۲ خرداد ۱۳۹۷،‏ ۷:۵۲
کد خبر: 82923401
۰ نفر
قلعه«تنكا» گنجینه رازهای سر به مهر

نوشهر – ایرنا – قلعه «تنكا» در شهرستان تنكابن یكی از جاذبه های بكر و دست نخورده گردشگری تاریخی در غرب مازندران است كه به منظور بهره مندی هر چه بهتر از آن به مطالعات اولیه باستان شناسی نیاز دارد.

به گزارش خبرنگار ایرنا، یكی از مهمترین ساختارهای نظامی در دوره های مختلف تاریخی مردم ایران، قلعه ها بودند كه به صورت شبكه به یكدیگر وصل می شدند.
آنها در طول تاریخ استحكامات را در دور افتاده ترین و بلندترین جاها بنا می كردند تا به سبب وجود شیب های تند، دستیابی به آن دشوار باشد و مدافعان نیز در بالا قرار گیرند و از لحاظ دید مسلط باشد.
در مازندران نیز قلعه های زیادی از گذشته های دور به یادگار مانده كه از مهمترین آنها می توان به قلعه های ملك بهمن یا ملك قلا، پولاد، كنگ لو، قلابن، ماركو، شاه نشین، رواسر، كثلیان، چهل‌در، چهل دختر، پایان، قلعه شیر، كهرود، تپه كتی، مازیار و تنكا اشاره كرد.
قلعه تنكا كه به عنوان نمادی از شهر تنكابن قلمداد می شود، بر بلندای جنوب روستای قلعه گردن واقع شده و موقعیت آن به گونه ای است كه بر تنگه دو هزار و نیز دشت تنكابن اشراف دارد.
این قلعه تاریخی حدود 350 متر مربع گستره دارد و از سمت جنوب با شیب تند و از بقیه جهات با شیب ملایم به دامنه تپه منتهی می شود؛ ارتفاع تپه ای كه قلعه بر روی آن احداث شده در حدود 50 متر است.
این قلعه از سمت غرب با قلعه ماركوه رامسر دید هوایی دارد و به علت موقعیت ممتاز نظامی، بارها دست به دست گشته و چندین بار تخریب و آباد شده است.
كتاب تاریخ رویان، پیشینه این قلعه را حداقل به اواسط قرن ششم هجری قمری تخمین می زند و این قلعه در دوره مشروطه، مدتی پناهگاه میرزا كوچك خان جنگلی و یارانش بود، ولی پس از مشروطه موقعیت راهبردی خود را از دست داد و رو به ویرانی نهاد.
آنچه كه امروزه از این قلعه بر جای مانده قسمتی از باروهای سنگچین آن است كه با ملات ساروج مستحكم شده است.
این اثر در تاریخ 26 اسفند 1386 با شماره ثبت 21962 به عنوان یكی از آثار ملی ایران ثبت شد و همین مساله ضرورت بازسازی و احیا این اثر تاریخی را دو چندان كرده است.

** شاهدان خاموش جنگ ها و كشتارها
یك كارشناس گردشگری، قلعه ها را تنها شاهدان جنگ‌ها و خونریزی‌های تاریخ عنوان كرد و گفت: كاربرد قلعه ها در ایران اغلب نظامی بود و یكی از مهم ترین دلایلی كه قلعه ها را در مرتفع ترین نقاط می ساختند این بود كه علاوه بر تسلط كامل مدافعان بر مهاجمان، شیب های تند تپه ها یا كوه ها، امكان دسترسی دشمن به قلعه را دشوار می كرد.
رضا سلیمان پور در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: در ایران قلعه ها با توجه به موقعیت جغرافیایی و وضعیت آب و هوایی به دو صورت جلگه ای و كوهستانی ساخته می شد و به همین دلیل مصالح ساختمانی به كار رفته در آن ها نیز متفاوت بود.
وی اظهار داشت: قلعه های واقع در مناطق جلگه ای معمولا به صورت مربع یا مربع مستطیل با برج هایی به صورت مدور در چهار گوشه آن ساخته می شد و مصالح به كار رفته در این نوع قلعه ها بیشتر از گل و خشت بود.
سلیمان پور قلعه تنكا را جزو قلعه های كوهستانی برشمرد و افزود: قلعه های كوهستانی در بالای كوه ها و بلندی ها ساخته می شدند و در ساخت این نوع از قلعه بیشتر از سنگ های بدون تراش همچون سنگ های كوه یا رودخانه همراه با گچ غربال شده و یا ملات ساروج بهره می بردند.
وی گفت: اطراف این نوع قلعه ها پرتگاه های عمیقی وجود داشت كه همین سخت گذر بودن این بلندی ها، حمل ادوات محاصره ای به پای دیوارها را دشوار و تسلط محافظان قلعه و سربازان بر مهاجمان را بیشتر می كرد.
به گفته این كارشناس، در غرب مازندران قلعه ها با فاصله چند كیلومتری از هم ساخته می شد و به احتمال از طریق دود با هم در ارتباط بودند كه برای نمونه می توان به قلعه ماركو در رامسر اشاره كرد.
وی یادآور شد: حفاظت از این گونه آثار ارزشمند تاریخی بسیار قابل توجه است و امیدواریم مدیران مربوطه به فكر مرمت و بازسازی آن بیفتند.

** رازهای سر به مهر
رییس اداره میراث فرهنگی شهرستان های تنكابن و عباس آباد در این باره به خبرنگار ایرنا گفت: متاسفانه به علت انجام نشدن مطالعات باستان شناسی هنوز اطلاعات دقیقی از قلعه تنكا نداریم و تا زمانی هم كه این مرحله انجام نشود نمی توانیم به بازسازی و مرمت آن بپردازیم.
نادر سحرخیز افزود: در برخی كتاب های تاریخی پیشینه قلعه تنكا را به قرن ششم یا هفتم هجری قمری عنوان كرده اند كه این تنها گمانه زنی است و تا زمانی كه مطالعات باستان شناسی صورت نگیرد پیشینه دقیق آن مشخص نخواهد شد.
وی انجام مطالعات باستان شناسی این قلعه را نیازمند تخصیص اعتبار لازم در این زمینه برشمرد و اظهار داشت: خوشبختانه در بازدیدی كه با حضور مدیران استانی از قلعه تنكا صورت گرفت درخواست شد تا اعتباری برای مطالعه باستان شناسی این قلعه در سال جدید در نظر گرفته شود.
سحر خیز یادآور شد: با انجام مطالعات باستان شناسی و سپس مرمت و بازسازی قلعه تنكا می توانیم زمینه بیشتر جذب گردشگران تاریخی را به این منطقه فراهم آوریم.
فرماندار تنكابن نیز خواستار جلوگیری از نابودی آثار تاریخی در این شهرستان شد و گفت: برای حفاظت از این آثار ارزشمند باید تلاش كنیم و همه آحاد جامعه را در قالب تشكل های غیر دولتی فعال، نسبت به میراث فرهنگی گران بهای منطقه حساس كنیم.
سید امیر حسینی جو افزود: از ظرفیت های تشكل های متخصص غیردولتی نه تنها می توان در جلوگیری از نابودی آثار تاریخی استفاده كرد بلكه با همكاری این تشكل ها با سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نسبت به احیا، بازسازی و مرمت برخی از آنها اقدام كرد.
وی با انتقاد از حفاری های غیر مجازی كه در این شهرستان اتفاق می افتد، گفت: حفاظت از آثار تاریخی منطقه و مقابله با حفاری های غیر مجاز بر عهده همه دستگاه های اجرایی است و باید در این زمینه گام های موثری برداشته تا میراث گذشتگان این دیار به تاراج نرود.
حسینی جو همچنین از همه دستگاه های اجرایی شهرستان خواست در زمینه بازشناسی فرهنگ ناب و اصیل مردم تنكابن تلاش كنند و آن را به نسل های امروز و فردا منتقل كنند.
به گفته حسینی جو، اگر مردم با گذشته خود بیگانه باشند هیچ تضمینی وجود ندارد كه آینده خوبی را رقم بزنند زیرا آن چیزی كه امروز انسان ها را شكل می دهد بخش اعظم آن در آینده به عنوان تجربه محفوظ مانده و باید این تجارب را به نسل های بعدی انتقال داد.
وی یادآور شد: تهیه بروشور و كتابچه هایی در خصوص آثار تاریخی و فرهنگی منطقه، ایجاد تشكل های غیر دولتی مردم نهاد در زمینه میراث فرهنگی و برگزاری همایش های فرهنگی می تواند تاریخ تنكابن را كه گستره سرزمینی آن در گذشته نه چندان دور از رودسر تا محمود آباد بود و به «محال ثلاث» شهرت داشت به مردم و گردشگران بازگو كند.
شهرستان 165 هزار نفری تنكابن در غرب مازندران واقع است.
/1702/7513/1654