سكونتگاههای غیررسمی بستری برای بروز آسیب و ناهنجاری های اجتماعی

زنجان - ایرنا - در سال های گذشته پدیده حاشیه نشینی و سكونتگاههای غیر رسمی در نقاط مختلف كشور بویژه كلانشهرها شكل گرفت، تا جایی كه امروزه این موضوع به یكی از معضلات اساسی در كشور تبدیل شده و در این استان نیز محرومیت در این نوع سكونتگاهها از خدمات ملموس و نمایان است.

به گزارش ایرنا، با گسترش رشد شهرنشینی در ایران سیل مهاجرت روستاییان برای زندگی بهتر در شهرها روند شتابان گرفت و در نتیجه بدلیل نداشتن ظرفیت شهرها برای اسكان این جمعیت و علاوه بر آن بروز مشكلات متعدد موجب شد، این افراد به حاشیه نشینی و یا سكونتگاه غیر رسمی گرایش پیدا كنند.
به گفته متولیان امر هفت درصد جمعیت استان زنجان در سكونتگاههای غیر رسمی زندگی می كنند هر چند اقداماتی برای كاهش معضلات این مناطق اندیشده شده، اما مشكلاتی وجود دارد.
براساس آمارهای ارایه شده استان زنجان 511 هكتار بافت تاریخی و فرسوده دارد كه 178 هكتار آن در شهر زنجان است.
منطقه گولجیك از جمله سكونتگاه غیر رسمی شهر زنجان است، هر چند كارهایی برای برخورداری ساكنان از خدمات شهری انجام گرفته اما رنگ وبوی محرومیت همچنان به چشم می خورد.
ساختمانهایی با اصول مهندسی نامناسب این منطقه بیش از همه خودنمایی می كند كه هر لحظه باوقوع هر حادثه ای امكان ریزش آن وجود دارد و می توان گفت، با اصول شهر سازی چندان مطابقت ندارد.
با نگاهی گذرا به سكونتگاههای غیر رسمی شهر زنجان می توان كمبودها و مشكلات گوناگون را مشاهده كرد و این مهم به علت های متعددی باز می گردد.
مدیر كل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری زنجان در این ارتباط به خبرنگار ایرنا گفت: حاشیه نشینی به معنای حلبی آباد در استان زنجان وجود ندارد و طبق آمار ارائه شده در سطح كشور جمعیتی معادل 10 تا 15 میلیون نفر در سكونتگاههای غیر رسمی زندگی می كنند.
مسیح الله سلطانی افزود: با توجه به اعلام دستگاههای مربوطه و برآوردهای انجام شده هم اكنون در هفت منطقه شهر زنجان و برخی مناطق شهرهای ابهر و خدابنده 70 هزار نفر در سكونتگاههای غیر رسمی ساكن هستند.
به گفته این مسئول اقداماتی در این مناطق مانند اسلام آباد شهر زنجان از قبیل نوسازی شدن واحدها و دریافت سند برای واحد مسكونی انجام گرفته، اما ناكافی است.
وی بیان كرد: علت اصلی به وجود آمدن سكونتگاههای غیر رسمی در این استان مهاجرت بی رویه بی روستاییان به شهرها بوده به طوری كه اوایل انقلاب میزان شهر نشینی و روستایی در سال 65 این استان 45 به 55 درصد بود و عمده مهاجرت ها نیز در دهه 60 و 70 از روستاها به شهرها به وقوع پیوست.
مدیر كل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری زنجان ادامه داد: بر اساس بر سرشماری سال گذشته نیز جمعیت شهری 67 و روستایی 33 درصد اعلام شده كه این موضوع نشان می دهد، میزان مهاجرت طی سالهای 90 تا 95 ، پنج درصد افزایش داشته و در واقع به جمعیت شهر نشینی اضافه شده است.
وی تاكید كرد: با این تحلیل می توان گفت، روند مهاجرت روستاییان به شهرهای این استان ادامه دارد و تداوم آن معضلاتی را موجب خواهد شد.
این مسئول ادامه داد: با همكاری دانشگاه علوم پزشكی استان با هدف دسترسب بهتر برای گروههای هدف 19 پایگاه سلامت در سكونتگاههای غیر رسمی استان ایجاد شده و علاوه بر آن از سوی دستگاههایی مانند شهرداری و بهزیستی نیز خدمات لازم نیز ارائه شده است.
سلطانی افزود: وقوع آسیبهای اجتماعی در سكونتگاههای غیر رسمی بسیار بالاست و این مهم به دلیل تلاقی فرهنگها و مهاجرت ها رخ می دهد كه با اقدامات پیشگیرانه كنترل می شود.
وی خاطر نشان كرد: طبق بررسی انجام گرفته عمده آسیبهای اجتماعی این استان اعتیاد، طلاق، حاشیه نشینی و خشونت طبقه بندی شده كه این وقایع نیز در سكونتگاههای غیر رسمی نیز مشاهده می شود.

**** وقوع حوادث غیر مترقبه سكونتگاههای غیر رسمی را تهدید می كند
رئیس اداره عمران و بهسازی شهری اداره كل راه و شهرسازی استان زنجان ادامه داد: اغلب واحدهای مسكونی درسكونتگاهها و بافت ناكارآمد شهری بدون توجه به اصول مهندسی احداث شده اند و این موضوع به نوبه مشكلات و معضلاتی را ایجاد كرده است.
وی، اسلام آباد، نجف آباد، خان دره (كوی وحدت)، سایان، شهدا، گولجیك آباد و فاطمیه را هفت منطقه دارای سكونتگاه و بافت ناكارآمد شهری زنجان ذكر كرد كه ساكنان آنها با مشكلات متعددی روبرو هستند.
هاشملو خاطرنشان كرد: بسیاری از واحدهای سكونتگاه های غیر رسمی در قطعات كمتر از 200 متر ساخته شده اند و از طرفی به تامین خدمات عمومی بویژه روبنایی توجه نشده است.
وی اضافه كرد: بیشتر سكونتگاههای اعلام شده كمبود مراكز آموزشی، تفریحی و حتی فضای سبز دارند و جلوه ای ناخوشایند را در برابر مخاطبان بوجود می آورد و موضوعی نیز كه باید توجه داشت این است كه آسیبهای متعددی از قبیل وقوع حوادث غیر مترقبه مانند زلزله تهدید می كند.
وی بیان كرد: بر اساس سرشماری سال 85 جمعیتی بالغ بر 69 هزار و 659 نفر در این نوع سكونتگاهها و بافت نا كارآمد شهری زندگی می كنند و می توان گفت، افزایش جمعیت نیز در حد ناچیزی بوده است.
هاشملو خاطر نشان كرد: بر این اساس مشكلات این نوع سكونتگاهها احصا شده و طرحی مناسب نیز با هدف كاهش معضلات این مناطق تهیه شده كه با همكاری دستگاههای متولی امر می توان چشم انداز بهتری را متصور بود.

**** سكونتگاههای غیر رسمی منشا بروز انحرافات
یك عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی زنجان نیز خاطر نشان كرد: منشا حاشیه نشینی یا سكونتگاههای غیر رسمی به جامعه محلی كشاورزی باز می گردد كه روستاییان به علت تامین نشدن نیازهای خود از قبیل در آمد مكفی برای زندگی بهتر به سوی شهرها رهسپار شدند.
مهدی قدیمی افزود: بر این اساس این افراد به دلیل آنكه نمی توانند به راحتی در اقتصاد و فرهنگ شهرها سازگار شوند به ناچار برای ادامه زندگی به حاشیه شهرها گرایش می یابند.
این استاد دانشگاه اضافه كرد: در واقع با تجمیع این افراد منطقه حاشیه نشینی شكل می گیرد كه عمده ساكنان آن مردمی فقیر هستند كه با مشكلات اقتصادی دست به گریبان هستند.
وی اظهار كرد: زندگی در این مناطق نیز به مروز زمان و به لحاظ اجتماعی – روانی فرد را آماده شكل گیری انحرافات گوناگون می كند و برای رسیدن به اهداف خود به راههای غیر مشروع دست می زند.
قدیمی افزود: گسترش انحرافات در مناطق حاشیه نشین یا سكونتگاههای غیررسمی بتدریج هسته مركزی شهر را نیز تحت تاثیر قرار می دهد و موجب خلل در امنیت می شود.
این جامعه شناس راهكار مقابله با این معضل را در 2 بخش كوتاه و بلند مدت ذكر كرد و گفت: در برنامه های كوتاه مدت می توان نسبت به نظارت های لازم، بازسازی مساكن نابهنجار، ارائه خدمات اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی و اصلاح مهندسی معابر اقدام كرد.
وی خاطر نشان كرد: در برنامه بلند مدت نیز باید ساكنان این مناطق در فرهنگ و اقتصاد شهری استحاله پیدا كنند و این مهم از اهمیت بیشتری دارد.

*** شهرداری و شورای شهر به سكونتگاههای غیر رسمی توجه كند
رئیس كمیسیون شهرسازی و معماری شورای اسلامی شهر زنجان نیز ادامه داد: برای پیشگیری از وقوع آسیبهای اجتماعی باید بیش از گذشته به سكونتگاههای غیر رسمی توجه شود و در این میان شهرداری نیز بابرنامه ریزی بودجه ای سالانه خود به تحقق این بخش كمك كند.
حمید رضا حمیدی افزود: در سطح كشور شركت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران به مسائل و مشكلات سكونتگاههای غیر رسمی توجه دارد و در این راستا بودجه هایی نیز در این ارتباط اختصاص می دهد.
وی بیان كرد: این استان در بحث جذب اعتبارات این بخش چندان عملكردمناسبی نداشته و توجه به این مهم می تواند چشم انداز بهتری را قرار دهد.
این عضو شورای شهر زنجان ادامه داد: بر اساس برآوردها 50 هزار نفر در سكونتگاههای غیر رسمی شهر زنجان زندگی می كنند و بهدلیل وجود محرومیت ها و عدم برخورداری از خدمات گوناگون آموزشی، فرهنگی و اقتصادی هزینه ها نیز به مراتب افزایش می یابد.
وی، یادآوری كرد: سرمایه گذاری در حوزه آموزش می تواند تا حدودی زیادی رنگ محرومیت و فقر را كاهش دهد و این در حالی است این نوع مناطق در گذشته بدون به اصول شهر سازی و معماری شكل گرفته اند و مشكلات عدیده ای را موجب شده اند.
حمیدی خاطر نشان كرد: برخی این مناطق مستعد سرمایه گذاری در حوزه های اقتصادی هستند و این مهم توسط مردم انجام گرفته و توجه به این مقوله مهم می تواند چشم انداز بهتری را ترسیم كند.
استان زنجان یك میلیون و 100 هزار نفر جمعیت دارد كه هفت درصد آنان در سكونتگاههای غیررسمی زندگی می كنند.
7320/8068
گزارش: اعظم شامی *** انتشار: اسماعیل جهانبخش

سرخط اخبار استان‌ها