آواز پژوه: شعر و ملودي اصول مهم آواز ايراني است

تهران- ايرنا- آواز پژوه و دبير برگزاري سلسله نشست‌هاي ماهيانه آيين آواز، گفت: بي ترديد يكي از مهمترين اصول و اركان خلق هنر آواز ايراني، درك شعر و تلفيق ملودي با شعر و ادبيات اين سرزمين است.

علي شيرازي در گفت وگو با خبرنگار موسيقي ايرنا با اشاره به برگزاري بيست و دومين نشست آيين آواز با محور «اهميت آشنايي آواز خوانان با ادبيات پارسي» كه امروز سه شنبه در فرهنگسراي ارسباران برگزار مي شود، افزود: صرفنظر از چند گوشه مشهور از رديف آوازي كه شامل تحرير ساده و بدون كلام است، پيشينه ما در آواز بر پايه ادبيات و شعرهاي شاعران ارزنده ايراني شكل گرفته است.
وي تصريح كرد: در اهميت حضور شعر در تمامي مراحل خلق يك اثر آوازي همين بس كه تقطيع وزن‌هاي هر جمله آوازيِ شعري و حتي جملات تحريري، بدون رعايت اوزان عروضي (فن سنجيدن شعر) غير ممكن است.
شيرازي اظهار داشت: با اين همه فقط شناخت و تسلط بر اوزان عروضي هم براي اجراي يك آواز استاندارد – دستكم از لحاظ ادبي، كافي نيست و مقوله هاي مهمي همچون درك شعر، موسيقي شعر، تلفيق شعر با موسيقي و بسياري بخش‌هاي ديگر در ادبيات وزين پارسي ضروري است.
اين آواز پژوه اضافه كرد: در نشست امروز آيين آواز، استاد شجاعي اديب (حافظ‌پژوه و مولوي‌پژوه) درباره اين ملزومات ادبي براي آوازخوانان سخن خواهد گفت.
شيرازي گفت: در اين نشست، همچنين سيد رضا طباطبايي از خوانندگان و مدرسان قديمي آواز و شاگرد استاد زنده‌ياد تاج اصفهاني، به عنوان ميهمان ويژه، آواز مي‌خواند. صداي اين خواننده را كه قرار است به «مركّب‌خواني» بپردازد، حسن منصوري با ساز ني و سجاد منصوري (فرزند حسن منصوري) با تمبك همراهي مي‌كنند.
وي درباره فن مركب‌خواني گفت: هرگاه يك آوازخوان، اجرايش را در شور يا هر كدام از دستگاه هاي ديگر شامل ماهور، همايون، سه‌گاه، چهارگاه، نوا و راست ‌پنج گاه و پنج آواز دشتي، ابوعطا، افشاري، بيات ترك و بيات اصفهان شروع كند، در حالت معمول بايد پس از خواندن چند گوشه از هر كدام، در پايان به همان دستگاه يا آواز مبدا و اوليه بازگردد و در همان جا فرود آيد.
شيرازي گفت: اين يك آواز معمول است كه پس از آموختن رديف، هر هنرجويي از عهده آن برخواهد آمد.
وي توضيح داد: آواز معمول طبق رپرتوآر رديف از «درآمد» شروع مي شود، در يكي دو گوشه مياني ادامه مي يابد و بعد به گوشه هاي اوج مي رسد و در نهايت با فرود به همان دستگاه اوليه، پايان مي يابد.
به گفته وي، اما در بين آوازخوان هاي حرفه‌اي نوع ديگري از آواز هم مرسوم است كه مركب‌خواني نام دارد و در واقع اجرايي تركيبي است از آواز در دستگاه اوليه كه خواننده بنا به توان و سليقه خود مي‌تواند به هر دستگاه يا آواز ديگري كه بخواهد، سرك بكشد.
اين آواز پژوه ادامه داد: تفاوت مركب خواني در اين است كه آوازخوان از دستگاه مبدا شروع مي كند سپس به يك يا چند دستگاه آواز ديگر ورود مي كند، اما طبق روال عادي كه فقط در يك دستگاه يا آواز، خوانندگي مي كنيم به دستگاه مبدا بازمي گردد.
دبير برگزاري سلسله نشست‌هاي ماهانه آيين آواز تاكيد كرد: شرط حتمي در مركب خواني، برگشت به دستگاه يا آواز اوليه و مبدا و فرود نهايي به همان جايي است كه آواز را شروع كرده، است.
وي اضافه كرد: در واقع پايان هر آواز مركبي در همان دستگاه يا آوازي است كه خواندن را با آن شروع كرده‌ ايم.
شيرازي به مشهورترين مركب‌خواني‌هاي 113 سال اخير از ابتداي تاريخ ضبط صفحه در ايران اشاره كرد و گفت: مي توان آواز دشتي به ماهور استاد غلامحسين بنان را نام برد كه وي درآمدي در دشتي شروع مي‌كند، سپس بلافاصله به ماهور وارد مي‌شود و پس از خواندن چند بيت در ماهور دوباره به دشتي بازمي‌گردد. آوازي با مطلع شعري «تاب بنفشه مي‌دهد طره مشك‌ساي تو» از خواجه شيراز.
اين آواز خوان كشور، اظهار داشت: در بخش‌هاي ديگري از نشست آيين آواز اين ماه، علي‌اصغر ميرآخوري آوازخوان پيشكسوت، آوازي را در دستگاه شور اجرا مي‌كند، اين خواننده را سعيد ميرآخوري با ساز ني و تورج واعظي با تمبك همراهي خواهند كرد.
دبير برگزاري سلسله نشست‌هاي ماهانه آيين آواز گفت: علي‌اصغر ميرآخوري از جمله شاگردان قديمي استاد كريم صالح‌ عظيمي است كه تاكنون اجراهاي صحنه‌اي فراواني را تجربه كرده و با چندين گروه موسيقي از جمله «گروه درنگ» همكاري داشته است.
شيرازي افزود: اميرمسعود اميري نيز در اين نشست، آوازي را در افشاري از متعلقات دستگاه شور اجرا مي‌كند. آواز اين خواننده را داريوش آريان‌پور با ساز تار همراهي خواهد كرد.
وي ادامه داد: داود پايروند ديگر خواننده‌اي است كه به نشست خردادماه دعوت شده است. اجراي او را كه در دستگاه ماهور شامل پيش‌درآمد، ساز و آواز و اجراي تصنيف است، محسن وصالي با تار همراهي مي‌كند.
به گفته شيرازي، پايروند از شاگردان محسن كرامتي بوده و سال 1385 با كمك و راهنمايي استادش آلبوم «سايه‌وار» را به آهنگسازي حسين پرنيا در دستگاه شور و آواز بيات اصفهان روانه بازار كرد.
نشست تخصصي‌آموزشي آيين آواز مدت دو سال است كه به همت كانون موسيقي ارسباران با هدف احياي هنر آواز از طريق تجليل از بزرگان و معرفي آوازخوانان كمتر شناخته‌شده يا گمنام جوان و ميانسال و همچنين ارائه مباحث فني و تئوريك آوازي راه‌اندازي شده و در اين مدت اقبال علاقه‌مندان را در پي داشته است.
ورود به سلسله نشست‌هاي آيين آواز براي تمامي دوستداران موسيقي و آواز ملي، رايگان است.
فراهنگ**9012** 1701