۱۱ آبان ۱۳۹۶،‏ ۱۱:۵۸
کد خبر: 82717077
۰ نفر
لزوم حفظ حریم 'هگمتانه' در اجرای طراحی های شهری همدان

همدان - ایرنا- تپه باستانی هگمتانه متعلق به دوره مادها شامل آثاری همچون شهر زیرزمینی، كلیساهای 'گریگوری استپان' و 'حضرت مریم' و موزه باستان شناسی، شكوه و قدمت سه هزار ساله خود را به رخ جهانیان می كشد و این ظرفیت ها حفظ حریم آن را صد چندان می كند.

به گزارش ایرنا تپه باستانی هگمتانه با وسعتی حدود 40 هكتار در دل بافت قدیمی شهر همدان و درحد فاصل خیابان های اكباتان، شهدا و بلوار هگمتانه واقع شده و با توجه به اشارات تاریخی و برداشت های اولیه محققان تاریخ و باستان شناسی، به عنوان «هگمتانه باستانی» و در برگیرنده كاخ ها و آثار دوره ماد و هخامنشی معرفی شده است.
عملیات آزادسازی این اثر مهم باستانی از خانه های مسكونی و تجاری كه بر روی آن واقع شده بود از حدود سال 1347 آغاز و تا سال 1353حدود 15هكتار آن به عنوان فاز اول خریداری و تملك و كاوش های باستان شناسی از سال 1362 توسط كارشناسان مجرب سازمان میراث فرهنگی آغاز شد.
به طور كلی تپه هگمتانه در طول سالیان اخیر بارها توسط باستان شناسان داخلی و خارجی حفاری و آثار ارزشمند و بی نظیری همچون لوح زرین، كوزه شكسته، بشقاب نقره ای و پایه ستون سنگی یافت شده كه اغلب متعلق به دوران هخامنشیان و نیاكان آنها است.
ماحصل كاوش های علمی انجام شده پیدایش شهری باستانی و گسترده است، ساخت و سازهای این شهر باستانی عبارت است از معابری به فاصله های مساوی و موازی یكدیگر كه در حد فاصل آنها واحدهای ساختمانی مشابه و قرینه یكدیگر احداث شده است.
از جمله ویژگی های شهر باستانی هگمتانه، معماری و طرح و نقشه منظم این شهر است كه در بین آثار باستانی به دست آمده كم سابقه بوده و مجموعه بی نظیر و جذابی را در دل شهر همدان به وجود آورده كه به صورت گسترده ای مورد استقبال و بازدید گردشگران ایرانی و خارجی است.
در همین چارچوب از آغاز سالجاری، تملك و آزادسازی بخشی از عرصه تپه هگمتانه در دستور كار مسئولان قرار گرفت؛ به طوریكه مدیر پایگاه تاریخی هگمتانه در فروردین ماه امسال اعلام كرد: آزادسازی عرصه هگمتانه از یك یا 2 قطعه پلاك مسكونی تجاوز نمی كند و این بناها تا پایان فروردین ماه امسال آزادسازی می شوند.
بهرام توتونچی گفت: فاز 2 عرصه هگمتانه در قسمت جنوب غربی مشرف به بازار قرار است با اعتباری كه در نظر گرفته شده آزادسازی شود.
این درحالی بود كه مدیر پایگاه تاریخی هگمتانه درخصوص علت كندی كاوش در هگمتانه گفت: یكی از سیاست ها و رویكردهای سازمان میراث فرهنگی در محوطه های خشتی تمركز بر حفاظت و مرمت است چراكه خشت خام درمقابل بارندگی و سرما دچار فرسایش جدی می شود و مرمت های اصولی می تواند سبب ماندگاری محوطه برای نسل های آتی باشد.
وی افزود: از همین رو، موضوع كاوش در هگمتانه به كندی پیش می رود و اولویت ها بر پژوهش، حفاظت و مرمت گذاشته شده است.
اما در آبان ماه امسال بار دیگر آزاد سازی حریم تپه باستانی هگمتانه به دغدغه جدی فرهنگ دوستان و اهالی میراث فرهنگی و كارشناسان این حوزه تبدیل شد؛ چرا كه در طرح ریزی تبدیل شش رینگ تاریخی همدان با مركزیت میدان امام (ره) به پیاده راه و ادامه آن تا نزدیكی محوطه تاریخی هگمتانه، به دلیل مستقر بودن آهن فروشان در خیابان اكباتان، مشكلاتی برای این افراد به وجود آمد و دسترسی به بازار آهنگران برای كسبه محدود شد و كسبه این بازار به دلیل نداشتن مسیر ماشین رو به استانداری و فرمانداری معترض شدند.
در این میان شهرداری همدان برای حل مشكلات یاد شده، پیشنهاد داد یك مسیر از داخل سایت تاریخی هگمتانه باز شود؛ پیشنهادی كه با استقبال روبرو نشد و انتقادهای بسیاری به دنبال داشت.
در حقیقت این اقدام شهرداری با اعتراض گسترده اهالی میراث فرهنگی و كارشناسان این حوزه مواجه و موجب شد معاون میراث فرهنگی كشور بلافاصله از محوطه تاریخی هگمتانه بازدید كند و در 2 جلسه كارشناسی كه در پایگاه هگمتانه با حضور مقام های استانی در همدان و در جلسه دیگری در تهران با حضور معاون شهرسازی و معماری برگزار شد، به ارائه تمهیدات و راهكارهای اجرایی پرداختند.
در این زمان استاندار همدان كه دغدغه زیادی برای رفع این مشكل دارد، وارد میدان شده و در نشست بررسی مسائل پیاده راه خیابان اكباتان همدان خواستار شتاب گیری روند آزاد سازی حریم تپه باستانی هگمتانه شد و تاكید كرد: تپه باستانی هگمتانه آیینه میراث تاریخی كشور است و آزاد سازی حریم آن با حفظ و ارائه نقشه اشتغال مردم منطقه باید با شتاب و بدون درنگ انجام شود.
محمد ناصر نیكبخت افزود: در دنیا تپه ای به اهمیت هگمتانه وجود ندارد و این افتخار و داشته ای برای كشور ایران است و ای كاش تاكنون كارهای آن به اتمام می رسید.
وی با انتقاد از فعالیت پاركینگ در جوار حریم تپه هگمتانه افزود: برای رفع مشكل آهن فروشان و كسبه این منطقه با هماهنگی سازمان میراث فرهنگی كشور مسیری برای تردد در نظر گرفته شود.
نیكبخت با بیان اینكه تپه هگمتانه اثر ارزشمندی بشمار می رود كه حفظ آن برای استان همدان بسیار ضروری است، گفت: اما كسب و كار، رضایت و اشتغال مردم نیز برای ما مهم است و در كنار آن تملك حریم تپه هگمتانه باید ادامه یابد تا عرصه به صورت كامل آزاد شود.
استاندار همدان با تاكید بر اینكه مسئولان نهادها و سازمان های مختلف استانی آمادگی كامل برای آزادسازی حریم تپه هگمتانه دارند، گفت: تپه هگمتانه گذشته، كارنامه و تاریخ ایران است و آنقدر مهم است كه برای آن دل بسوزانیم.
وی با ذكر اینكه راهكار اصلی برای حفظ این تپه، آزاد سازی حریم آن است، اظهار كرد: انتظار می رود سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برای آزادسازی حریم و تصرف كامل تپه، طرح ارائه كند.
استاندار همدان با انتقاد از اینكه با وجود نقدینگی های بسیاری كه كشور در سال های گذشته كسب كرد، هنوز حریم تپه هگمتانه بعد از 25 سال آزادسازی نشده است، گفت: در اجرای این طرح ها باید حقوق اجتماعی نیز رعایت شود.
معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز در این خصوص گفت: به نظر می رسد كه اصل طرح كه در جهت كیفیت بخشی به فضای شهری است در ادامه مرمت جداره ها مورد قبول است و رفع عوامل مخدوش كننده بصری در ارتقای كیفیت آن تاثیرگذار خواهد بود.
محمد حسن طالبیان اضافه كرد: اما این طرح در ابتدای بازار آهنگرها به دلیل نداشتن مسیر ماشین رو با مشكلاتی مواجه شده كه مسئولان شهری نیز پیشنهاد داده اند مسیر ماشین رو بازار آهنگرها از محوطه هگمتانه عبور كند كه سازمان میراث فرهنگی مخالف این اقدام است.
وی افزود: پس از بازدید بلا فاصله درخواست كردم تا تمامی مدارك، از طرح تفضیلی تا نقشه های عرصه و حریم و طرحی كه قرار است در محوطه هگمتانه انجام گیرد با پیشنهادهای مختلف ارسال شود تا با تشكیل شورای فنی و مذاكره با وزارت و راه و شهرسازی هر چه سریعتر نسبت به رفع این مشكل شهری اقدام شود.
وی تاكید كرد: درحال حاضر جلسه كارشناسی برای حفظ عرصه محوطه تاریخی هگمتانه و همچنین رفع مشكل اجتماعی در ارتباط با این مسیر كه هم اكنون برای كسبه بازار آهنگران ایجاد شده برگزار شده است.
آنطور كه معاون میراث فرهنگی كشور معتقد است، عبور ماشین ها نه تنها از داخل عرصه محوطه تاریخی هگمتانه برخلاف ضوابط میراث فرهنگی است بلكه ورودی هگمتانه نیز كه محلی برای رفت و آمد گردشگران محسوب می شود با مشكلاتی همراه خواهد بود.
وی تاكید كرد: این مشكلات نباید با ایجاد چنین طرح هایی باعث شود كه در این بخش ها تجمع مشاغل مزاحم افزایش پیدا كند از همین رو، دو پیشنهاد داده شده، از جمله در طرح پیاده سازی خیابان اكباتان تركیبی از طرح ماشین رو و پیاده راه طراحی شود تا بدون آسیب رساندن به محوطه تاریخی ارزشمند هگمتانه، مشكل كسبه بازار آهنگرها و مسئولین شهری مرتفع شود.
تپه باستانی هگمتانه جزو نخستین آثار تاریخی است كه در سال 1310 در كشور ثبت شد و هم اكنون در فهرست 50 محوطه باستانی كشور كه برای ثبت جهانی نامزد شده‌اند، قرار گرفته است.
به گزارش ایرنا، بی تردید حفظ حریم این محوطه ارزشمند تاریخی كه میراثی گرانبها از تمدن كهن ایرانی بشمار می رود، امری ضروری است و بر لزوم شتاب گیری طرح های كارشناسی كه منجر به تحقق این هدف شود، می افزاید.
1181/ 2090
گزارش از الهام تدین**انتشار دهنده: سعید زارع كندجان

سرخط اخبار فرهنگ