نقدي بر فروش اجباري كتاب در آئين هاي رونمايي آن- عيسي پاشاپور*

در بسياري از آئين هاي رونمايي كتاب، تعدادي از كتاب ها را به بهانه حمايت از نويسنده و به صورت اجباري و در فضايي آميخته با تعارف، به عده اي از مدعوان مي فروشند و اين كار از نظر اخلاقي و علمي با شان قلم، نويسنده و فرهنگ عمومي مغايرت دارد.

هنگامي كه مقدمه، شعر، موسيقي و سخنراني در باب معرفي كتاب سپري شد، براي رونمايي از كتاب و مهمترين بخش آئين، چند مسئول و ميهمان صاحب نام به روي سن دعوت مي شوند و مجري برنامه قبل يا بعد از رونمايي اثر، با معرفي تك تك شخصيت هاي حاضر در سن، آنها را به خريد تعدادي از كتاب هاي معرفي شده توصيه مي كند.
افراد دعوت شده بر روي سن در مقابل تماشاگران و در فضاي آكنده از قيد و بند و تعارف خريد چندين جلد كتاب را متعهد مي شوند و اگر فرد نخست به عنوان مثال خريد 100 جلد كتاب را تقبل كند، بعد از اعلام نام وي از سوي مجري برنامه، فرد دوم نيز نمي تواند خريد تعداد كمتري را متعهد شود و گاه اين اعداد با تشويق تماشاگران به تدريج بزرگ تر مي شود و البته گاهي به منزله سنگ بزرگي براي گريز از مهلكه است.
واقعيت اين است كه اگر كتاب معرفي شده مولفه هاي صوري و محتوايي يك اثر وزين را داشته باشد، جايگاه خود را به سرعت در مراكز عرضه كتاب و نمايشگاه ها پر خواهد كرد و نيازي به فروش اجباري آن نيست؛ اما چنانچه كتابي فاقد ارزش هاي لازم براي اثرگذاري در جامعه كتابخوان باشد، با فروش جبري و هياهوي ساختگي، در نهايت در كنج كتابخانه ها در حسرت نگاه خوانندگان كهنه خواهد شد.
حيات بسياري از نويسندگان و به خصوص شعرا بعد از وفاتشان آغاز مي شود و آوازه نام و كتابشان اغلب بعد از رحلتشان فراگير مي شود و بسياري از شخصيت هاي مشهور علمي، ادبي و فرهنگي ايران و جهان اينگونه بوده اند؛ از اين رو نويسنده يك كتاب نبايد به محض انتشار اثر، انتظار استقبال تام و تمام از سوي بازار كتاب و جامعه هدف خود را داشته باشد.
از سوي ديگر متاسفانه تهيه كتاب در شرايط اقتصادي و اجتماعي حاضر در اولويت خريد اغلب خانوارهاي ايراني نيست و براي بازگشت فوري و كامل هزينه چاپ كتاب، تضميني وجود ندارد و نويسنده يا ناشر اثر بايد در سرمايه گذاري خود ارزش علمي، ادبي و فرهنگي كار خود را بر سود آن مقدم بشمارد و ريسك مادي كار خود را به گردن بگيرد.
بهتر است خريد كتاب از ناحيه ميهمانان دعوت شده به آئين رونمايي، به صورت اختياري و بدون ذكر نام و تعداد كتاب صورت بگيرد و از آنجائيكه ارزش معنوي هر كتاب بيش از ارزش مادي آن است، اگر به جاي فروش اجباري كتاب ها و قرار گرفتن آنها دور از دسترس كتابخوانان حقيقي، تعداد قابل توجهي از آنها را به مراكز علمي، ادبي، فرهنگي و هنري، نمايشگاه ها، كتابخانه ها و افراد كتابخوان هديه كنيم، آب را به تشنگان حقيقي اش خواهيم رساند و در ارزش گذاري به اثر و صاحب آن سنگ تمام خواهيم گذاشت.
*مسئول دفتر آستارا
7124/1772