۱۶ فروردین ۱۳۹۷،‏ ۹:۲۵
کد خبر: 82878058
۰ نفر
محيط‌ زيست پليس مي‌خواهد

تهران- ايرنا- روزنامه آرمان به بررسي مشكلات زيست محيطي و مخاطرات به وجود آمده در اين زمينه پرداخت و آورد: همه ‌ساله از مشكلات محيط‌ زيستي در داخل ايران سخن گفته و درباره آنها به مردم هشدار داده مي‌شود. هر چند در چند سال گذشته حساسيت مردم به اين مسائل بيشتر شده است.

در ادامه اين گزارش مي خوانيم: شاهد توصيه‌ هاي محيط‌ زيستي شهروندان به يكديگر هستيم، اما افرادي همچنان راه نادرست گذشته را در پيش گرفته‌اند و يكي از پراهميت‌ ترين مسائل كشور را كم اهميت مي‌شمارند و در راستاي بهبود وضعيت محيط‌ زيست در ايران گامي برنمي‌دارند. اين دسته از افراد غالبا مشكلات محيط ‌زيستي را ناشي از بي‌تدبيري و بي‌مسئوليتي مديران مي‌دارند و سهم مردم را بسيار اندك مي‌شمارند.
ايجاد پليس طبيعت يكي از راه‌ هاي پيش ‌رو براي مقابله با اين افراد است. حال بايد ديد آيا ايجاد پليس امنيت به‌ رغم وجود سازمان ‌هاي محيط ‌زيست و جنگل‌ها در كشور داراي اهميت است يا خير.

عمر توجه به قوانين محيط‌ زيستي در ايران زياد نيست و تقريبا حدود 60 سال است مسائل محيط‌زيست طبيعي در كشور موردتوجه قانونگذاران قرار گرفته و براي آن قانون وضع كرده‌اند، اما قوانين وضع ‌شده چندان روشن و شفاف نيستند و به ‌نظر ناكارآمد مي‌آيند، زيرا به ‌رغم وجود اين قوانين شدت آسيب به محيط‌ زيست نه‌تنها كاهش نيافته است بلكه در سال ‌هاي اخير شاهد كاهش چشمگير مساحت جنگل‌ ها و سفره‌هاي آب ‌زيرزميني بوده‌ايم. اگر در كنار اين مسائل كاهش و انقراض برخي گونه ‌هاي جانوري در ايران را نيز قرار دهيم در اين صورت در‌مي‌يابيم كه نگاه ما به مباحث محيط‌زيستي در طي ساليان گذشته درست نبوده و قوانين در اين زمينه به ميزان كافي بازدارنده نيستند.

بد نيست بدانيد سالانه سه‌ هزار تن زباله در جنگل‌ها دفن مي‌شوند و ايران در ميان شش كشور مخرب جنگل جهان قرار دارد. همچنين سالانه شش‌ ميليون متر مكعب مساحت جنگل‌هاي شمال كشور را از بين مي‌بريم و درختان آنها را قطع مي‌كنيم. البته اين ميزان نابودي جنگل تنها به معناي استفاده از چوب درختان جنگل براي مصارف گوناگون است و اگر سخن از آتش‌سوزي جنگل‌ها به ميان آيد همچنان آمار دردآوري در اين زمينه وجود دارد و تقريبا 200‌هزار هكتار مساحت جنگل‌ها و مراتع كشور در 41 سال اخير طعمه حريق شده‌اند. نظارت اندك نيز بر حجم گسترده تخريب جنگل‌ها بي‌تاثير نبوده است. با شدت گرفتن مشكلات محيط ‌زيستي به مرور اهميت وجود محيط‌بانان نيز براي مسئولان به اثبات رسيد.

بنابراين دغدغه‌هاي آنان را جدي تر گرفتند و تلاش بيشتري براي حفظ امنيت آنها انجام دادند. در تازه‌ترين اقدام مجلس پنج تبصره به لايحه حمايت از محيط‌بانان افزود كه يكي از اين قوانين مشموليت آنها به قانون حمايت‌گرانه به‌كارگيري سلاح توسط نيروهاي مسلح است. با تصويب اين قانون، محيط‌بانان به منظور افزايش ميزان امنيت خود در محل خدمتشان به سلاح گرم مجهز خواهند شد تا در مواقع ضروري از آن استفاده كنند.

** آيا حضور پليس طبيعت ضرورت دارد؟
يك عضو فراكسيون محيط‌زيست مجلس ايجاد پليس طبيعت را يك ضرورت دانست. احمد همتي عنوان كرد: «در برخي مراكز گردشگري انباشتي از زباله‌ها به فاجعه تبديل شده است كه اين معضل مي تواند مانعي براي جذب گردشگران خارجي باشد بنابراين اين معضل تهديدي براي كشور محسوب شده كه بايد با استفاده از تكنولوژي هاي روز براي رفع آن چاره انديشي كرد.» هرچند او توضيح بيشتري در ارتباط با مكانيزم و ساختار پليس طبيعت ارائه نداده است، اما به ‌نظر مي‌رسد پليس طبيعت همان‌ گونه كه از نام آن برمي‌آيد احتمالا زيرمجموعه نيروي انتظامي است و اختيارات قانوني نيروي‌انتظامي را نيز داراست.
بدون‌ شك اكنون مسائل محيط‌ زيستي از اهميت بسيار ويژه‌اي در كشور برخوردار هستند. بحران آب، خشكسالي و كمبود منابع آب زيرزميني و...، اما پليس طبيعت چه كمك ويژه‌اي مي‌تواند به اين مسائل داشته باشد؟ تصور كنيد پليس طبيعت مانع استفاده بي‌رويه شهروندان از آب شرب و لوله‌ كشي شود.

در نگاه اول اقدام شايسته‌اي است، اما هنگام يادآوري اين نكته كه تنها سه‌ درصد از مصارف بي‌رويه آبي در كشور به مصارف خانگي ختم مي‌شود اين اقدام چندان مثمرثمر به‌نظر نمي‌رسد. اگر يكي از اقدامات مهم اين پليس را ساماند‌هي موضوع پسماند و زباله بدانيم نيز با يادآوري مشكل سازمان‌يافته و حل ناپذير پسماندها در كشور و روش معدوم ‌سازي و بازيافت آنها وجود پليس طبيعت راه ‌حل نهايي براي رهايي از اين مشكل نيست. در مواردي وجود پليس طبيعت در كشور حائزاهميت مي‌شود.

به ‌عنوان مثال در گردهمايي‌هاي بزرگ مردم در طبيعت و به‌عنوان مثال روز سيزده بدر وجود پليس طبيعت ضروري است. در روز طبيعت سال 97 اخبار تاييد نشده‌اي از قطع درختان، برافروختن آتش در مناطق غيرمجاز و همچنين ايجاد كمپ در مناطق غيرقانوني به گوش رسيد. حال تصور كنيد معضل قطع شاخ و برگ و حتي درختان نابالغ در جنگل‌ها توسط گردشگران و مسافران رخ دهد در اين صورت ماموران محيط‌بان در اسرع وقت به محل اعزام شده و از بروز اين حوادث محيط‌زيستي جلوگيري خواهند كرد، اما در پارك‌هاي جنگلي در حاشيه و درون شهرها چطور؟! در اين صورت چگونه مي‌توان از حريم طبيعت محافظت كرد و طبيعت مظلوم را از گزند آسيب‌هاي انسان در امان نگاه داشت؟ در اين موارد بي‌شك پليس طبيعت جايگاه ارزشمندي خواهد داشت.

در واقع در هر مكاني كه محيط‌بانان و بازرسان سازمان‌ محيط ‌زيست به هر نحو حضور ندارند وجود پليس طبيعت بي‌شك راهگشا خواهد بود. اگر اختيارات قانوني و حوزه عملكرد اين پليس را همانند تمام نيروهاي انتظامي بدانيم در اين صورت اين پليس قادر به دستگيري خاطيان و همچنين برخورد قانوني با آنها خواهد بود. اگر اين افراد زيرشاخه‌اي از نيروي انتظامي نيز نباشند و در مجموعه سازمان محيط‌زيست قرار بگيرند نيز احتمالا بايد اختيارات قانوني متفاوت و حيطه عملكرد گسترده داشته باشند.

** ضرورت فرهنگسازي براي حفظ محيط‌ زيست
به‌گفته اكثر مسئولان روز طبيعت امسال به نسبت سال‌ هاي گذشته شاهد آسيب كمتر مردم به محيط‌زيست بوديم، هرچند در نوروز امسال ميزان قابل‌توجهي از مساحت جنگل‌ هاي گيلان و مازندران را به ‌دليل خطاي انساني از دست داديم.
در هر صورت نبايد از ياد برد كه جدا از وجود محيط‌ بانان، ناظران سازمان محيط‌ زيست يا ايجاد پليس طبيعت آنچه راهگشا خواهد بود، وجود فرهنگ حفظ محيط‌زيست و حيات‌وحش توسط مردم است و بس! محيط ‌زيست ايران نفس تازه نخواهد كرد مگر‌آنكه هر ايراني خود يك محيط‌بان،قرق‌بان و پليس طبيعت باشد و حفاظت از محيط‌ زيست و گونه‌ هاي مختلف جانوري و گياهي را وظيفه خود دانسته و محيط‌زيست را امانتي در دست خود بشمارد.

** محيط ‌بان و قرق ‌بان پليس طبيعت‌اند
مديركل محيط‌ زيست استان تهران با تاكيد بر آنكه اولويت بايد بر افزايش حمايت از سازمان محيط‌زيست و محيط‌ بانان باشد تا ايجاد پليس‌طبيعت، مي‌گويد: طبيعت در كشور داراي متولي و براساس اصل‌هاي 45 و 50 قانون اساسي تكليف محيط‌زيست كاملا مشخص است. براساس اصل 45 تمام جنگل‌ها، مراتع، كوه‌ها و... جزو اموال عمومي محسوب مي‌شوند و در اختيار حاكميت هستند. براساس اصل 50 نيز حفظ محيط‌زيست وظيفه عمومي تلقي مي‌شود.

كيومرث كلانتري مي‌افزايد: براي حفظ منابع طبيعي و محيط‌ زيست بهترين روش مشاركت مردم است. در سطح دنيا منابع طبيعي و محيط ‌زيست به دو روش مديريت مي‌شوند، يكي از اين روش‌ها كنترل و فرماندهي است و روش ديگر مشاركت‌مردمي است و بهترين روش، روش مشاركت مردمي است.مردم بايد در حفظ منابع ‌طبيعي و همچنين محيط‌ زيست با حاكميت شريك شوند.
او تاكيد مي‌كند: قطعا امكانپذير نيست كه به ازاي هر فرد يك پليس بگماريم، اما قطعا در برخي موارد نيازمند اعمال قانون از سوي حاكميت و پليس به منظور اجراي قانون نيز هستيم. كلانتري مي‌افزايد: بهترين روش آن است كه بتوانيم مردم را در حفظ طبيعت و محيط‌زيست شريك كنيم.
براساس فرمايشات مقام معظم رهبري حفظ محيط‌زيست و منابع ‌طبيعي بايد به يك فرهنگ عمومي تبديل شود. اگر اين اتفاق رخ دهد قطعا مردم خودشان حافظ طبيعت و محيط‌ زيست خواهند بود.

بنابراين نبايد مردم را جزو مزاحم براي منابع طبيعي و محيط‌ زيست برشماريم و آنها بايد جزو لاينفك محيط‌زيست و منابع طبيعي باشند تا مردم به اين يقين برسند كه مواهب الهي در طبيعت حق و حقوق تك تك آنهاست.
او خاطرنشان مي‌كند: در واقع منابع‌طبيعي و محيط ‌زيست متعلق به مردم است و حفظ آن نيز وظيفه‌اي همگاني است. بنابراين تمام افراد به يك اندازه در حفظ منابع‌طبيعي مسئوليت دارند و تمام آحاد جامعه بايد نسبت به منابع‌طبيعي و محيط‌زيست احساس تكليف و دين كنند.
كلانتري مي‌گويد: حيات تمام موجودات زنده و در راس آنها انسان منوط به حفظ محيط‌‌زيست و منابع‌طبيعي است.

در‌ حال‌حاضر فرهنگ مردم نسبت به محيط‌زيست و منابع‌ طبيعي به ميزان قابل‌توجهي افزايش يافته است. به‌ عنوان مثال خانواده‌ هاي بسياري در روز طبيعت اقدام به جمع ‌آوري پسماند‌هاي خود ‌كردند و آنها را در كيسه زباله ‌ريختند و درون اتومبيل خود گذاشتند تا در اولين سطل زباله قرارشان دهند. در موارد اندكي نيز ممكن است تعرضي به منابع‌ طبيعي و محيط‌ زيست در روز طبيعت شده باشد، اما به‌طوركلي حساسيت شهروندان به مساله محيط‌زيست بيشتر شده است.

كلانتري مي افزايد : محيط‌ بانان در سازمان محيط ‌زيست و قرق‌بان ‌ها در سازمان جنگل‌ها وجود دارند، اين افراد در حقيقت همان نيرو‌هاي حاكميتي هستند كه وظيفه صيانت و حفظ محيط‌زيست را در مقابل افراد فرصت ‌طلب و سودجو را دارند. بنابراين اگر محيط‌بانان را بيشتر تجهيز كنيم و منابع مالي را در اختيار دو سازمان منابع‌ طبيعي و محيط ‌زيست قرار دهيم زيرساخت در اين بخش موجود است. در واقع محيط ‌بانان و قرق ‌بانان شرح وظيفه دارند و آنها مي‌توانند همان نيروي‌ پليس طبيعتي باشند كه براي حفظ محيط ‌زيست استخدام شده‌اند و وظيفه برخورد با سودجويان از محيط ‌زيست را دارند.

*گروه اطلاع رساني
پژوهشم**9117**1601
ايرنا پژوهش، كانالي براي انعكاس تازه ترين تحليل ها، گزارش ها و مطالب پژوهشي ايران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearch همراه شويد.