این موضوع و درباره افشای سوالات و ابطال آزمون نمایندگان مجلس شورای اسلامی به این موضوع واكنش نشان دادند. در همین ارتباط كمیسیون بهداشت و درمان مجلس اعلام كرد كه موضوع را به‌ طور جدی پیگری كرده و از وزارت بهداشت توضیح خواهد خواست. پس از گذشت چند ماه خبرهایی از بركناری احتمالی دستجردی مطرح شد. طرح انتقادها از دستجردی در روزنامه دولتی ایران مبنی بر مقاومت در برابر بركناری باقر لاریجانی برادر رییس مجلس شورای اسلامی، قائم مقام وزیر بهداشت و رییس دانشگاه علوم پزشكی تهران این موضوع را تقویت كرد. انتقاد از اختصاص ندادن ارز دولتی برای مصارف پزشكی و دارویی كه با تكذیب احمدی‌نژاد روبه‌رو شد یكی از دلایل اختلاف میان وزیر بهداشت و رییس‌جمهوری عنوان شد. وحید دستجردی در طی یك هفته آخر وزارت خود توانست با پیگیری‌های 80 درصد مشكلات دارویی كشور را حل و حدود یك میلیارد یورو دیگر ارز دارویی با مساعدت و همكاری سردار قاسم رستمی، وزیر نفت دولت دهم تأمین كرد و مسیر گشایش ارز برای واردات دارو و تجهیزات پزشكی نیز باز شد. این درحالی بود كه محمد حسن طریقت منفرد، سرپرست جدید وزارت بهداشت صبح روز جمعه 8 دی‏ماه 1391خورشیدی با تشكیل شورای معاونان وزارت بهداشت، نخستین جلسه كاری خود را در این وزارتخانه برگزار كرد و اینگونه مرضیه وحید دستجردی بركنار شد.

** محمدحسن طریقت منفرد(1391تا 1392)
محمد حسن طریقت منفرد در 1325 خورشیدی به دنیا آمد و متخصص جراحی چشم ودارای دكتری طب عمومی است وی همچنین در كارنامه اجرایی خود عضویت در هیأت مدیره، معاونت درمان سازمان تأمین اجتماعی، مسؤول بیمه و درمان كمیته امداد امام خمینی(ره)، مسؤول بهداشت و درمان وزارت نفت، عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی و ریاست بیمارستان امام حسین (ع) را دارد. او را به عنوان دوازدهمین وزیر بهداشت می شناسند. ساماندهی طرح عظیم پزشك خانواده، دارو و درمان، رسیدگی به بهداشت و تغذیه مردم ، عدالت آموزشی و بهداشتی و درمانی و كاهش هزینه‌های مردم در این بخش از اولویت های كاری وی در این وزارتخانه بود.

** سیدحسن قاضی زاده هاشمی(1392 تا كنون)
قاضی زاده هاشمی در ۱۳۳۸ خورشیدی در خانواده‌ای مذهبی به دنیا آمد. وی همزمان با ورود به دانشكده پزشكی مشهد و ضمن تحصیل به فعالیت های اجتماعی پرداخت و همزمان با گسترش موج انقلاب اسلامی با مشاركتی فعال، در رخدادهای سیاسی - اجتماعی شهر مشهد تاثیرگذار بود. با شروع جنگ تحمیلی یكی از موسسان مهندسی رزمی جهاد سازندگی بود كه به صورت داوطلبانه در جبهه حضور پیدا كرد.

دكتری پزشكی عمومی از دانشگاه علوم پزشكی مشهد، دكتری تخصصی چشم پزشكی از دانشگاه علوم پزشكی مشهد، فلوشیپ قرنیه و سگمان قدامی چشم از دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی - بیمارستان لبافی نژاد، گذراندن دوره‌های تكمیلی مختلف در آمریكا و اروپا و استاد گروه چشم پزشكی دانشگاه علوم پزشكی تهران از سوابق تحصیلی قاضی‌زاده هاشمی است.

دبیر شورای آموزش پزشكی و تخصصی كشور، مشاور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، رییس دانشكده پزشكی دانشگاه علوم پزشكی تهران، مدیر گروه چشم پزشكی دانشگاه علوم پزشكی تهران و رییس هیات مدیره و دبیركل انجمن چشم پزشكی ایران از جمله سوابق اجرایی وی به شمار می‌رود. هاشمی كه مدعی است گرایش سیاسی خاصی ندارد در دولت یازدهم توانست ركورددار جلب آرای موافق نمایندگان مجلس در حمایت از یك وزیر پیشنهادی بهداشت، درمان و آموزش پزشكی در تاریخ نظام جمهوری اسلامی شود.

پژوهش**9117**9131