رشته زنان و زایمان بیشترین قصور پزشكی را دارد

تهران- ایرنا- رئیس سازمان پزشكی قانونی گفت: رشته زنان، زایمان و نازایی بالاترین میزان قصور پزشكی را به خود اختصاص داده‌ است و دندانپزشكی، جراحی عمومی، جراحی ارتوپدی و پزشكی عمومی در رتبه های بعدی قرار دارند.

یكی از موارد مهم در حوزه سلامت مقوله حقوق، تخلف ها و جرایم احتمالی كاركنان این بخش است كه گاه به دلایل مختلف از جمله جان انسان و تاثیر بر افكار عمومی مورد توجه ویژه قرار می گیرد.
گاهی پیش می آید پزشك آن گونه كه باید در انجام وظایف خود عمل نمی كند و به صورت اتفاقی و غیرعادی نتیجه ای متفاوت از نتیجه معمول حاصل می شود در این موارد مساله خطا، تخلف، قصور یا تقصیر پزشك مطرح می شود كه پیامد حقوقی آن برای پزشك و بیمار متفاوت است.
انتظار بیمار از پزشك داشتن دقت و مهارت است كه متاسفانه گاهی نبود این دو عامل سبب بروز حوادث و تشدید بیماری افراد و حتی گاهی به فوت بیمار منجر می شود، از چنین اتفاقاتی معمولا به عنوان قصور پزشكی یاد می شود زیرا معمولا ماهیتی عمدی ندارند.
بر اساس قانون مجازات اسلامی، قصور پزشكی عبارت است از كوتاهی در اجرای استاندارد مراقبت های پزشكی كه باید به عمل آید و در حقیقت قصور به معنای ترك فعل لازم و یا انجام فعل ممنوعه است و در صورتی كه به نقص عضو بیمار منجر شود، پزشك ملزم به پرداخت دیه و در صورت قتل غیرعمد بر اساس ماده 616 قانون به یك تا سه سال حبس محكوم خواهد شد.
در این زمینه با احمد شجاعی، رئیس سازمان پزشكی قانونی گفت و گویی انجام دادیم كه مشروح آن را با هم می خوانیم:

*دلیل افزایش شكایت های پزشكی چیست؟
شجاعی: حرفه پزشكی حرفه ای پر تنش و همراه با استرس است بنا براین همراه با درصدی از قصور و كوتاهی پزشكی است و به دلایل مختلفی میزان شكایت در این حرفه رو به افزایش است.
آمار خدمات پزشكی و همچنین اعمال جراحی بالا رفته و موضوع آگاهی بیماران برای گرفتن حق و حقوق خود و همچنین تحریكاتی كه از سوی دیگران انجام می شود از دیگر عواملی است كه به شكایت هایی بیشتر منجر می شود. قصور پزشكی شامل دو بخش است، یكی اینكه پزشك كوتاهی كرده و دیگری اینكه در روند درمان قصور پیش آمده باشد.

*بیشترین قصور پزشكی در چه رشته هایی است؟
شجاعی: رشته زنان، زایمان و نازایی بالاترین میزان قصور پزشكی را به خود اختصاص داده‌ است كه بیشتر این قصورها نیز در زایمان های اورژانسی است كه در جریان زایمان گاهی كوتاهی‌هایی صورت می گیرد و عموما منجر به این شده است كه نوزاد فوت كند یا اینكه برای مادر اتفاقی بیفتد.
سال گذشته، جراحی زنان و زایمان و نازایی با 833پرونده شكایت ارجاعی به پزشكی قانونی رتبه اول بالاترین شكایات قصور پزشكی را به خود اختصاص داد. از این تعداد پرونده ارجاعی به مراكز پزشكی قانونی سراسر كشور 242 پرونده مقصر شناخته شدند و 591 پرونده نیز تبرئه شدند. تقریبا در اكثر زایمان هایی كه با یك حادثه مواجه است به دنبال آن شكایتی نیز به وقوع می پیوندد.

*در رشته زنان و زایمان در چه مناطقی بیشتر قصور پزشكی اتفاق می افتد؟
شجاعی: این قصور در همه جا و در همه شهر ها دیده می شود، اما در شهرهایی كه از امكانات كمتری برخوردار هستند، بیشتر به چشم می‌خورد.

*چرا قصور اتفاق می افتد؟
شجاعی: در پرونده هایی از این دست گاهی مشاهده می شود كه پزشك صلاحیت لازم را ندارد و در عمل، صلاحیت او نیز زیر سوال است.البته جامعه پزشكی ایران فهیم، دانشمند و خدمتگزار است و برخی هم قصد دارند كه آبروی جامعه پزشكی را ببرند، اما پزشكان باید دقت و انصاف داشته باشند در برخی از اعمال جراحی كه از صلاحیت‌های و تخصصی لازم برخوردار نیستند، ورود نكنند.
در بحث قصور پزشكی مشكلات اخلاقی و برخی از تجاوزها نیز مطرح شده است، در این مورد به خصوص در بحث تجاوز تاكنون هیچ گونه پرونده ارجاعی نداشته ایم، ولی در مورد اینكه پزشكی خارج از صلاحیت و تخصص خود كار كرده باشد و مرتكب قصور شده باشد پرونده هایی قابل مشاهده است. باید جامعه پزشكی از تعداد اندكی از این افراد كه كاسب مابانه با این موضوع برخورد می كنند، پاك شود، تا آبروی جامعه پزشكی حفظ شود.

*رتبه های بعدی در قصور پزشكی كدام رشته ها هستند؟
شجاعی: دندانپزشكی، جراحی عمومی، جراحی ارتوپدی و پزشكی عمومی به ترتیب در رتبه های بعدی قصور پزشكی قرار دارند. دندانپزشكی با 656 پرونده ارجاعی به مراكز پزشكی قانونی سراسر كشور دارای رتبه دوم قصور پزشكی در سال 96 است كه از این تعداد پرونده ارجاعی در سال گذشته، 402 پرونده مقصر شناخته شدند و 245 پرونده هم تبرئه شدند. در رشته جراحی عمومی هم 610پرونده شكایتی به پزشكی قانونی در سال گذشته ارجاع شد كه در مجموع 292پرونده مقصر تشخیص داده شدند و 318 پرونده نیز تبرئه شدند. در رشته جراحی ارتوپدی نیز 479 پرونده ارجاعی داشتیم كه 138پرونده مقصر بودند و 359 پرونده هم تبرئه شدند.
همچنین در رشته ارتوپدی به دلیل اینكه در كشور با حوادث متعددی مواجه هستیم و در جریان درمان، انواع ترمیم ها، شكستگی ها و جراحی ها در نزاع ها وجود دارد، شاهد درصدبالایی از شكایت هستیم. پزشكی عمومی نیز با 369پرونده ارجاعی دارای رتبه بعدی در قصور پزشكی در سال گذشته است كه 235پرونده مقصر شناخته شدند و 134 پرونده هم تبرئه شدند.

* وضعیت قصور پزشكی در اعمال زیبایی چگونه است؟
شجاعی: با توجه به اینكه در حال حاضر در جامعه شاهد افزایش اعمال زیبایی هستیم و قصور و شكایت در خصوص اعمال زیبایی نیز زیاد است و با توجه به اینكه جراحی پلاستیك درآمد و حق العمل بالایی دارد و میان رشته محسوب می‌شود و كسانی این نوع جراحی هایی را می كنند انتظار و نتیجه زیبایی و ترمیم بهتر را دارند و چنانچه به این نتیجه نرسند، ممكن است كه از پزشك خود شكایت كنند.
پزشكانی كه در این خصوص كار می كنند باید توجه داشته باشند كه در این رشته اگر توانایی و تخصص كافی را ندارند هرگز برای انجام عمل جراحی زیبایی اقدام نكنند. گاهی بیمار راضی نمی شود و ممكن است چندین عمل حتی پنج تا شش عمل دیگر انجام شود كه تازه بیمار به حالت اولیه خود برگردد و در این حالت فرد دچار انزوا می شود.

*چه افرادی در پزشكی قانونی در زمینه قصور پزشكی جراحی های زیبایی اعلام نظر می كنند؟
شجاعی: پزشكان و كارشناسانی كه در رشته های زیبایی و جراحی پلاستیك تبحر دارند و در عین حال از انصاف نیز برخوردار هستند اعلام نظرمی كنند. در 50 درصد از پرونده های اعلام شكایت، جراحی پلاستیك، قصور آنها ثابت می شود و این در صورتی است كه در برخی از رشته‌ها، مانند چشم پزشكی در یك‌سوم از پرونده‌های شكایت قصور به اثبات می رسد.

* نظر پزشكی قانونی در مورد تزریق خون نامتجانس كه یك مورد آن را چندی پیش شاهد بودیم، چیست؟
شجاعی: پزشكی قانونی این امر را به شدت محكوم و به صراحت اعلام نظر كرد و پزشك مخاطی نیز محكوم شد. البته پرونده هایی از این دست خیلی كم است، اما به هر حال برای این نوع موارد پرونده قصور پزشكی تشكیل می دهند و بعد از تشكیل پرونده فرد خاطی را به دادگاه معرفی می‌كنند و در صورت خاطی بودن پزشك، جریمه‌ و حتی زندان هم می‌توان برای او در نظر گرفت.

* چرا حكم حبس برای پزشك خاطی اجرا نمی شود؟
شجاعی: برای رعایت حرمت جامعه پزشكی حكم زندان انجام نمی‌شود، به این دلیل كه این امر دارای تبعات منفی است و شاید منجر به این شود كه پزشكان به بیماران با ریسك بالا دست نزنند و همچنین به خصوص در مورد درمان بیماران مسن نیز از خود رغبتی نشان ندهند.
از سوی سازمان پزشكی قانونی و همچنین نظام پزشكی درخواست شده است كه حكم زندان این‌گونه پزشكان كه مرتكب قصور شده اند اجرا نشود و دیه و محكومیت هایی غیر از زندان برای آنها درنظر گرفته شود.

* آیا برای جرائم قصور پزشكی برای پزشكان خاطی می‌توان جرائم جایگزین نیز تعیین كرد؟
شجاعی: دست قاضی در این خصوص باز است و می‌تواند این كار را انجام دهد و در این مقوله نیز پرونده هایی داشتیم.
گفت و گو از ناهید حاجی خانی
اجتمام *2181 * 3063