۴ اردیبهشت ۱۳۹۷،‏ ۱۰:۱۹
کد خبر: 82895578
۰ نفر
بحران آب؛ تهدید جدی برای امنیت ملی

تهران- ایرنا- شعار «آب مایه حیات» را سال ها است می شنویم و بی توجه به عمق معنای آن، از كنارش عبور می كنیم. اینك رسیده ایم به مرحله ای كه آب نه در كنار واژه حیات و زندگی كه در كنار واژه بحران ایستاده است.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، هشدارها گواه این است جنگ های آینده بر سر آب خواهند بود نه بر سر نفت. بیش از یك دهه از ورود ایران به دوره های خشكسالی و كم بارشی می گذرد.
بر پایه آمارها و اظهارات رسمی مسئولان وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست وضعیت منابع آبی كشور اكنون در شرایط بحرانی قرار گرفته است. اگرچه بسیاری از كارشناسان مخالف به كاربردن واژه بحران برای این وضعیت هستند اما آمار خشكسالی و همچنین درگیری های صورت گرفته میان برخی كشاورزان چند استان مركزی بر سر انتقال آب در هفته های گذشته، چیزی جز بحرانی شدن وضعیت دست كم در آینده ای نزدیك را نشان نمی دهد.
بنا بر آمار مركز ملی خشكسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی در آذرماه سال 1396، استان تهران، پاییز سال گذشته كمترین دریافت بارندگی را در 30 سال اخیر داشت. آمارهای بلندمدت كشور نیز (47 سال گذشته) شیب نزولی بارش و شیب صعودی دمای هوا را نشان می دهد.
همچنین بنابر آمار اعلامی وزارت نیرو، 165 شهر با جمعیت 10.5 میلیون نفر در وضعیت زرد، 62 شهر با جمعیت 6.8 میلیون نفر در وضعیت نارنجی و 107 شهر با جمعیت 17.2 میلیون نفر در وضعیت قرمز و در مجموع این 334 شهر در معرض تنش آبی قرار خواهند گرفت.
كارشناسان بر این باورند، بحران كنونی آب از عملكرد چند مدیر یا یكی دو دولت پدید نیامده است بلكه حاصل شیوه نادرست مدیریت منابع آبی و الگوی نادرست مصرف در طول بیش از سه دهه است. از تغییرات اقلیمی و عملكرد مسئولان گرفته تا مردم در بحرانی شدن منابع آبی دخیل هستند. بنابراین جست وجو به دنبال مسببان خشكسالی و كم آبی چندان كارساز نخواهد برد. چرا كه وضعیت فعلی در اثر عواملی چون تغییر اقلیم، كاهش بارش ها و همچنین مدیریت نادرست منابع آبی به وجود آمده كه رفته رفته به بحرانی ملی و تهدیدی علیه امنیت ملی تبدیل خواهد شد.
اعتراضات گسترده چندی پیش كه از سوی كشاورزان اصفهانی به انتقال آب این استان به یزد رخ داد، هشدار جدی برای ورود استان های مركزی ایران به تنش های ناشی از كم آبی تلقی می شود. شماری از كارشناسان محیط زیست عامل اصلی این اختلافات را در اجرای پروژه های انتقال آب كه از سال 1384 كلید خورد، جست وجو می كنند. این طرح ها با هدف اشتغالزایی، توسعه كشاورزی ، صنعتی و تامین آب شرب مردم این مناطق اجرا شد اما اكنون به عامل اختلاف ساكنان این مناطق تبدیل شده است. از سوی دیگر اجرای طرح های توسعه در بخش های كشاورزی و صنایع، كم آبی در فلات مركزی ایران را تشدید كرده است. برخی استان های مركزی ایران در سال های گذشته میزبان صنایع مهم، بزرگ و آب بر فولاد و ذوب آهن بودند.
اختلافات رویداده بر سر مساله آب كه از سال گذشته آغاز و تا یك هفته پیش ادامه داشت؛ باعث شد تا تیر ماه سال 96 كمیته امنیت آب تشكیل و بحران آب به مثابه مساله ای امنیتی در كمیسیون امنیت ملی مجلس بررسی شود. از آن زمان تاكنون بارها مسئولان وزارت نیرو و كشور به وقوع جنگ آب در آینده اذعان كرده و هشدار داده اند.
كارشناسان آب و محیط زیست، ریشه پدید آمدن چنین وضعیتی را در عدم مدیریت صحیح منابع آبی در دوره های مختلف و نبود تعامل و همكاری های بین استانی عنوان می كنند. آنان راه نجات ایران را نخست پذیرفتن بحرانی بودن وضعیت از سوی مسئولان دانسته و بر لزوم مشاركت وزارتخانه، سازمان، ارگان و نهادهای مدنی در برنامه ریزی و یكپارچه سازی مدیریت تاكید می كنند. مدیریت درست منابع آبی ایران به ویژه در بخش كشاورزی و صنعتی جز با تعامل میان مدیران استانی امكان پذیر نخواهد بود. به نظر می رسد تا زمانی كه تلاشی برای حل مساله از طریق گفت وگو و مشاركت روی نداده، شاهد درگیری های استانی كه رسانه ها از آن به عنوان «جنگ استانی» یاد كردند، خواهیم بود.
این در حالی است كه پیشینه تاریخی ایران و سازه های باقی مانده از آن دوره كه شامل سدهای خاكی، قنات و كاریزهای ساخته شده در بخش های مختلف كشور به ویژه مناطق خشك، نشان می دهد ایرانیان فرهنگ مصرف درست آب را می دانسته و از همان زمان به دنبال مدیریت منابع آبی خود بوده اند.

پژوهشم** 9283**1601**
ایرنا پژوهش، كانالی برای انعكاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و پژوهش های خبری ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearch همراه شوید.