مدل چینی كنترل آلودگی هوا الگوی پیشنهادی برای تهران

پكن - ایرنا - تهران و پكن به عنوان دو كلانشهر هر دو از آلودگی هوا رنج می برند آمارها گویای آن است سالانه یك میلیون نفر در چین و بیش از 15 هزار نفر نیز در تهران به دلیل بیماری های ناشی از آلودگی هوا، به كام مرگ می روند اما اكنون وضعیت برای چینی ها تغییر كرده است.

به گزارش ایرنا پكن و تهران زمانی در بحث آلودگی هوا با یكدیگر رقابت داشتند و دوشادوش یكدیگر ركورد می زدند پكن همیشه پیشتاز بود و شاخص آلودگی هوای آن جلوتر از تهران، اما اكنون این وضعیت تغییر كرده است و شاخص جهانی پكن ظرف سه سال بیش از 140 رتبه ارتقا یافته است و از رده 40 آلوده ترین شهرهای جهان به 187 رسیده است.
آلودگی هوا همواره یكی از معضلات دولت چین بوده است رشد اقتصادی این كشور در كنار مصرف انرژی، به آلودگی هوا در این كشور افزوده است.
در همین راستا یكی از برنامه های مهم حزب كمونیست چین مهار و جلوگیری از آلودگی هوا است چین در چند سال گذشته تلاش كرده است میزان انتشار آلاینده ها را تا اندازه زیادی كاهش داده و محیط زیست را به طور كلی بهبود بخشد.
سه سال پیش بود كه 'لی كه چیانگ' نخست وزیر چین در نشست سالانه حزب كمونیست این كشور برنامه 'شی جین پینگ' رییس جمهوری این كشور را 'بازگشت آسمان آبی' به پكن اعلام كرد از آن سال تا كنون اگرچه مدت زیادی نگذشته است اما شاخص های آلودگی هوا در پكن به صورت جدی تغییر كرده اند.
چین در گام نخست برای رفع این مشكل «مقررات مهار و جلوگیری از آلودگی هوا» را اجرا كرد و در راستای اجرای این قانون به دستاوردهایی مهمی هم رسید.
آمار وزارت حفاظت از محیط زیست چین بیانگر این است میزان پی ام 10 (PM10) در سال 2017 در سراسر چین در مقایسه با سال 2013 میلادی 21.5 درصد كاهش یافته است در همین مدت، میزان پی ام 2.5 در شهر پكن به عنوان آلوده ترین شهر كشور نیز 38.2 درصد كاهش یافته است.
ایرانیانی كه در پكن زندگی می كنند نیز به وضوح بهبود كیفیت آلودگی هوای این شهر را لمس می كنند انها می گویند همین چند سال پیش ، درجه آلودگی به حدی بود كه 10 متر جلوتر از خودت را نمی دیدی، اما در یكی دو سال گذشته وضعیت به شدت تغییر كرده است.
كارشناسان معتقدند در صورتی كه روند كاهش آلودگی هوا در چین به همین صورت حفظ شود، امید به زندگی در میان چینی‌ها به طور متوسط 2/4 سال افزایش خواهد یافت چون ذرات ریز در بیماری‌ های قلبی عروقی و بیماری‌های تنفسی و همچنین سرطان نقش مهمی بازی می‌كنند.
اما چین چكار كرد كه توانست ظرف چند سال وضعیت آلودگی هوای پكن را بهبود بخشد به طوری كه در پاییز و زمستان سال گذشته فقط یك روز مدارس این شهر به خاطر آلودگی هوا تعطیل بود، رقمی كه در سال های قبل بیش از 30 روز را هم تجربه كرده است.
'لی شو' كارشناس پژوهشگاه منابع طبیعی و محیط زیست چین در گفت و گو با ایرنا در ارتباط با برنامه های دولت چین برای كنترل و مقابله با آلودگی هوا گفت: نوسازی ساختار صنایع، صرفه جویی در مصرف انرژی و كاهش انتشار آلاینده ها از جمله برنامه های دولت برای مقابله با این معضل در چند سال گذشته بوده است.
او می گوید: برنامه چین برای كنترل آلودگی هوا از سال 2015 میلادی شروع شد این برنامه اگر چه همزمان در 31 استان كشور انجام شد اما نظارت شدیدتری در پكن در مورد آن اعمال شده است.

** سختگیری در اجرای قانون
به گفته وی بعد از تصویب قوانین، اجرای آن مهمترین كاری بود كه دولت چین انجام داده است.
آمارها بیانگر آن است بیش از 18 هزار مقام حزبی و دولتی در سطوح مختلف به دلیل رعایت نكردن قوانین و اولویت های محیط زیستی در دوران اجرای این طرح توبیخ و مجازات شده اند كه بیانگر جدیت دولت برای مهار آلودگی است.
كارشناس پژوهشگاه منابع طبیعی و محیط زیست چین می گوید: از سوی دیگر سیاست مبارزه با آلودگی با هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی فراوانی همراه بوده است به طور مثال در راستای اجرای این طرح، هزاران كارخانه كه در مجاورت شهرها بوده اند تعطیل شده اند.
این كارشناس افزود: مهمترین اقدام برای كاهش گازهای آلاینده كاهش تولید آهن، فولاد و آلومینیوم در مناطق شمالی چین بوده است به طوری كه تولید بسیاری از كارخانه‌ها كه در فصل زمستان، سبب آلودگی هوا می شدند تا 50 درصد كاهش یافته است.

** تعطیلی كارخانه های فولاد و بتون سازی
صنایع بزرگ عامل اصلی آلودگی هوا در شمال چین به ویژه پكن هستند در پكن و شهرهای اطراف آن، سالانه حدود 400 میلیون تن زغال و زغال‌سنگ مصرف می شد به طوری كه حدود 50 درصد از ذرات معلق در هوای این منطقه را این نوع سوخت ها ایجاد می كردند كه در این زمینه برنامه دولت كاستن از مصرف زغال‌سنگ و روی آوری به انرژی‌های پاك‌تر بود.
در راستای كاهش عوامل دود زا و آلوده كننده هوا، دولت در پاییز و زمستان سال گذشته كارخانه‌های فولاد و بتون‌سازی در پكن، تیانجین و 26 شهر بزرگ در شمال چین را از 50 تا 100 درصد تعطیل كرد به طوری كه تعطیلی این كارخانه ها در مجموع سبب كاهش 50 درصدی تولید فولاد و بتون در چین شد.
این اقدام حتی اعتراض صاحبان این كارخانه ها را هم به دنبال داشت بسیاری از شركت ها هم اعلام كردند به دلیل قوانین سختگیرانه، نتوانسته اند تعهدات خود در قبال مشتریانشان را انجام دهند.
سازمان محیط زیست چین هم به منظور نظارت بر اجرای تعطیلی كارخانه ها، وظیفه نظارت بر فعالیت‌های این كارخانه‌ها را برعهده داشت تا تخلفی از برنامه اعلام‌شده رخ ندهد.

** قطع مصرف سوخت زغال سنگ در منازل
یكی دیگر از اقداماتی كه دولت چین در این زمینه انجام داد تغییر نوع سوخت مصرفی 3.5 میلیون خانوار در زمستان امسال از زغال به انرژی‌های پاك و كمتر آلاینده بود.
تلاش های بیش از حد مقامات محلی برای تبدیل دیگ های بخار دارای سوخت زغال سنگ به سوخت های پاك مانند گاز طبیعی، سال گذشته باعث شد تا شمار زیادی از شهروندان حاشیه شهر پكن، زمستان سرد و سخت پارسال را با كمبود سوخت به سر كنند.

** محدودیت های ترافیكی
در حال حاضر به دلیل اعمال محدودیت های ترافیكی، خرید و فروش خودرو در پكن ممنوع است متقاضی خرید خودرو ابتدا باید پلاك خودرو كه به معنای اجازه تردد است را تهیه كند بر اساس این قانون تا پلاك نداشته باشید اجازه خرید خودرو ندارید.
دولت سالانه تعداد خیلی محدودی پلاك را از طریق قرعه كشی بین افراد و سازمان ها، شركت های دولتی و خصوصی توزیع می كند همین وضعیت باعث شده است تا برخی از افراد سودجو پلاك خودرو خود را سالانه به مبلغ 3 هزار یورو به دیگران اجاره بدهند.
ثابت نگهداشتن تعداد خودروهای شهر پكن و اجرای طرح «ممنوعیت یك روز استفاده از خودرو در هفته» از دیگر عوامل موثر در كاهش آلودگی هوا در پكن است.
بعد از محدود كردن صدور پلاك خودروهای بنزین سوز در شهر پكن، دولت استفاده از خودروهای برقی را از طریق پرداخت یارانه و سوبسید به خریداران ترویج كرده است به طوری كه اكنون درصد قابل توجهی از خودروهای پكن خودروها برقی هستند.
در حال حاضر 5 میلیون و 500 هزار خودرو در پكن تردد می كنند.

** ممنوعیت تردد خودروهای بالای 15 سال در پكن
یكی دیگر از راهكارهای دولت چین برای كاهش آلودگی هوا در پكن، ممنوعیت تردد خودروهای بنزین سوز در این كلان شهر 30 میلیون نفری است.
بر اساس قانون خودروهای بالای 15 سال در صورتی سالم باشند به شهرستان های چین و در صورت عدم تاییدیه یورو 4 یا 5 امحا خواهند شد.

** جمع آوری موتورسیكلت های بنزین سوز
یكی دیگر از اقدامات دولت چین، جمع آوری تمام موتورسیكلت های بنزین سوز در شهر پكن است در حال حاضر 90 درصد موتورسیكلت ها برقی هستند و 10 درصد بقیه هم دارای استاندارد مصرف سوخت یورو 5 هستند.
سازمان جهانی بهداشت (WHO) نیز در تازه ترین گزارش خود اعلام كرده است رتبه شهر پكن در فهرست آلوده‌ترین شهرهای جهان با توجه به تعطیلی كارخانه‌های زغال سنگ به عنوان عامل اصلی آلودگی در این شهر، از 40 به 187 جهان رسیده است ركوردی باور نكردنی كه نتیجه كمتر از 4 سال برنامه ریزی است.
با این حال آلودگی هوا هنوز در پكن و سایر شهرهای چین به صورت كامل از بین نرفته است اما به نظر می رسد نسبت به چند سال قبل شرایط خیلی بهتر شده است.
الگوگیری از اقدامات چین برای كنترل آلودگی هوای پكن می تواند نمونه خوبی برای تهران باشد 'لی شو' كارشناس پژوهشگاه منابع طبیعی و محیط زیست چین می گوید برای كنترل آلودگی هر شهری برنامه مناسب با ان شهر را باید اجرا كرد.
او گفت: اگر عوامل موثر در آلودگی تهران همانند پكن باشد می توان از برنامه های چین برای تهران هم استفاده كرد.
**آساق**1904**1663 **