گسل مسبب زلزله، دامنه و شتاب آن و توان تاثیر بر دیگر گسل ها

تهران- ایرنا- مدیر گروه زلزله شناسی مهندسی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله با معرفی گسل مسبب زلزله دیشب تهران گفت: فعالیت شدید این گسل توان تاثیر بر گسل شمال تهران را دارد.

مهدی زارع روز پنجشنبه در گفت وگو با خبرنگار علمی ایرنا در مورد زلزله ۵.۲ ریشتری شامگاه چهارشنبه استان های تهران و البرز اظهار كرد: این زلزله در عمق ۷ كیلومتری زمین ثبت شده است؛ البته عمق هایی كه در لحظات اول ثبت می شوند خیلی قابل اعتماد نیستند و ممكن است تغییر كنند.
به گزارش ایرنا، شامگاه چهارشنبه ساكنان استان های تهران و البرز، قم و گیلان زلزله ای را احساس كردند كه نه تنها ادارات دو استان اول را در روز پنجشنبه تعطیل كرد بلكه باعث شد از ترس پسلرزه یا زمین لرزه اصلی شب را در خیابان ها صبح كنند.
زارع اضافه كرد: با وجود اینكه زلزله در پهنه وسیعی رخ نداده است؛ یك چهارم جمعیت كشور آن را احساس كرده و دچار هراس شدند از این جهت یكی از مهم ترین زلزله های سال های اخیر بود.
زارع در مورد گسل مسبب این زمین لرزه نیز گفت: گسل ماهدشت- جنوب كرج قطعه گسل بین گسل شمال تهران و گسل اشتهارد است و مسبب این زلزله بوده. این گسل بر اساس اسناد تاریخی یكبار هم در سال ۸۵۰ میلادی فعالیت داشته است.
مدیر گروه زلزله شناسی مهندسی این پژوهشگاه افزود: روی این گسل مطالعات خوبی هم انجام شده است: هم مطالعات تكنوتیكی در دهه ۷۰ خورشیدی و هم پیش از پیروزی انقلاب اسلامی یك گروه فرانسوی مطالعاتی در زمینه آب روی دشت جنوبی كرج انجام می داده اند كه به مرز ساختاری بین این دو گسل رسیده اند.
وی ادامه داد: عمده این گسل در سطح زمین تظاهر زیاد و از نظر طول هم توان لرزه ای چندانی ندارد و حداكثر فعالیت آن می تواند به زلزله ای به وقوع زلزله ای تا ۶ ریشتر منجر شود.

*تاثیر گسل ماهدشت- جنوب كرج روی گسل شمال تهران
زارع ابراز نگرانی كرد: با وجود این فعالیت گسل یاددشده می تواند موجب ضربه زدن به گسل شمال تهران یا گسل اشتهارد شود؛ هر چند تراكم جمعیتی در گسل اشتهارد زیاد نیست ولی فعالیت گسل شمال تهران می تواند منجر به بروز فاجعه ای شود.
نویسنده كتاب زلزله شناسی در ایران در مورد مدت زمانی كه زلزله به طول انجامیده است نیز توضیح داد: افرادی كه به كانون زلزله نزدیك تر بوده اند، آن را با شدت بیشتر و مدت زمان كمتر و افراد دورتر از آن برعكس احساس كرده اند.
وی ادامه داد: نزدیك ترین ایستگاه به كانون زلزله ایستگاه شتابنگاری مركز تحقیقات راه و مسكن در مردآباد كرج بوده كه دامنه زلزله را ۲ دهم جی/G یا حدود ۱۹۶ گال با دوام جنبش ۸ ثانیه ثبت كرده است كه شتاب قابل ملاحظه ای است و كاملا قابلیت احساس شدن توسط افراد را دارد.
زارع یادآور شد: اما برای نمونه ایستگاه های لرزه نگاری در قم دامنه زلزله را ۴ گال و طول زمان آن را حدود ۲۰ ثانیه ثبت كرده اند. بنابراین با توجه به دوری و نزدیكی به كانون زلزله مدت زمان و دامنه آن تغییر می كند‌ ضمن اینكه در برج های بلند نیز با شدت بیشتری احساس شده است.
استاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله در مورد احتمال فعالیت بیشتر گسل ماهدشت- جنوب كرج نیز گفت: این گسل خیلی طولانی نیست و توان لرزه زایی حداكثر ۶ از آن می توان داشت؛ ولی اثر آن به صورت بازی دومینو بر روی قطعه گسل شرقی آن یعنی گسل شمال تهران است و توان لرزه زایی حداكثر ۷.۵ تا ۷.۸ دارد و در قطعه غرب آن با وجود گسل اشتهارد، قابل تصور است.
وی در مورد وقوع پسلرزه های بیشتر یا زلزله های شدیدتر در تهران نیز تكرار كرد: هیچ كس نمی تواند در مورد زمین لرزه بزرگ‌تر بعدی و احتمال تحریك گسلش در قطعه گسل های مجاور به ویژه از نظر پیش بینی زمانی با دقت محتمل اظهار نظر دقیقی بكند. ولی اجمالا می توانیم بگوییم وقوع پسلرزه ها كه بزرگای كوچكتری از زلزله اصلی ساعت۲۳:۲۷ روز ۲۹ آذر داشته اند، به هیچ عنوان معنای تمام شدن احتمال رخداد لرزه بعدی با بزرگای محتملا بیشتر یا عدم احتمال گسیختگی قطعه گسل مجاور آن نیست.
در زلزله ۲۳ آبان ازگله هم بعد از زلزله ۴.۲ ریشتری ساعت ۲۱:۰۳ عده ای تصور می كردند زلزله اصلی است ولی در واقع پیشلرزه زلزله ۷.۳ ریشتری ساعت ۲۱:۴۸ بود.
علمی**۹۱۵۷
خبرنگار: منصوره شوشتری*انتشار: محتشمی پور