دو صد گفته چون نيم كردار نيست*ليلا مسروري

بزرگان گفته اند : دو صد گفته چون نيم كردار نيست! قطعا هيچ كس منكر آن نيست كه بجاي متهم كردن يكديگر به انواع هنجارشكني هاي اجتماعي ، بايد اصلاح را هر يك از خودمان شروع كنيم آنچه موضوع اين بحث است يعني معضل زباله از اصل ياد شده جدا نيست!

اما بخاطر داشته باشيم هر كاري ابزاري مي خواهد متاسفانه تجربه نشان داده ما گاه گرفتار ظاهر مي شويم يكي از اين تضاهرات بيروني معرفي انواع كارزارها ، كمپين ها و چالش هاست . از يك سو اگرچه اينها يك ابزار نه چندان جديد براي معرفي ، مقابله و بطور كلي جلب نظر عمومي است اما به تنهايي مطلقا كافي نيست.
از اينكه ساختار و سازوكار هر چالش براي تاثير گذاري چگونه بايد باشد مي گذريم كه خود مبحث مبسوطي در جامعه شناسي است ولي با توجه به روز طبيعت با توجه موضوع اين روزها كه دعوت يكديگر به زباله نريختن است ؛ مايلم بر اين نكته تاكيد كنم به رغم اعتقاد و باور قلبي ام نسبت به تغييري كه از خودمان شروع ميشود مايلم تاكيد كنم بدون فراهم شدن زير ساختهاي لازم ، اينها در حد شعار و ايجاد توهم محيط زيست دوستي و كنشگري مي ماند .
اجازه بدهيد چند مثال بزنم همه كساني كه با مسئله پسماند آشنايي دارند مي دانند يكي از عواملي كه معضل كارخانه هاي كمپوست است وجود شيشه است! جالب اينكه شيشه به لحاظ اقتصادي با ارزش و كاملا قابل بازيافت است . ولي دريغ از اينكه حتي يك مركز جمع آوري شيشه در شهرهاي ما باشد يا دست كم در هر استان يكي دو شهر را بعنوان شهرهاي معين جمع آوري شيشه معرفي كرده باشيم! ايام عيد است و بيا و برو و به تبع آن استكان و ليواني كه ممكن است بشكند خوب يك بانوي خانه دار كه مي خواهد مطابق شعار اين روزها تغيير را از خود آغاز كند ، با اين شيشه شكسته ها چه بايد بكند؟
زباله هاي الكترونيكي منازل ، باتري ها ، همين لامپ هاي فلورسنت و كم مصرف كه بايد بي خطر سازي شوند ؛ كجا قرار است اينها را تحويل بدهيم؟
بماند كه ما براي تحويل نخاله و شيشه و زباله هاي الكترونيكي منازل كه كاري نكرديم ؛ آن غرفه هاي سنتي تحويل كاغذ و پلاستيك را هم تعطيل كرديم!
در بسياري از كشورهاي شرق اسيا كه ما آنها را عقب مانده مي دانيم سالهاست عرضه پلاستيك ممنوع و محدود شده چون دريافتند يكي از مسايلي كه تاثير تخريبي پديده سيلاب هاي موسمي را دوچندان مي كند بسته شدن مسيرهاي آب اعم از زهكش ها و مجراهاي جمع آوري آبهاي سطحي توسط پلاستيكهاست! ما يكديگر را دعوت به استفاده از كيسه پارچه اي مي كنيم ولي بين خودمان و خداي طبيعت،چندنفرمان متعهديم كه حتما اين كيسه ها را به همراه داشته باشيم ؟! تقريبا اغلب ما هم داستان فروشگاههايي كه بابت كيسه پلاستيكي رقم قابل توجهي مي گيرند ولي اگر پاكتهاي كاغذي يا كيسه پارچه اي همراه داشته باشيد به شما تخفيف هم مي دهند را شنيده ايم ؛ چند فروشگاه ما با اين شيوه آشنا و به آن متعهدند در حاليكه بزرگترين فروشگاههاي زنجيره اي ما در ايران ، اتفاقا وابسته به نهادهاي دولتي يا نيمه دولتي بوده و اجراي چنين كاري در آنها آسان است.
يادمان باشد ما براي دعوت به استفاده از كيسه پارچه اي نياز به فرهنگ سازي نداريم آنچه مي خواهيم بازيابي فرهنگي است همانطور كه فروشگاهها ، زنبيل هاي دوست داشتني را از ما گرفتند و ما را با نايلكس آشنا كردند با شيوه هاي مطمئن مي توانيم بار ديگر از همان مبدإ ، به فرهنگ مان باز گرديم.
واقعا چقدر از اقتدار قانون كمك گرفته ايم ! متاسفانه با خودمان رو راست نيستيم و نمي خواهيم بپذيريم يا اعتراف كنيم كه الزام قانوني و ضمانت اجراي آن بخصوص جرايم پولي خيلي وقتها براي بسياري از ما مجاب كننده تر است! ما شايد گهگاه به شهردارانمان به عنوان متوليان مديريت پسماند شهري سخت بگيريم ولي از طرفي با اغماض و اهمال، مسير تساهل نادرست با شهرداران و يا توليد كنندگان پسماند كشاورزي و صنعتي و بيمارستاني ، را در پيش ميگيريم و اين چنين است كه ايستگاه و محلهاي انباشت موقت تبديل به مكانهاي دفن و انباشت غير بهداشتي پسماند مي شود و بسا كه با وزش باد و وجود احشام و حيوانات سرگردان زباله ها پخش شود اينكه در بهار كنار هر جوانه دو كيسه پلاستيكي به شاخه اي گير كرده از كجاست؟! فقط گردشگران؟! يا نه اينها زباله هاي مديريت نشده شهر و روستاي ماست كه در مكاني دور از چشم وسط جنگل ، كنار رودخانه انباشته و رها مي شود! بنابراين هيچ دعوت يك دقيقه اي صوتي و تصويري گره گشا نيست ! همه مي دانيم نبايد زباله بريزيم ! ولي مي ريزيم ! گاه از سر تجاهل گاه از سر فقدان زير ساختها! كاش چالش ها مبتني بر ترغيب جدي مسئولان تصميم ساز و تصميم گير براي انجام تعهدات قانوني شان باشد ! هيج انسان سالم و اجتماعي، با زيبايي با بهداشت با تميزي با دوري از آلودگي ها مخالفت ندارد! بايد جديت داشته باشيم نخست در كاهش حجم زباله ، در تفكيك زباله و نيز در ايجاد و ساماندهي مكانهايي براي مديريت زباله ها . حال اگر بر اين مشكل فايق شويم افراسياب افكنده ايم وگرنه چالش ها در حد سرگرمي مي مانند و بس!
**فعال محيط زيست
6030