۷ مرداد ۱۳۹۷،‏ ۱۷:۰۸
کد خبر: 82985210
۰ نفر
ناكامی در ببرآوری برای جنگل های مازندران

ساری - ایرنا - طرح احیاء و تكثیر ببر مازندران به همان سرعتی كه در اواخر دهه 80 مطرح شده بود، به علت نداشتن پشتوانه علمی و تحقیقاتی سریع فراموش شد و تنها دستاورد آن برای مازنی ها ساخت 2 سایت بلااستفاده در 2 نقطه استان بوده است.

به گزارش خبرنگار ایرنا، كارشناسان محیط زیست و جانورشناسان مهم ترین مشكل این طرح بی سرانجام را نبود سابقه پژوهشی در باره چرایی انقراض نسل ببر مازندران می دانند و بر این اعتقادند كه حتی اگر این طرح با سماجت هم دنبال می شد باز برای مازنی ها و جنگل مازندران «ببرآور» نبود.
آخرین بازمانده ببر مازندران، بر اساس روایت های رسمی در سال 1337 توسط یك شكارچی تركمن در جنگل های گلستان شكار شد و پس از آن دیگر كسی نشانی از این گربه سان در هیچ یك از مناطق شمال كشور ندیده است.
آنچه از ببر مازندران و در باره ویژگی ها آن در دست است تنها یك نقاشی و دو تخته پوست است كه یكی در موزه حیات وحش دارآباد و دیگری در موزه تنوع زیستی سازمان محیط زیست نگهداری می شود.
طرح احیا و تكثیر این گونه منقرض شده گربه سان پس از آن در ایران مطرح شد كه گروهی از محققان در سال 2009 با انتشار نتایج یك تحقیق مدعی شدند كه تفاوت ژنتیكی اندكی میان ببر هیركانی یا همان ببر مازندران و ببر سیبری وجود دارد و هر دو از یك زیرگونه محسوب می شوند.
بر اساس این مطالعه ، جد مشترك این دو نوع ببر در زمانی كمتر از 10 هزار سال پیش از شرق چین از طریق مسیر گانسو - جاده ابریشم وارد آسیای میانه شد و سپس گروهی كه به ببر سیبری تبدیل شدند، به سوی شرق دور روسیه حركت كردند در حالی كه در گذشته ها در سرزمینی كه از آناتولی تا شرق سیبری ادامه یافت و به هم متصل بود، زندگی می كردند.
به اعتقاد این محققان ، فعالیت های انسانی به مرور باعث جدایی محل زندگی ببرهای هیركانی و سیبری شد و تفاوت های اندك هم از همین ناحیه در آنها ایجاد شده است .

** 2 سایت بلااستفاده
سازمان حفاظت محیط زیست در همان زمانی كه نتیجه این تحقیق منتشر شد ، طرح احیا و تكثیر ببر مازندران را با استفاده از عموزاده های ساكن سیبری آنها در دستور كار قرار داد و برای اجرای این طرح علاوه بر ایجاد یك سایت در منطقه «میان قلعه» شبه جزیره میانكاله در شرق مازندران ، یك مركز قرنطینه هم در پناهگاه حیات وحش «سمسكنده» در شهرستان میاندرود واقع در شرق شهر ساری راه اندازی كرد.
اگرچه بر اساس گزارش های رسمی در بحبوحه اجرای طرح تكثیر این گربه سان در دولت نهم 2 قلاده ببر از سیبری وارد كشور شد تا جایگزین ببر مازندران شوند، ولی گزارش محیط زیست مازندران نشان می دهد كه این ببرها عاقبت به خیر نشدند برای این كه ببر نر بر اثر بیماری جان باخت و ببر ماده هم به پارك ارم تهران سپرده شد تا شاید وقتی دیگر ...

** احیاء ببر مازندران نیازمند تحقیقات
رئیس اداره حیات وحش محیط زیست مازندران معتقد است كه پیش از اجرای طرح احیای ببر مازندران ، باید دلیل انقراض این گربه سان بررسی شود.
كوروس ربیعی روز یكشنبه همزمان با روز جهانی ببر به خبرنگار ایرنا گفت: علاوه بر این باید بررسی شود كه آیا این گربه سان ساكن سال های دور جنگل های مازندران با تغییر اقلیم و اكوسیستم در این مناطق قابلیت زیست دارد یا نه و پس از آن به فكر تكثیر و احیاء افتاد.
وی توضیح داد : به نظر می رسد با تغییرات اقلیمی و اكوسیستمی در طبیعت ، امكانات زیست ببرهای تكثیری در جنگل مازندران وجود ندارد و حتی اگر امكان تكثیر و احیاء آن در ایران وجود داشته باشد ، این گربه سان باید در پارك حیات وحش نگهداری شود.
ربیعی از بین رفتن شرایط تغذیه ای برای زندگی ببر در جنگل های مازندران را از دیگر مواردی بیان كرد كه زیست این گربه سان را در جنگل های این منطقه با اما و اگرهایی مواجه می كند.

** فقدان آب و مخفیگاه تا شكار و تغذیه
جانورشناسان بر این اعتقادند كه حتی اگر ببر سیبری همان ببر مازندران باشد باز هم بدون مطالعه در باره علت انقراض ببر مازندران نمی توان امیدی به موفقیت طرح احیا و تكثیر داشت.
به اعتقاد این كارشناسان، دیگر جنگل های مازندران شرایط لازم را برای پذیرش ببر ندارد برای این كه گونه ببر مازندران در جنگل های ساحلی حاشیه دریای زندگی می كردند كه علاوه بر مردابی بودن ، پوشش غنی گیاهی و جانوری داشت كه دیگر خبری از آن نیست .
پیشرفت تكنولوژی و افزایش جمعیت انسان، این مناطق جنگلی را دستخوش تغییر كرد. مردمان ساكن در حاشیه این جنگل ها، به مروز زمان نیزارها و مرداب ها را خشك و به زمین كشاورزی تبدیل كردند تا این كه زیستگاه ببر مازندران به طور كلی از بین رفت و باقی مانده این گونه هم كه به مناطق مرتفع جنگلی مهاجرت كرده بودند، شكار شدند .
برای درك دیدگاه این كارشناسان باید بخشی از خاطرات «ظل السلطان» پسر ارشد ناصرالدین شاه قاجار را مرور كرد ، كسی كه در یك سفر به گفته خودش 37 قلاده ببر مازندران را شكال می كند.
وی در كتاب «تاریخ مسعودی» كه خاطرات خودش است نقل می كند: «از شهر ساری به گلوگاه آمدیم ... بعد از چند شب توقف، از آنجا به طرف میانكاله حركت كردیم ... وارد دهنه جزیره شدیم. این قدر گاو كه از دهات گریخته بود، به آنجا رفته بود به مرور وحشی شده بود و ببر و مرال و قرقاول و شوكا دیدیم و شكار كردیم كه نمی دانم خواننده باور می كند یا نه ؟ واقعا هزار هزار فرار كردند ... به قدر 40 روز در این جزیره كوچك ماندیم . شخصی نبود از تفنگچی و سرباز و سوار كه شكاری نزده باشد. آنچه میرزا محمدخان، منشی من یادداشت كرده بود به حكم من از این قرار است : ۶ هزار قرقاول به ساری به دوستان خودمان در شهر فرستاده شد . 35 ببر ، 18 پلنگ ، 63 گاو و گاومیش اهلی كه وحشی شده بودند و 150 مرال كه گاو كوهی می گویند در این 40 روز كشته شد . چقدرها فرار كردند به جنگل و چقدرها در خود جزیره ماندند، حسابش را خدا می داند .'
خاطرات ظل السلطان كه عقده ولیعهد نشدنش را ظاهرا بر سر ببرهای مازندران خالی می كرد ، نشان می دهد كه زیستگاه ببر مازندران باید چه شرایطی داشته باشد ، وضعیتی كه بجز مساحتی اندك در شبه جزیره میانكاله كه این روزها دچار خشكسالی است در جای دیگری از مازندران دیده نمی شود .

** طرح تكثیر درحد یك سایت
آنچه مسلم است این كه با گذشت حدود یك دهه از مطرح و اجرا شدن طرح احیا و تكثیر ببر مازندران از روی گونه ببر سیبری ، هم اكنون تنها 2 سایت خشك و خالی برای مازنی ها بر جای مانده است .
مدیركل محیط زیست مازندران در این باره به خبرنگار ایرنا گفت : در واقع هیچ اقدامی برای احیاء و تكثیر ببر در جنگل های این خطه شمال كشور انجام نشده است.
حسینعلی ابراهیمی كارنامی افزود: طرح احیاء ببر در جنگل های مازندران در سال 89 در دست اجرا قرار گرفت كه ثمره آن ایجا سایت مجهز احیاء این گربه سان در میان قلعه در شبه جزیره میانكاله در شرق استان بود.
وی گفت: این سایت دارای تجهیزات خوبی برای تكثیر و احیاء سایر گربه سانان است كه می تواند مورد استفاده قرار گیرد ، ولی در زمینه ببر هیچ برنامه ای تاكنون عملیاتی نشده است.
گزارش از حسین فلاحتی
6982/1654