حلبچه سند بين المللي جنايت رژيم بعث عراق - عبدالله رحماني*

جنايت 25 اسفند 1366 رژيم بعث عراق در شهر كُردنشين حلبچه و بمباران شيميايي اين شهر، سندي بين المللي از مظلوميت كُردهاي عراق و حمايت كشورهاي غربي از اقدام ديكتاتور رژيم بعث در آن دوران است.

همگان بر اين امر واقف هستند كه كشورهاي غربي در دوران جنگ تحميلي با فروش تسليحات نظامي به رژيم بعث معاهده هاي بين المللي را زير پا گذاشتند و اين رژيم نيز كه خود را تحت حمايت اين قدرت هاي غربي مي ديد در چنين روزي يكي از غم انگيزترين و دردناك ترين رويدادهاي تاريخ جنگ در جهان را رقم زد.
مرگ مردمان بي گناه حلبچه با طعم خردل (ايپريت) با چاشني تاول زاي گاز اعصاب تابون و سارين و بوي مرگ آور سيانوژن؛ تراژدي تلخ غيرمنتظره اي بود كه پس از جنگ جهاني دوم رخ داد و هنوز هم پس از سال ها آثار و تبعات آن باقي است.
در آن زمان سكوت رسانه اي غرب، بخاطر موقعيت بين‏المللي عراق و حاميان غربي و عربي اش باعث شد كه اين تراژدي انساني بازتاب گسترده اي نداشته باشد اما باز هم مرگ پنج هزار انسان بي گناه، خطايي نبود كه در تاريخ جنايات جنگي رژيم بعث ثبت نشود.
شهر حلبچه ساعت 14 روز 25 اسفند 66 توسط جنگنده بمب افكن هاي ميراژ و سوپر اتاندارد فرانسوي ارتش متجاوز رژيم بعث بمباران شيميايي شد.
طبق اسناد موجود در اين حملات هوايي كه به دستور مستقيم صدام و علي حسن المجيد معروف به علي شيميايي صورت گرفت، پنج هزار نفر كشته و بيش از 15 هزار نفر از اهالي اين شهر 30 هزار نفري مجروح شدند.
نيروي هوايي عراق پنج نقطه شهر را با استفاده از انواع بمب هاي شيميايي از جمله گازهاي اعصاب وي ايكس، سارين و تابون و گاز خردل بمباران كرد.
اين شهر چند روز قبل از فاجعه ياد شده با بمب هاي متعارف هدف قرار گرفته بود و ساكنان آن اطلاع چنداني از بمباران شيميايي و راه هاي مقابله با آن نداشتند كه همين امر باعث افزايش تلفات و شدت اين فاجعه شد.
از منظر حقوق بين المللي؛ بمباران شيميايي حلبچه نقض آشكار پروتكل 17 ژوئن 1925 در محكوميت كاربرد سلاح هاي شيميايي، اسناد كنفرانس صلح لايحه 1899 و 1907، ماده 6 اساسنامه دادگاه نورنبرگ 1964، ماده 5 عهدنامه واشنگتن 1922، ماده 3 اعلاميه جهاني حقوق بشر 1948و كنفرانس منع كاربرد از سلاح هاي شيميايي (پروتكل منع استفاده از سلاح شيميايي 1929 و كنوانسيون چهارم ژنو 1949) بود.
در مجموع 207 شركت اروپايي از جمله شركت هايي از كشورهاي هلند، آلمان و فرانسه در دوران جنگ تحميلي به رژيم بعث عراق سلاح كشتار جمعي شيميايي فروختند.
بعدها دادگاه بين المللي لاهه جنايات بمباران شيميايي صدام حسين را نسل كشي عليه بشريت اعلام كرد و به آن راي داد.
در طول هشت سال دفاع مقدس نيز نيروهاي عراقي بارها به استفاده گسترده از سلاح هاي ضد انساني مبادرت كردند و با حمله هاي شيميايي عليه اهداف جنگي و غير نظامي ايران، ركورد استفاده مكرر و گسترده از اين سلاح ها را به نام ارتش خود به ثبت رساندند.
نخستين حمله شيميايي عراق عليه ايران در بيست و سوم دي 1359 در 50 كيلومتري غرب ايلام صورت گرفت و سكوت مجامع بين المللي پس از اين رويداد سبب شد تا اين رژيم به استفاده از سلاح هاي كشتار جمعي ادامه و از آن پس به صورت مستمر نواحي گوناگون ايران و مناطق كُردنشين عراق را مورد هجوم سلاح هاي شيميايي قرار دهد.
عراق هنگامي از سلاح هاي شيميايي در طول جنگ تحميلي بهره مي برد كه جزو 120 كشور امضا كننده پروتكل ژنو درباره منع استفاده از سلاح‏هاي سمي و شيميايي بود.
داشتن سلاح هاي كشتار جمعي سرانجام بهانه اي براي كشورهاي غربي براي حمله نظامي به عراق شد و همان كشورهايي ه به اين رژيم سلاح شميمايي داده بودند به اين كشور حمله كردند.
هر چند دادگاه ديكتاتور رژيم بعث به بحث حلبچه نرسيد و اين صدام به دليل ساير جناياتش به مرگ محكوم شد اما مرگ وي پرونده هاي جنايات وي را مختومه كرد اما هنوز هم مزار شهداي حلبچه به عنوان سندي بر جنايات اين رژيم پذيراي بازديد كنندگان غير بعثي است.
هر چند امسال پس از گذشت 30 سال از اين فاجعه و تراژدي انساني، شايد غبار فراموشي زمان روي اين رويداد نشسته و افكار عمومي جهان تا حدودي آن را فراموش كرده باشد، اما نگراني ها از وقوع دوباره چنين رويداد تلخي در جهان با توجه به تمايل روز افزون كشورهاي غربي براي مجهز شدن به تسلحات كشتار جمعي، نيازمند بررسي و تامل بيشتر محققان و پژوهشگران است.
طرفداران و حاميان صلح و انجمن هاي مقابله با گسترش تسليحات كشتار جمعي در جهان مي توانند پرونده حلبچه و كشتار پنج هزار انسان بي گناه را به عنوان سندي گويا به مجامع جهاني ارائه دهند.
خبرنگار مركز سنندج

سرخط اخبار استان‌ها