'تيري'، نان محلي و منحصر بفرد خاتم در انتظار ثبت ملي

يزد- ايرنا- 'نان تيري' از جمله نان هاي محلي شهرستان خاتم است كه توسط زنان روستاها و عشاير اين منطقه پخت مي شود، بسيار خوشمزه و در ميان مردم استان يزد هم طرفداران زيادي دارد.

به گزارش ايرنا و بر اساس اعلام ميراث فرهنگي اين شهرستان، پرونده ثبت نان تيري در زمره آثار غير ملموس، فروردين ماه امسال به تهران ارسال شده است.
تاكنون 68 اثر تاريخي اين شهرستان و يك اثر معنوي در فهرست اثار ملي كشور ثبت شده و ميراث دوستان خاتمي، منتظر ثبت ملي دومين اثر ناملموس اين شهرستان هستند.
پخت نان تيري در روستاهاي شهرستان خاتم، قدمتي بيش از صد سال دارد و معاش و قوت روزانه مردم است، شيوه پخت آن مهارتي خاص نياز دارد كه مادران اين مهارت را به دخترانشان ياد مي دهند و آنها اين مهارت را به خانه بخت مي برند.
نان تيري از گندم محلي تهيه شده و به كمك دست و بدون دستگاه، خمير آن كاملا آماده مي‌شود و نيز با توجه به اينكه ضخامت اين نون بسيار كم است و به صورت طبيعي و حرفه اي پخت مي‌شود، هيچگونه ضايعاتي در بر نداشته و به لحاظ طعم و خوشمزه بودن بي نظير است، در صورت ايجاد شرايط مطلوب، مدت زماني بيش از ساير نان ها، قابل نگهداري و استفاده مي باشد.
اين نان به دليل اينكه سبوس مورد نياز را دارد و همچنين از گندم محلي و مرغوب شهرستان تهيه مي شود از مزه و طعم بسيار عالي برخوردار است
رقم گندم در شكل ظاهري نان موثر است هر چه گندم بهتر باشد نان از مرغوبيت بالايي برخوردار است.
بانوان شهرستان خاتم پس از اينكه خمير نان تيري را با دست انجام مي دهند شروع به ورز دادن خمير مي كنند هر چه ورز بيشتر داده شود نان، باكيفيت تر مي شود، سپس خمير بايد در جايي گرم، چند ساعت بماند تا به عبارتي ' وَر ' بيايد سپس وسايل مورد نياز آماده مي شود.
تخته و تابه نان پزي و اجاق آن بايد آماده شود و بعد چانه هايي به ميزان حدود 150 گرم گرفته مي شود سپس چانه با مهارتي خاص با ابزاري به نام 'تير نان' پهن مي شود و اماده براي اينكه بر روي 'تابه' اجاق انداخته و پخته شود.
از ديگر خصايص اين نان اين است كه نان ها بر روي تابه اجاق بايد بر روي هم انداخته شود و پس از اينكه در حدود 15 تا 20 نان روي تابه پخت شد از روي تابه برداشته مي شود و اين مرحله همچنان ادامه دارد تا چانه ها به طور كامل پخت شوند.
تهيه خمير براي پخت نان تيري ‌، تقريبا مشابه با روش تهيه خمير براي ساير نان‌هاست و فقط اين خمير بايد در لگن خميري به كمك دست براي مدت نسبتا طولاني كاملا مشت خورده تا آماده شود كه در حين اين مدت مايه خميري كه از دفعه قبل نگهداشته شده به آن اضافه مي شود تا در تمام حجم خمير پراكنده شود‌.
روي اين خمير را به لحاظ حفظ بهداشت و گرم نگهداشتن با استفاده از همان سفره‌اي كه در آن خمير مي‌كنند -سفره آردي- پوشانيده شده و پس از گذشت چند ساعت(با توجه به دماي محيط) اين خمير آماده طبخ مي‌گردد.
البته در زمان نزديك شدن به سال جديد و نوروز مردم شهرستان رسم دارند تا اين نان را به صورت شيرين پخت كرده و در ايام نوروز از آن استفاده كنند.
نان شيرين آن به اين صورت است كه بايد در آن شكر و يا قند به ميزان لازم ريخته شود و روغن و ادويه همچون هل نيز اضافه و به همين شيوه پخت شود كه علاوه بر نازك بودن نان از تردي و مزه بسيارخوبي برخوردار است.
خاتم داراي 250 اثر تاريخي و فرهنگي است كه حدود 68 اثر تاريخي و يك اثر معنوي ثبت ملي شده و چندين اثر ناملموس از جمله نان تيري نيز در انتظار ثبت ملي است.
هرات مركز شهرستان خاتم در فاصله 240 كيلومتري شهر يزد واقع شده است
7534/ 6197 خبرنگار: شهلا حيدري** انتشار: فلاح
irnayazdd@