۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۷،‏ ۱۰:۲۳
کد خبر: 82902696
۰ نفر
سازمان ملل و ضرورتی به نام تغییر رویكرد

تهران- ایرنا- دگرگونی های فضای جهانی طی دهه های اخیر، تغییر در ماموریت و رویكردهای سازمان ملل را به ضرورتی انكارناپذیر برای گریز از نقض غرضِ بزرگترین سازمان بین المللی مبدل ساخته است.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، سازمان ملل متحد در مقایسه با سالیان پایه گذاری، فضایی متفاوت و متغیر را پیش رو می بیند؛ محیطی كه به نسبت سالیان حاكمیت نظام های موازنه قوا، دوقطبی و سلسله مراتبی رخدادها در آن با شتاب بیشتری به وقوع می پیوندد و شاهد مسائلی پرشمار و پیچیده تر است.
ساختار كنونی سازمان ملل اما همان نهادی است كه بر منشور آشتی ناپذیری قوای متفقین (منشور آتلانتیك) با اتحاد مثلث (آلمان، ایتالیا و ژاپن) بنا شد و در نهایت با شكست كامل متحدین، ایالات متحده، اتحاد جماهیر شوروی، چین، فرانسه و بریتانیا را در سال 1945 بر سریر برندگان جنگ جهانی دومین قرار داد.
به این ترتیب، پیروزی در جنگی كه هشت دهه پیش رخ داد، امتیازاتی ویژه را به پنج كشور اصلی پایه گذار سازمان ملل اعطا كرد تا هر كدام در موقعیت مقتضی و تا زمانی نامعلوم اراده دیگر اعضا را در صورت ناهمخوانی با منافع خود به كل بی اثر سازند.
اكنون سازمان ملل، بزرگترین نهاد بین المللی است كه با اركانی چون مجمع عمومی و شورای امنیت، خود را در جایگاه اصلی ترین مرجع تصمیم گیری در مورد مسائل جهانی و تامین ثبات و امنیت بین الملل می داند.
سازمان ملل علاوه بر ماموریت برقراری صلح و حمایت از حقوق اساسی بشر در سراسر جهان، از طرفی الگوی اهداف توسعه هزاره و ابزارهایی چون بانك جهانی، پیشرفت اقتصادی و گسترش تجارت را در میان كشورهای عضو پیگیری می كند.
توسعه شاخص ها و بهبود وضعیت محیط زیست انسانی از دیگر كاركردها و اهداف سازمان ملل است تا اثرات فقر، بی غذایی، خشونت، بیماری و بیسوادی را از كشورهای جان بزداید. از همین رو است كه نهادهایی چون صندوق كودكان سازمان ملل متحد، كمیساریای عالی امور پناهندگان، برنامه جهانی غذا، سازمان جهانی بهداشت شكل گرفت تا ماموریت هایی تخصصی را برعهده گیرد.
سازمان ملل همچنین در پیشبرد اهداف مندرج در منشور ملل متحد با سازمان هایی مستقل چون آژانس بین المللی انرژی اتمی، صلیب سرخ جهانی، صندوق بین المللی پول و ... دارای همكاری هایی تنگاتنگ است.
با وجود فهرست بلند بالای ماموریت های سازمان ملل و تشكیلات عریض و طویل آن، لیست ناكامی های آن نیز در سال های گذشته طولانی گشته است. تنها نگاهی به بحران های بین المللی كه از دهه 90 میلادی به این سو به وقوع پیوسته، از نسل كشی در آفریقا و كشور روآندا گرفته تا جنایات صرب ها در بالكن، كشتار مسلمانان میانماری روهینگیا نمونه هایی از موفقیت نبودن سازمان ملل در نجات جان انسان ها است.
این سازمان از ابتدای تاسیس با چالش و در واقع آزمون اشغالگری صهونیست ها در اراضی فلسطین روبرو شد اما به واسطه حمایت های نامحدود و گسترده آمریكا از صهیونیست ها قادر به ایجاد بازدارندگی دربرابر جنایات مكرر و سیاست های اشغالگرانه اسرائیل نبوده است.
در وضعیت كنونی نیز وقوع فاجعه انسانی در یمن به تابلوی ناكارآمدی سازمان ملل مبدل شده و به واسطه رشوه كلان عربستان ها به این سازمان و قدرت های جهانی، تجاوزگری سعودی ها با اقدام عملی یا حتی محكومیتی نمادین نیز مواجه نشده است.
خردادماه سال 95 بود كه «بان كی مون» دبیركل وقت سازمان ملل علنا اظهار داشت در برابر تهدید سعودی ها به قطع كمك های مالی عقب نشسته و این كشور را از لیست سیاه جنایت علیه كودكان خارج ساخته است.
سازمان ملل برای انجام ماموریت های خود متكی به بودجه ای است كه 193 كشور عضو بنابر تولید ناخالص داخلی خود می پردازند اما انفعال در برابر قدرت های جهانی سبب شده تا این سازمان حتی در وصول مطالبات خود از آمریكا به عنوان بزرگترین بدهكار سازمان ملل با دیوار سخت یكجانبه گرایی و تمامیت خواهی واشنگتن روبرو شود.
بسیاری از قدرت های نوظهور از آلمان و ژاپن گرفته تا برزیل طی سال های اخیر به رغم پایبندی به مقررات سازمان ملل و تامین بخش مهمی از هزینه های آن، منتقد امتیازاتی هستند كه هشت دهه پیش به اعضای شورای امنیت اعطا شد.
همچنان كه اشاره شد یكی از عوامل ناكامی سازمان ملل از دید صاحبنظران مسائل بین المللی و گروهی از سیاستمداران، دیوانسالاری پردامنه و طویل و همچنین سازوكار كُند و محافظه كار آن در برابر حفظ منافع اقویا عنوان شده است.
سازمان ملل در سال های گذشته در برابر اصلی ترین مسائل بین المللی نظیر گسترش تروریسم به ویژه از نوع تكفیری آن فاقد برنامه ای عملی بوده و نتوانسته اقدامی موثر را برای مهار آن صورت دهد.
با توجه به تعدد مسائل و چالش های بین المللی و درهم تنیدگی موضوعاتی نظیر چالش های اقلیمی، تروریسم، اوج گرفتن تمایلات واگرایانه در برخی واحدهای ملی با رخدادهایی غیرقابل پیش بینی چون روی كار آمدن رییس جمهوری هنجارستیز چون «دونالد ترامپ» در آمریكا، سازوكارهای سازمان ملل برای تحقق اهداف بنیادین منشور ملل متحد به شكلی چشمگیر با بحران ناكارآمدی روبرو است كه در دراز مدت می تواند سرنوشت این سازمان را به فرجام تشكل فروریخته ای چون جامعه ملل نزدیك سازد.

پژوهشم**9279**1601**
**ایرنا پژوهش، كانالی برای انعكاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و پژوهش های خبری ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearch همراه شوید.