۲۳ اسفند ۱۳۹۶،‏ ۱۳:۳۰
کد خبر: 82862412
۰ نفر
خریدهای نوروزی و استقبال از آیینی باستانی

تهران- ایرنا- ایرانیان پیش از آغازسال جدید خود را برای هر چه بهتر برگزار شدن آن آماده می كنند و به انجام دادن رسم و رسومی همچون خرید كردن و خانه تكانی می پردازند و با هر آیین و قومیتی به استقبال این سنت كهن می روند تا میراث گرانبهای پیشینیان خویش را ارج نهند.

نیمه پایانی اسفند ماه بیانگر تلاش و تكاپوی مردم برای استقبال از سال نو است. هنگامه ای كه جامعه را به پویایی و نشاط هدایت می كند و زنگار سیاهی از دل ها می زداید تا اینگونه لبخند را بر لبان مردمان این دیار كهن بنشاند و نوید بخش نور و روشنایی باشد. به همین منظور مردم این مرز وبوم خود را برای هر چه بهتر برگزار شدن نوروز آماده می كنند و به انجام دادن رسم و رسوم مخصوص به خود می پردازند.

این مهم شور و شوقی وصف ناشدنی در كشور به وجود می آورد و این ویژگی سال نو به ویژه عید نوروز را نشان می دهد كه همواره زیبا و دوست داشتنی است. در این روزها بازارچه ها، نمایشگاه های بهاره و دیگر مركزهای خرید بیش از هر زمان دیگری شاهد حضور مردم هستند تا نیازهای خویش را برای عید نوروز تهیه كنند. این امر سبب شد تا پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به بهانه فرارسیدن عید نوروز به تهیه گزارشی میدانی از حال و هوای مردم در هنگام خرید مایحتاج بپردازد.

** آجیل و خشكبار؛ اصلی ترین خوراكی نوروز
آجیل و خشكبار از دیرباز در فرهنگ ایرانیان به عنوان اصلی ترین خوراكی هایی پذیرایی از میهمانان در عید نوروز بوده است و به طور معمول در زمان های نزدیك به سال نو بسیاری از مغازه های آجیل فروشی با انبوه جمعیت روبرو می شوند. در این هنگامه مركزهای مختلفی به عرضه خشكبار اقدام می كنند و به همین دلیل دسترسی به این مواد مغذی بسیار آسان شده است.

بسیاری از مردم آجیل را از همان قنادی ‌هایی كه شیرینی خود را تهیه می كنند می خرند اما فروشندگان خشكبار معتقدند كه بهتر است آجیل جداگانه و از بورس‌های اصلی تهیه شود تا بتوان از تازه بودن آن اطمینان بیشتری كسب كرد. برخی از مردم نیز ترجیح می دهند این خوراكی ها را از بازارها و نمایشگاه های بهاره خریداری كنند زیرا اعتقاد دارند، قیمت ها در این مكان ها مناسبت تر هستند.

بورس آجیل و خشكبار در تهران در بازار بزرگ قرار دارد و بسیاری از شهروندان ترجیح می دهند مواد مصرفی خویش را از آنجا تهیه كنند. خانم جوانی كه با كیسه ‌های خرید از مغازه آجیل فروشی بیرون می آید، درباره علت آمدنش به آنجا و وضعیت قیمت و كیفیت آجیل سال جاری می گوید: با توجه به فرهنگ ایرانی ها و سنت قدیمی تهیه آجیل یكی از ملزومات برای شب عید به شمار می رود و سال ها است كه خانواده من برای خرید آجیل به بازار می آیند زیرا در اینجا خشكبار با كیفیت و تازه عرضه می شود و نسبت به دیگر منطقه های شهر، قیمت بهتری دارد و تنوع آجیل‌ ها بسیار زیاد است.

«زمانیان» یكی از آجیل فروشان بازار بزرگ تهران درباره نرخ و وضعیت خرید آجیل شب عید، گفت: امسال نرخ آجیل نسبت به سال گذشته تغییری نداشته است و نباید افزایش نرخ شب عید داشته باشیم، با توجه به این كه مغازه داران خریدهای شب عید را از پیش انجام داده اند و قیمت ها برای فروشندگان معلوم است. بنابراین بعید به نظر می رسد كه نرخ آجیل برای مصرف نوروز تغییر كند. مصرف مردم از زمان بالا رفتن نرخ ارز كمتر شد و در نتیجه خرید هم كاهش پیدا كرد با آنكه بیشترین فروش مربوط به شب عید است اما بعد از گران شدن برخی اقلام همچون پسته و بادام، دیگر مشتری ‌ها همچون گذشته در حجم زیاد آجیل تهیه نمی كنند بلكه بیشتر ترجیح می‌دهند به اندازه نیاز این روزها خرید خود را انجام دهند. هر چند این ارتباطی به فروشنده‌ها ندارد و قیمت‌ها با توجه به برداشت آن سال تعیین می‌شود و پس از ورود به بازار تنها كمی تغییر می‌كند.

«مصطفی احمدی» رییس اتحادیه آجیل و خشكبار درباره اینكه تغییری در قیمت آجیل و خشكبار امسال حاصل نشده، بیان داشت: قیمت آجیل و خشكبار برای امسال تفاوتی با سال گذشته ندارد بلكه به طور تقریبی در قیمت برخی اقلام حدود 10 درصد نیز نسبت به سال گذشته كاهش قیمت وجود داشته است. مردم در سال های اخیر برای خرید آجیل و خشكبار مصرفی در مراسمی همچون عید نوروز و شب یلدا اقدام می كنند و قدرت خرید كمتر شده است در صورتی كه نه تنها مصرف آجیل به سلامتی كمك می كند بلكه می توان به عنوان مصارف دارویی نیز از آن استفاده كرد.

وی درخصوص نظارت بر كنترل قیمت ها اظهار كرد: بازرسان اتحادیه آجیل و خشكبار، فاكتورهای معتبر تاجران را به خوبی می‌شناسند و خرده‌ فروشان موظف هستند كه بر روی این فاكتورها تنها 10 درصد سود خرده فروشی دریافت كنند و در صورتی كه شهروندان با تخلف و گران فروشی روبرو شدند می توانند با مراجعه به اتحادیه مربوطه به طرح شكایت بپردازند.

** شیرینی های خوش طعم ویژه نوروز
ایرانیان برای پذیرایی از میهمانان خود علاوه بر آجیل از شیرینی و شكلات نیز استفاده می كنند و برای آنكه این مواد خوراكی از تازگی برخوردار باشد آن را جزو آخرین خریدهای خود قرار می دهند. در گذشته تهیه و پخت شیرینی در میان زنان ایران مرسوم بود اما به مرور با برپایی انواع قنادی ها و شیرینی فروشی ها، بسیاری از افراد شیرینی و مواد قندی خود را از این مغازه ها تهیه می كنند.

این روزها حال و هوای خاصی برای مغازه های شیرینی فروشی حاكم است. مرد جوانی در حال گرفتن شیرینی درباره تنوع این خوراكی می گوید: تنوع شیرینی ها به قدری زیاد است كه انتخاب را بسیار سخت می كند البته برای عید نوروز شیرینی های ریز و كوچك را آسان تر می توان نگهداری كرد زیرا ماندگاری بهتری دارند. در كنار شیرینی های متنوع می توان از سوغات استان های مختلف همچون پشمك و قطاب یزد، گز اصفهان، سوهان قم و ... نیز برای پذیرایی از میهمانان استفاده كرد.

«محمدی» صاحب یك مغازه شیرین فروشی درباره نرخ شیرینی ها و وضعیت قیمت ها گفت: تولید شیرینی تازه برای مصرف شب عید تا روزهای چهارم و گاهی تا پایان روز 13 فروردین ادامه دارد و تعیین نرخ آنها همیشه بر عهده اتحادیه شیرینی فروشان است. قیمت های فعلی با نرخ های شب عید چندان تفاوتی ندارد و اگر قیمت مواد اولیه افزایش یابد شاید به میزانی كمی قیمت ها بالاتر رود.

در همین زمینه «علی بهره مند» رییس اتحادیه قنادان و شیرینی فروشان تهران با اشاره به نرخ مصوب قیمت ها و افزایش تقاضای شهروندان برای خرید شیرینی درآستانه عید نوروز گفت: نزدیك به یك هزار و 100 قنادی دارای پروانه كسب و حدود 300 قنادی در حال كسب پروانه وجود دارد كه در مجموع نزدیك به یك هزار و چهارصد شیرینی فروشی در سطح شهر فعالیت می كنند و به نوعی پاسخگوی شهروندان برای تهیه شیرینی این روزها هستند. امسال افزایش قیمت در انواع شیرینی وجود نخواهد داشت و قیمت آنها مربوط به مصوبه سال 1393 خورشیدی است. با توجه به نزدیكی عید نوروز افزایش تقاضا برای خرید انواع شیرینی افزایش خواهد داشت و تمامی شیرینی فروشان آمادگی لازم را برای تامین نیاز متقاضیان دارند. قیمت برخی از اقلام شیرینی با توجه به افزایش برخی از مواد اولیه بر پایه تقاضای زیاد افزایش خواهد یافت كه این امر بر عهده واحد صنفی مربوطه خواهد بود.

** بازار میوه نوروز
میوه از نیازهای اصلی برای تامین ویتامین های بدن انسان است و خرید آن در طول سال در سبد اصلی خانواده ها قرار دارد. شهروندان به صورت روزانه و هفتگی، میوه مصرفی را از بازار مربوطه تهیه می كنند اما خرید میوه عید نوروز همچون مانند دیگر خریدها كمی متفاوت است. مردم ترجیح می دهند میوه هایی با ماندگاری بالا تهیه كنند تا در تعطیلات نوروزی، نیاز دوباره به خرید نداشته باشند.

میوه ها به طور معمول از ماه ها پیش برای عرضه در بازار سال نو در سردخانه های بزرگ نگهداری می شوند و با نزدیك شدن به عید نوروز به میوه فروشی ها و تره بارهای مركزی ارسال می شوند. شاید این امر سبب شود تا میوه ها از طعم و كیفیت لازم برخوردار نباشد. برای نمونه مرد میانسالی كه در حال خرید میوه است، می گوید: میوه های شب عید باید كیفیت خوبی داشته باشند اما نه تنها دارای این مولفه نیستند بلكه قیمت بالایی دارند و با توجه به ظاهر سالم به دلیل آنكه در سردخانه نگهداری می شوند، طعم و مزه خوبی ندارند و گاهی فروشنده ها نیز اجازه دست چین كردن میوه ها را نمی دهند.

یكی از فروشندگان میوه در بازار میوه و تره بار در سطح شهر تهران در این زمنیه اظهار داشت: بعضی از مشتریان از ماندگاری پایین میوه ها ناراضی هستند و دلیل آن را جویا می شوند. مردم توجه كنند كه نباید میوه ها را پس از خرید شست و در جای گرم نگه داشت. برای اینكه برای عید نوروز چندین جعبه میوه تهیه می كنند بهتر است این اقلام را در جای سرد و بدون رطوبت نگه دارند.

** تهیه پوشاك نو؛ رسمی كهن در نوروز
پوشیدن لباس نو نیز در عید نوروز، رسمی كهن در ایران محسوب می شود و این باور از طبیعت گرفته شده است. در روزهای پایانی سال مغازه های عرضه پوشاك نسبت به دیگر صنف ها شلوغ تر هستند. برخی مواقع جمعیت در برابر برخی مغازه ها سبب می شود، آنهایی هم كه قصد خرید ندارند برای مدتی به تماشا بایستند. در این میان پس از حادثه آتش سوزی در ساختمان پلاسكو، نگرانی‌هایی در زمینه بازار پوشاك برای شب عید به وجود آمد اما در این باره «ابوالقاسم شیرازی» رییس اتحادیه پوشاك گفته بود: «به خاطر ركودی كه در بازار حاكم است و بالا بودن حجم تولیدات برای تامین پوشاك شب عید كمبودی وجود ندارد.»

«رستگاری» یكی از فروشندگان پوشاك با اشاره به شرایط بازار و نرخ قیمت ها بیان داشت: با مشاهده این ازدحام جمعیت به نظر می رسد رونق بازار بسیار مطلوب باشد اما این ظاهر قضیه است به طوری كه بسیاری از مردم تنها برای تماشا می آیند و پس از گرفتن قیمت جنس ها منصرف می شوند. البته به دلیل تخفیف ها و حراج های زمستانی و به دلیل كوتاه بودن دوره سرما برخی از مركزهای خرید از استقبال بیشتری برخوردار هستند.

«حیدریان» یكی از شهروندان می گوید: الان قصد خرید پوشاك برای عید نوروز ندارم و برای مشاهده قیمت ها و نوع پوشاك به بازار آمده ام. پیشینیان ما اعتقاد داشتند باید برای سال نو، لباس نو تهیه كرد تا فرد حس نوشدن پیدا كند و وقتی به مركزهای خرید می آییم این احساس به انسان القا می شود. البته قیمت برخی از پوشاك بسیار بالا است و شاید بسیاری از مردم قدرت خرید نداشته باشند.

** خانه تكانی و رفت و روب
یكی از رسوم پسندیده،‌پاكیزگی و نظافت، غبار روبی و گردگیری از در و دیوار خانه و اسباب خانه و تمیزگردن منزل است كه در واقع مردم قبل از سال نو، تغییر و تحولی درزندگی خود ایجاد می كردند تا خانه ای تمیز و آراسته برای پذیرایی از میهمانان داشته باشند. گاهی نیز این خانه تكانی و جا به جایی تغییر دكور خانه برای یك سال بود، آنها چیزهای كهنه و شكسته را دور می ریختند یا استفاده های دیگری از آنها می كردند و اشیا و وسایل نو می خریدند و به جای آنها می گذاشتند. شستن فرش و لوازم منزل از كارهایی است كه زنان با كمك یكدیگر به آن می پردازند، در آن روزها فرش های آویخته از در و دیوار بیشتر از هر چیز دیگر استقبال از عید و پایان سال را یادآوری می كرد.

** كاشتن سبزه؛ نماد نوزایی
كاشتن سبزه نماد نوزایی و تولد دوباره و مظهری از رستاخیز طبیعت است. در گذشته كاشت سبزه در كنار رسم آب پاشی،نماد آرزومندی و امیدواری به نزول باران برای گیاهان بود. ایرانیان در اسفند و قبل از نوروز در ظرفی كوچكی گندم، جو، عدس و ... را سبز و این سبزه ها را در سفره عید گذاشته و تا روز سیزده نوروز از آن نگهداری می كنند.

** رنگ كردن تخم مرغ؛ نشان پیدایش حیات
ایرانیان در همه ادوار و در ایام نوروز به یكدیگر تخم مرغ هدیه می دادند. این باور عامیانه وجود داشت كه تخم مرغ نشان پیدایش حیات و آغاز تكوین موجودات بوده است برای همین رنگ آمیزی تخم مرغ ها برای هدیه دادن در نوروز كاری بود كه در روز قبل از عید آن را انجام می دادند.

*گروه اطلاع رسانی
پژوهشم**9117**2002**9131
*ایرنا مقاله كانالی برای انعكاس مقاله های اندیشكده ها- پژوهشكده ها- دانشكده ها- مراكز تحقیقاتی و رسانه های ایران و جهان*
Irnaarticle@