تا اطلاعات سانچي رمزگشايي نشود هر صحبتي حدس و گمان است

تهران-ايرنا- خبرآنلاين درگفت وگويي با هادي حق شناس؛ معاون امور دريايي سازمان بنادر و دريانوردي آورده است: تا اطلاعات سانچي رمزگشايي نشود هر صحبتي حدس و گمان است،تجهيزات ارتباطي نفتكش سانچي مشكلي نداشت

يوسف ناصري در مقدمه اين گفت وگو آورده است: نفتكش «ام وي سانچي» كه تحت مديريت شركت ملي نفتكش ايران بود پس از بارگيري 136 هزار تُن ميعانات گازي در منطقه عسلويه، در روز شنبه 25 آذر ماه 1396 عازم بندر دايسان(Daesan) در غرب كره جنوبي شد.كشتي هاي فله بر و كانتينر بر، مي توانند تا حدود 40 كيلومتر هم سرعت داشته باشند ولي كشتي هايي مثل سوپر تانكرها، در حدود 12 گره دريايي يا حدود 20 كيلومتر مي توانند سرعت داشته باشند.


اين نفتكش كه در سال 2005 براي ساخت سفارش شده و در سال 2008 توليد آن نهايي شده بود، تعداد 30 خدمه ايراني و 2 خدمه بنگلادشي داشت. محموله توسط ايران در عسلويه به خريدار كُره اي يعني شركت پتروشيمي «هانوا توتال» تحويل شد و نفتكش سانچي، حمل آن را به عهده داشت.
ايران اين محموله كه ارزشي 60 ميليون دلاري داشته، در عسلويه تحويل داده است و طبق قرارداد فروش از نظر تحويل محصول به مشتري، ديگر مسئوليتي ندارد.

در روز شنبه 16 دي ماه 1396(6 ژانويه 2018)، نفتكش سانچي به درياي چين شرقي رسيده بود. در ساعت 20 همان روز كشتي فله بر چيني «سي اف كريستال» كه از آمريكا عازم چين شده بود، با دماغه به بدنه نفتكش سانچي برخورد كرد.
اين تصادف در 300 كيلومتري شرق شانگهاي چين رخ داد و نفتكش سانچي دچار حريق شد. نهايتا بعد از يك هفته آتش سوزي، اين نفتكش در روز يك شنبه 24 دي ماه(14 ژانويه)، در حالي كه به آب هاي ژاپن نزديك شده بود، غرق شد.

تمام خدمه كشتي چيني سالم ماندند و آن كشتي به ساحل آن كشور برده شد و تمام 32 خدمه كشتي سانچي، جان خود را از دست دادند.
با توجه به اين كه بحث هاي مختلف و متضادي درباره نفتكش سانچي در گرفت، عصر ايران با معاون امور دريايي سازمان بنادر و دريانوردي ايران(وابسته به وزارت راه و شهر سازي) گفت و گو كرد.

هادي حق شناس كه دكتراي اقتصاد دارد و معاون امور دريايي سازمان بنادر و دريانوردي است، اعتقاد دارد بايد صبر كرد تا با استفاده از اطلاعات ثبت شده در جعبه سياه كشتي سانچي، مشخص شود كه لحظه وقوع حادثه، دقيقا چه اتفاقاتي رخ داده و در واقع علت و مقصر حادثه شناخته شود. اين گفت و گو را مي خوانيد.
***

*در ارتباط با تصادف كشتي سانچي ايران و كشتي كريستال چين، شما به خاطر مسئوليتي كه داريد درگير بوديد. كشتي چيني كه از سمت آمريكا حركت كرده از جنوب ژاپن به طرف چين رفته است و از نوك و دماغه به بدنه كشتي سانچي برخورد كرده و اين حادثه اتفاق افتاده است؟

-كشتي ايراني از غرب به شرق حركت مي كرده و كشتي چيني در محدوده درياي چين شرقي از جنوب شرقي به شمال غربي حركت مي كرده و به شكل اُريب و نه عمود كامل، به يك سوم انتهايي كشتي ايراني خورده است.

سمت چپ نفتكش سانچي به طرف بندر شانگهاي بوده و سمت راست آن به طرف دريا بوده و كشتي چيني به سمت راست سانچي برخورد كرده است. در كميته بررسي سوانح كه همه ذي نفعان حضور دارند همگي متعهدند كه اطلاعات مربوط به اين حادثه را به همديگر بدهند. ما اين اطلاعات را مي گيريم و منتشر مي كنيم.

*يك فيلم منتشر شده و نشان مي دهد كه يك كشتي به اواخر بدنه يك نفتكش برخورد كرده است. يكي از خدمه هاي نفتكش كه ايراني است به زبان فارسي و با لهجه مناطق جنوبي ايران مي گويد آن كشتي كه توقف كرده بود چطور تصادف كرده. اين فيلم مربوط به همين تصادف كشتي سانچي است؟

-يك فيلم در روز گرفته شده و منتشر شده. من اين فيلم را ديده ام كه مربوط به تصادف نفتكش سانچي نيست ولي يك فيلم ديگر وجود دارد كه يك كشتي در فاصله دوري قرار دارد و خدمه آن، به زبان انگليسي صحبت مي كنند. بعد هم آتش را نشان مي دهند كه آن فيلم مربوط به همين تصادف است.

*در روزهاي اخير مطلبي به نقل از شما منتشر شده و شما گفته ايد در كشتي سانچي از فناوري هاي جديد استفاده شده است. بر چه مبنا اين موضوع را مطرح كرده بوديد؟

-به خاطر اين كه اين كشتي در روز 23 آذر ماه امسال، توسط كارشناسان ما در سازمان بنادر و دريانوردي، مورد بازرسي قرار گرفته بود. بر اساس بازديدهاي انجام شده از اين كشتي، مي توان گفت اين كشتي، مشكل تجهيزاتي نداشته و جزو كشتي هاي نو بوده است.

*آقاي ربيعي وزير كار كه مسئول كميته ويژه رسيدگي به حادثه نفتكش سانچي است، گفته بود سانچي 111 هزار تُن ميعانات گازي حمل مي كرده و هزار و 956 تُن مازوت و 118 تُن گازوئيل.
كشتي هاي جديدي كه توسط شركت هيونداي ساخته مي شود گاز مايع استفاده مي كنند و كشتي دوستدار محيط زيست هستند. سوخت مصرفي نفتكش سانچي، همين مازوت يا نفت سياه بوده و اين ماده آلودگي زيادي ايجاد مي كند. بحث فناوري و جديد بودن كشتي كه شما مطرح مي كنيد، قضيه ايجاد آلودگي و استفاده از نفت سياه را در نظر نمي گيريد؟

-همه كشتي ها در دنيا از همين سوخت هايي كه اين كشتي استفاده كرده است، استفاده مي كنند. اما قرار است از سال 2022 ميلادي، سوخت كشتي ها به گونه اي باشد كه ميزان سولفور(گوگرد) آنها به نيم درصد برسد.
از لحاظ استاندارد جهاني، اين سوختي كه كشتي ما استفاده مي كرده مثل همه كشتي ها در جهان بوده و مشكلي نداشته است.

*كشتي سانچي در آب هاي بين المللي در حال رفتن به سمت كره بوده و نزديك به سواحل چين و در درياي چين شرقي بوده است. بعد از وقوع تصادف، نفتكش سانچي طي چند روز و به تدريج به سمت ژاپن رفته است؟

-بله، درست است. اين تصادم در 155 مايلي[هر مايل 1852 متر] بندر شانگهاي اتفاق افتاد. لحظه اي كه كشتي سانچي غرق شده است تقريبا در 270 مايلي بندر شانگهاي بوده و در آب هاي ژاپن غرق شد.

اين دو عدد نشان مي دهد از نقطه اول حدود 120 مايل يا بيش از 200 كيلومتر فاصله گرفته بوده در هنگام غرق شدن. فاصله بين محل حادثه و تصادم و محل غرق شدن 200 كيلومتر بوده است.

*اين مقدار جا به جايي به خاطر وزش باد بوده يا عوامل ديگري نقش داشته است؟

-به خاطر وزش باد و موج درياي چين بوده است.

*به خاطر فعاليت موتور سانچي نبوده؟

-موتور در همان لحظه اول از دست رفته است.

*سازمان بنادر و دريانوردي ايران، وظايفي دارد از جمله تهيه و تنظيم و اجراي مقررات بندري و دريايي و كشتيراني و همچنين اداره شبكه هاي مخابراتي در دريا و خشكي براي تماس با كشتي ها.
بعد از اين حادثه اي كه اتفاق افتاد و فاجعه اي را رقم زد، سازمان بنادر و كشتيراني در مديريت اين حادثه، عملا نقش برجسته اي نداشت. چرا اين طور شد؟

-سازمان بنادر و دريانوردي صد در صد، نقش برجسته داشت. برجستگي سازمان در دو حوزه بود. يك حوزه، اين كه ارتباطات راديويي كشتي سانچي در بندر ما كنترل شده بود و نشان از سلامت ارتباطات راديويي اعم از وي اچ اف(VHF)، اي آي اس(AIS)، رادار، جي پي اس، اينتر كامنيكيشن[سيستم ارتباطي داخلي]، داشت.

همه اينها سالم بودند. سازمان بنادر و دريانوردي بنا بر وظيفه خود، تجهيزات مخابراتي و ارتباطي كشتي را بررسي كرده بود.

*اين نوع تجهيزات چه كاركردي دارند؟

-با اين تجهيزات، كشتي مي تواند تماس برقرار كند بين خشكي و درياي كشتي رو. همچنين در مسيري كه كشتي تردد مي كند با كشتي هاي ديگر ارتباط راديويي و ارتباط راداري داشته باشند.

دوم اين كه ام آر سي سي يا مركز هماهنگي جستجو و نجات دريايي سازمان بنادر و دريانوردي واقع در بندر شهيد رجايي بندرعباس، با ام آر سي سي بندر شانگهاي چين، كره جنوبي، ژاپن، تايوان و استراليا، از زمان وقوع حادثه تا لحظه اي كه كشتي سانچي غرق شد ارتباط راديويي و ارتباط راداري برقرار كرده بود.

به اين علت كه كمك ها را هدايت و بر آنها نظارت كند. ام آر سي سي(MRCC) بندر شانگهاي و ام آر سي سي بندر شهيد رجايي، در اين 9 روز مرتبا با همديگر ارتباط داشتند.
اگر سازمان بنادر و دريانوردي وارد اين بحث نمي شد و حمايت و پشتيباني انجام نمي داد شايد اين موضوع به نوع ديگري منعكس مي شد.

*به هر حال سازمان تخصصي مرتبط با اين نوع حوادث، سازمان بنادر و دريانوردي است اما رئيس جمهور كساني را به عنوان مسئول منصوب كرد كه در اين حوزه تخصص ندارند.

-رئيس جمهور، سه ضلع تعيين كرد. يك ضلع، وزارت امور خارجه به خاطر اين كه ظرفيت ديپلماسي را به كمك بگيرد. يك ضلع، وزارت راه بود كه سازمان بنادر و دريانوردي، زيرمجموعه آن است و ظرفيت فني را به كار بگيرد.

يك ضلع، وزارت كار و رفاه بود به خاطر اين كه ظرفيت مالكيت و مديريت كشتي را به عهده بگيرد. تركيبي كه رئيس جمهور انتخاب كرد، بهترين تركيب براي پيگيري اين موضوع بود.

*گفته شد اداره كشتي به عهده ايران بوده است. مالكيت مربوط به چه كشور و چه شركتي است؟

-يك شركت به نام «برايت شيپينگ» بوده است. شركت ملي نفتكش ايران مي داند كه برايت شبپينگ، متعلق به كدام كشور است. به هر حال شركتي است و منتج به اين شده كه مديريت كشتي در اختيار شركت ملي نفتكش ايران قرار بگيرد.

*ميعانات گازي كه از ايران به كره جنوبي فروخته شده است آيا حمل آن سودآور بوده كه اين كشتي تحت مديريت ايران باشد؟

-يقينا امروزه يكي از تجارت هاي پُرسود در دنيا، حمل و نقل دريايي است. طبيعي است كه شركت ملي نفتكش ايران هم اين كار را انجام بدهد.

*يكي از كاپيتان هاي ايراني كه تجربه زيادي در كشتيراني دارد گفته است وقتي مشخص مي شود كه برخورد كشتي ها قطعي است كاپيتان و افسر كشتي سعي مي كنند به نحوي اين برخورد را صورت بدهند كه كمترين آسيب براي كشتي خودشان رخ بدهد.
آيا كشتي چيني در اين تصادف، مهارت بيشتري نشان داده كه فقط دماغه آن تخريب شده؟

-به نظر مي رسد خدمه دو كشتي در لحظه برخورد، متوجه برخورد نشدند. اگر متوجه برخورد مي شدند كه عكس العمل ديگري نشان مي دادند ولي در هر حال به نظر مي رسد در لحظه برخورد، خدمه كشتي متوجه نبودند. لذا وقتي برخورد كرده اند آثار حياتي از خدمه كشتي ايراني نبوده است كه اقدام بعدي را انجام بدهند.

*برخورد دو كشتي در ساعت 20 يا 8 شب روز شنبه 16 دي اتفاق افتاده است. اظهار نظر شده كه اين ساعت، ساعتي است كه شيفت كاري افسر و خدمه كشتي تعويض مي شود. آيا به خاطر تعويض شيفت ممكن است اين وضعيت افتاده باشد كه متوجه تصادف نشده اند؟

-بعدا بايد جعبه وي دي آر(Voyage Data Recorder) بازگشايي و رمزگشايي شود تا راجع به اين موضوع اظهار نظر كرد.

*يعني همان به اصطلاح جعبه سياه. نيروهاي چين، جعبه سياه نفتكش سانچي را از جايگاه مخصوص آن در سانچي باز كرده و به چين انتقال داده و الان در يك اتاق پلمب شده قرار دارد. چقدر طول مي كشد تا اطلاعات زمان تصادف استخراج و نتيجه مشخص شود؟

-فرآيند حقوقي آن، حداقل يك ماه طول مي كشد و حداكثر هم بايد گفت زمانبر است.

*نفتكش سانچي كه غرق شد توسط شركت سامهو ساخته شده. شركت صنايع سنگين هيونداي سامهو كه زير مجموعه شركت صنايع سنگين هيونداي است در سال 1998 تاسيس شده.
شركت صنايع سنگين هيونداي كه شركت مادر است ساليانه حدود 1400 كشتي توليد مي كند و شركت سامهو فقط 40 كشتي در سال. شركت كشتي سازي اصلي هيونداي در سال 1972 تاسيس شده.
كيفيت ساخت كشتي ها به چه صورت است و كيفيت كشتي توليد شده توسط سامهو كه تازه تاسيس است پايين تر از شركت مادر است؟

-ما شركت هيونداي را مي شناسيم كه سازنده سانچي بوده است. حالا اين كه در دل خودشان، شركت هاي ديگر و به اصطلاح هلدينگ دارند، ما آنها را نمي شناسيم. اما يك نكته مي توانيم بگوييم كه امروزه، كره جنوبي يكي از بزرگترين سازنده هاي كشتي در دنيا هست. به لحاظ فني، كشتي سانچي مشكلي نداشته است.

*حداكثر سرعت كشتي مي تواند 30 كيلومتر بر ساعت باشد. آيا با همين سرعت اين دو كشتي با هم برخورد كرده اند؟

-كشتي هاي فله بر و كانتينر بر، مي توانند تا حدود 40 كيلومتر هم سرعت داشته باشند ولي كشتي هايي مثل سوپر تانكرها، در حدود 12 گره دريايي يا حدود 20 كيلومتر مي توانند سرعت داشته باشند.

*با اين كه كشتي چيني به صورت عمودي با كشتي سانچي برخورد نكرده است باز چگونه اين همه خسارت وارد كرده و برخي از مخازن سانچي كه حاوي ميعانات گازي بوده سريعا منفجر شده اند؟

-علت خسارت به خاطر شوكي است كه كشتي چيني با دماغه به كشتي تانكر ما وارد كرده است. آن شوك، منجر به پارگي مخازن شده و انفجار اتفاق افتاده است.

*بدنه كشتي چند لايه دارد. چطور در اين تصادف، مخازن داخل نفتكش آسيب جدي ديده اند؟

-بله، چند لايه وجود دارد ولي وقتي جسم سنگيني كه 64 هزار تُن بار دارد و با سرعت به يك كشتي ديگر برخورد مي كند، اين پارگي اي كه اتفاق افتاده، طبيعي است.

*طبق گفته آقاي محسن بهرامي، سخنگوي كميته اضطرار سانحه نفتكش سانچي شركت ملي نفتكش ايران، آخرين سيگنال سيستم رديابي كشتي سانچي ساعت 10 و 45 دقيقه صبح دريافت شده و ساعت 8 بعدازظهر تصادف اتفاق افتاده است.
آيا از داخل ايران نمي شد كشتي كنترل شود و سيگنال جديدتري از سانچي گرفته شود و اينقدر فاصله بين آخرين سيگنال دريافتي و زمان تصادف كشتي نباشد؟

-اولا اين موضوع را خبرگزاري هاي خارجي گفتند و آقاي بهرامي نگفته است. من بررسي كردم آقاي بهرامي چنين چيزي نگفته. آن چيزي كه اطلاع دارم اين است كه اين سيستم ها نيم ساعت قبل فعال بوده است و مثلا كاپيتان كشتي، به مالك كشتي ايميل زده است.

كاپيتان نيم ساعت قبل از حادثه، به مالك كشتي ايميل زده است. همچنين همسر يكي از افسران كشتي، در مصاحبه اي با صدا و سيما گفته بود من يكي، دو ساعت قبل از حادثه با همسرم مكالمه تلفني داشته ام.
همه اينها نشان مي دهد كه ارتباطات كشتي سانچي برقرار بوده است.

*در ارتباط با بحث ايميل زدن كه مطرح كرديد چند ساعت قبل از حادثه ايميل زدن انجام شده و نه نيم ساعت.

-نيم ساعت قبل از حادثه، ايميل داده شده.

*آقاي بهرامي سخنگوي شركت ملي نفتكش ايران گفته سه ساعت قبل از حادثه يك ايميل از سانچي دريافت شده.

-دقيقه ساعت 19 و 38 دقيقه ايميل زده شده و حادثه در ساعت 20 بوده است.

*در ارتباط با سيستم رديابي اتوماتيك كشتي سانچي و كشتي كريستال كه تصادف كردند بحث هاي مختلف زيادي مطرح شده. در چارچوب كنوانسيون بين المللي «ايمني جان اشخاص در درياها»، پس از سال 2002 ميلادي بحث اين بوده كه نصب سيستم هاي شناسايي اتوماتيك كشتي ها(A.I.S) الزامي شود و الزامي هم شده.
چرا در اين سانحه، سيستم شناسايي كشتي خاموش بوده و فعال نبوده است؟

-اصلا اين كه خاموش بوده يك ادعا است. سندي براي اثبات آن وجود ندارد. دقيقا به همين دليل مي گوييم وي دي آر(VDR) يا جعبه سياه كشتي رمزگشايي شود. در آن جعبه سياه، هم اطلاعات وي اچ اف(VHF)، هم اطلاعات اي آي اس(AIS)، هم اطلاعات رادار، هم اطلاعات جي پي اس و هم اطلاعات اينتركامنيكيشن يعني مكالمات داخلي ذخيره شده.
بعد از اين كه جعبه سياه كشتي، رمزگشايي شود بايد اظهار نظر كرد. الان هر اظهار نظري به غير از آن را بايد صرفا در حد حدس و گمان بدانيم.

*آقاي مجيد بلوري سرمهندس شركت ملي نفتكش ايران گفته سيستم شناسايي خودكار سانچي(AIS) در ساعات قبل از حادثه خاموش شده است و اين دستگاه چندان ضروري هم نيست.
اين مسئول شركت ملي نفتكش ايران در واقع گفته عملا اين سيستم ضرورتي ندارد كه روشن باشد.

-من به اظهار نظر شركت ملي نفتكش ايران كار ندارم. به اين صحبت كه گفته ضرورتي ندارد، من كاري ندارم. از نظر ما به عنوان سازمان بنادر و دريانوردي، كاپيتان كشتي حتي با همين تجهيزات اوليه اي كه روي نفتكش نصب شده از جمله با رادار آرپا، مي تواند مسيرش را درست تشخيص بدهد.

سيستم شناسايي اي آي اس(AIS) تجهيزات كمكي است كه بيش تر به كاپيتان كشتي كمك مي كند. وي اچ اف هم، همين طور است. اين همه تجهيزات كه روي كشتي نصب شده است به خاطر كمك بيش تر به كاپيتان يا افسر كشيك است. در نبود يك سيستم، اخلال ايجاد نمي شود يا تصادف اتفاق نمي افتد.

*يكي از خدمه هاي ايراني كشتي سانچي، لباس نجات و غوطه وري روي آب پوشيده و خودش را به دريا انداخته است.

-تا جايي كه من مطلع هستم آن لباس كار بوده يعني لباس مخصوص نجات نبوده است ظاهرا. البته اين اطلاعات من هست.

*چون در زمينه همين لباس غوطه وري اظهار نظر شده بود و گفته شده پس فرصت داشته اند كه لباس غوطه وري روي آب را بپوشند و بعد به دريا بپرند.

-شايد آن فرد، روي عرشه كشتي بوده است يا ملواني بوده كه فرصت كرده است بپرد ولي اين كه آن لباس را از قبل پوشيده يا بعد از حادثه پوشيده است، من اطلاعي ندارم.

*ژاپن مي خواسته به كشتي سانچي كمك كند و امداد و نجات انجام بدهد؟

-صد در صد ژاپن با انگيزه كمك وارد شد.

*قبل از اين كه نفتكش سانچي در روزهاي بعد از حادثه به آب هاي ژاپن نزديك شود، ژاپن مي خواسته كمك كند ولي چين گفته بود نياز به كمك ژاپن ندارد؟

-من اين موضوع را بعيد مي دانم. چين هم از كمك استقبال كرد.

*چين به صورت شبانه روزي براي خاموش كردن آتش فعاليت نكرده و فقط در روز كار كرده است.

-بله، به خاطر تجهيزات ايمني و مسائل ديگر، بيش تر فعاليت هايش در روز انجام شده.

*ژاپن امكاناتي نداشته كه در شب هم كمك رساني شود و آتش خاموش شود؟

-بالاخره اينها بحث هاي بعدي است. بايد بعد از سانحه، به اين موضوع رسيدگي شود.

*آيا اين حوادث همچنان اتفاق خواهد افتاد؟

-در دنيا سالانه صدها حادثه مشابه اين حادثه، اتفاق مي افتد. هر حادثه اي كه اتفاق مي افتد كميته سوانح تشكيل مي شود كه چه درسي بگيريم و آن درس را به همه كشورهاي داراي كشتي اعلام مي كنند كه آن خطاها، مجددا تكرار نشود.

اين كار در مورد كشتي سانچي هم انجام خواهد شد تا از حوادث مشابه جلوگيري كند.

*چيني ها از همان اول گفته بودند وقتي كه تصادف اتفاق افتاده است خدمه ايراني كشته شده اند. چرا ايران قبول نكرد و تا لحظه آخر به زنده بودن خدمه اميد داشت؟

-من نشنيده ام كه چيني ها چنين چيزي گفته اند.

*اين موضوع مطرح شد كه چيني ها چنين بحثي را مطرح كرده اند ولي در ايران، خانواده هاي خدمه كشتي منتظر ماندند.

-براي ما ايراني ها فرق مي كند. در قضيه پلاسكو، شايد افكار عمومي مي گفت با وجود آن آتش، آدمي زنده نمي ماند ولي همه پاي كار ايستادند. اين حادثه كشتي، خيلي دردناك تر بود.

حادثه پلاسكو در پايتخت اتفاق افتاد و مقامات كشور از فاصه 200 يا 300 متري از آنجا بازديد كردند. اما نفتكش سانچي، هزاران كيلومتر آن طرف تر از كشور بود.

*يك هفته از زمان وقوع تصادف سانچي گذشته بود و هيچ خبري از خدمه آن نشده بود. چطور اميد به نجات وجود داشت؟

-مگر در حادثه پلاسكو و بعد از يك هفته، خبري شده بود.

*چند روز پس از وقوع حادثه، چيني ها به روي كشتي سانچي رفته و جعبه سياه كشتي را باز كرده و آورده اند. همزمان فقط دو جنازه از نيروهاي خدمه كشتي را هم آورده اند. آيا نمي توانستند بيش از آن دو جسد يعني جنازه هاي بيش تري را به خارج از كشتي انتقال بدهند؟

-به خاطر اين كه درجه حرارت در آنجا بالاي 90 درجه بود و گازهاي سمي وجود داشت. بيش از 20 دقيقه، نمي توانستند دوام بياورند. به همين دليل كشتي را ترك كردند.

*اولويت براي چيني به دست آوردن و انتقال جعبه سياه كشتي سانچي بوده؟

-خير. رفته بودند كه شايد كمك بيش تري كنند ولي از آن فرصت استفاده كردند و دو تا پيكر و جعبه سياه كشتي را آوردند.

خبرآنلاين/28دي96
اول*عصرايران