۶ فروردین ۱۳۹۷،‏ ۱۱:۰۹
کد خبر: 82871488
۰ نفر
كوچه مازاری های یزد، نخستین گذر آراسته به زینت فرهنگ و هنر

یزد- ایرنا- 'مازاری ها' كوچه ای قدیمی در خیابان آیت الله كاشانی یزد پس از مرمت و بازسازی به عنوان نخستین گذر فرهنگ و هنر كشور امشب(دوشنبه شب) میزبان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی است.

به گزارش ایرنا، واژه مازاری از ریشه ماز به معنی چرخ و نورد گرفته شده و مازاری ها در حقیقت، كارخانه و یا آسیاب هایی هستند كه در آنها چیزی را می سایند.
مازاری ها در یزد عمدتا مراكز حناسابی بوده و خاص ترین نوع این كارخانه های كوچك در محله ای با همین نام در شهر یزد شكل گرفته، سنگی كه حنا را با آن می سایند نوع خاصی از سنگ است كه از كوه های شهرستان مهریز تهیه شده است.
وجود بناهای تاریخی، مازاری ها، عطاری و رستوران های سنتی كه به بخشی از میراث فرهنگی شهر یزد بدل شده در كنار واحدهای فرهنگی این فرصت را پدید می آورد تا گردشگران خاطره سفری به یادماندنی را در این گذر تاریخی ثبت كنند.
كوچه مازاری های یزد نامی آشنا برای ساكنان این دیار است و گردشگران بیگانه با پیشه مازاری نیز اگر سفری به یزد داشته باشند، بدون شك در گشت و گذار برای خرید سوغات، مسیرشان به این گذر تاریخی می افتد.
مازاری های حناساب در گذشته های نه چندان دور، ارج و قرب بسیاری نزد خانواده های یزدی داشتند و بانوان مشتریان پر و پا قرص آنان بودند.
كوچه مازاری یزد هنوز هم حال و هوای سنتی گذشته را دارد و گرچه بسیاری از واحدهای مازاری آن تعطیل شده، اما واحدهای فعال موجود، هویت تاریخی و فرهنگی این كوچه را به خوبی حفظ كرده است.

***مازار چیست؟ مازاری كیست؟
پیشه مازاری از مشاغل اصلی در گذشته های نه چندان دور بوده، زمانی كه تاجران یزدی رفت و آمد به هند، پاكستان و كشورهای حوزه خلیج فارس را آغاز كردند، حرفه مازاری رونق بسیاری گرفت زیرا تاجران، حنای یزد را به این كشورها می بردند و این محصول شهرتی جهانی گرفت.
برگ حنا از سایر استان ها تهیه و در مازاری های یزد ساییده، فرآوری و بسته بندی می شد، هنوز هم در برخی مناطق ایران و كشورهای حوزه خلیج فارس، با وجود تولید انواع رنگ موهای صنعتی و شیمیایی، حنای یزدی رنگ دارد و طالبان فراوانی جذب این محصول می شوند.
تاجران یزدی در سفرهای خود، ادویه های نكوبیده مانند فلفل، دارچین و زنجبیل را از دیگر كشورها خریداری و توسط مازاری های یزد پس از آسیاب كردن، در داخل و خارج از ایران به فروش می رساندند.
یكی از نكات جالب پیشه مازاری در یزد این است كه هنوز هم اسباب و وسایل این حرفه ابزار حدود هفت قرن پیش است، در گذشته، سنگی آسیابی دایره ای از كوه های اطراف مهریز تهیه و پس از آماده سازی برای كار آسیاب، توسط چهارپایان به گردش در می آمد و اكنون نیز با وجود آسیابهای صنعتی، مازاری ها همچنان علاقه مند به ادامه كار به شیوه سنتی هستند.
در كوچه مازاری یزد واحدهایی با قدمت حدود یك قرن فعالیت مازاری وجود دارد و عطر انواع گیاهان و حنای گذر مازاری، جاذبه است كه گردشگران را به سوی این گذر تاریخی فرامی خواند.
كارگاه های مازاری اغلب فضای تاریكی دارد و نور اندكی از دریچه ای كوچكی از سقف به داخل این كارگاه ها سرك می كشد، سكویی به بلندی حدود نیم متر وجود دارد كه سنگ بزرگ گردی بر روی آن قرار گرفته و وسیله چوبی كه به آن متصل است، توسط مردان قوی یا برخی چهارپایان می چرخد و آنچه بین سنگ و سكو قرار دارد را آسیاب می كند.
در اطراف سنگ مازاری و دستگاه بزرگ آسیاب قدیمی، اتاق هایی وجود دارد كه اغلب از آن برای انبار ادویه و حناهای نسابیده و نكوبیده استفاده و در اتاق دیگری مراحل دوخت كیسه كرباس و بسته بندی حنا انجام می شود.
اكنون فقط چند مازاری همچنان به سابیدن حنا مشغولند زیرا بازار آن كم رونق تر از قبل شده و به جای آن به سابیدن ادویه روی آورده اند كه فروش محصولات نیز در غرفه ای كوچك در ورودی مازاری انجام می شود.
در گذشته بخش قابل توجهی از حنای تولیدی در داخل استان یزد استفاده می شد اما اكنون بیشتر مشتریان مازاری ها، استانهایی نظیر سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و كرمان است و مقدار زیادی از حنای یزد نیز به كشورهای همسایه صادر می شود.
مازاری ها این روزها كم كم در حال تغییر هویت و گرایش به سمت تهیه ادویه هستند كه با رونق بازار حنا و یافتن مشتریان جدید، پیشه حناسابی یا مازاری می تواند به بقاء خود ادامه دهد.

*** ایجاد نخستین گذر فرهنگ و هنر كشور در كوچه مازاری ها
مدیركل فرهنگ و ارشاد اسلامی یزد از راه اندازی نخستین گذر فرهنگ و هنر كشور، عصر امروز /دوشنبه/ با حضور وزیر ارشاد در كوچه تاریخی مازاری های این شهر خبر داد.
مجید جوادیان زاده به ایرنا گفت: ایجاد گذر فرهنگ و هنر با ارائه طرحی از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و همكاری شهرداری یزد آماده بهره برداری شده و هدف از آن احیای شهرسازی فرهنگ مدار است.
وی با تبیین كاركردهای فرهنگی و اجتماعی گذرهای فرهنگی، تصریح كرد: خارج شدن از فضای بسته فرهنگی و هنری و رفتن به سمت اجتماعی شدن فرهنگ و هنر از اهداف مهم ایجاد گذرهای فرهنگی است.
جوادیان زاده ادامه داد: گذرهای فرهنگی در گذشته، علاوه بر معماری اصیل و زیبا، محلی برای فعالیت های فرهنگی و هنری بوده، بنابر این سعی می شود با احیای گذر مازاری ها، رونق بخش فعالیت های فرهنگی و هنری برای مردم یزد باشیم.
به گفته جوادیان زاده ،فضای بیرون گذر فرهنگی مازاری برای تمركز فعالیت های فرهنگی و هنری اختصاص داده شده است.
وی افزود: تئاتر خیابانی،نمایشگاه هنرهای تجسمی،كتابفروشی و برنامه هایی نظیر نقد كتاب در محل گذر فرهنگی مازاری اجرا می شود.
دیدار با امام جمعه یزد از دیگر برنامه های احتمالی سفر كوتاه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به استان یزد است.
6197/ 6014