تحليل كارشناسان و رسانه هاي خبري تركيه از استعفاي مسعود بارزاني

آنكاراـ ايرناـ استعفاي مسعود بارزاني از رياست دولت محلي منطقه شمال عراق محور مباحث كارشناسان سياسي و گزارش دو روز اخير رسانه هاي تركيه بود و از زواياي مختلف اين رويداد تحليل شد.

به گزارش روز سه شنبه ايرنا، مسعود بارزاني رئيس اقليم كردستان عراق روز يكشنبه در نامه اي به پارلمان محلي شمال عراق ضمن اعلام عدم تمايلش براي تمديد پست رياست در اين منطقه، خواهان عدم اصلاح قانون رياست منطقه شمال عراق و اقدامات قانوني براي جلوگيري از خلاء قانوني شد.
روزنامه استار با درج گزارشي با عنوان 'از پشت پرده، منطقه شمال عراق را اداره خواهد كرد' به موضوع استعفاي بارزاني از مقام خود پرداخت و نوشت: با برگزاري همه پرسي در منطقه شمال عراق، هياهوي زيادي در منطقه برپا شد و صداي اعتراض بسياري از كشور به ويژه ايران و تركيه بيش از همه به گوش رسيد به طوري كه ايران و تركيه و عراق با اتخاذ تصميمات مشترك موثر و اعمال تحريم هاي فلج كننده، عرصه را بر سران منطقه كرد شمال عراق تنگ كردند.
به نوشته استار، با تصرف كركوك از سوي ارتش عراق و به راه افتادن موج دعوت به استعفا از سوي بسياري از گروهها، بارزاني مجبور شد تا در وهله اول نتايج همه پرسي را معلق كند و در وهله دوم از مقام خود كناره گيري كند.
استار نوشت: بارزاني در نامه استعفاي خود پيشنهاد كرده است كه اختياراتش به نخست وزير منطقه شمال عراق و هياتي از مقامات سياسي واگذار شده و به پارلمان اختيارات بيشتري داده شود.
اين روزنامه در تحليل خود از اين پيشنهاد نوشت: بارزاني با ابراز چنين پيشنهادهايي همچنان به دنبال در اختيار داشتن قدرت و اداره منطقه شمال عراق از پشت پرده است و به عبارت ديگر با كمي دقت در مي يابيم كه پيشنهاد واگذاري اختيارات بيشتر به پارلمان كه اكثر كرسي هاي آن از حاميان بارزاني است و تفويض اختيارات به نخست وزيري كه از بستگان اوست، او مي خواهد بازي پشت پرده اي را اداره كند و در واقع بارزاني براي تداوم قدرت خود به شكلي ناملموس هدايتگر اين بازي است.
اين روزنامه در خبري به اعتراف فردريك تيسوت سركنسول سابق فرانسه در منطقه شمال عراق اشاره كرد و نوشت: تيسوت به اشتباه خود در هدايت كردن بارزاني اعتراف كرد و با اشاره به نتايج ناگوار اين همه پرسي گفت: به وضعيت امروز كردها نگاه كنيد، هيچ نور اميدي وجود ندارد و اين وضعيت شرم آور است.
روزنامه يني شفق نيز با انتشار گزارشي با عنوان 'بايد پاسخگوي عملكرد 20 ساله باشد' به تحليل استعفاي بارزاني پرداخت و نوشت: فيها باياتلي نماينده مجلس عراق نيز مانند بسياري از كارشناسان ديگر معتقد است كه بارزاني امپراطوري خود را كه سالهاست براي تشكيل آن تلاش كرده، به راحتي رها نخواهد كرد و با تفويض اختياراتش به نخست وزير كه از نزديكان خود وي است، به واقع رياست خود را در پشت پرده تداوم مي بخشد.
اين روزنامه به نقل از خانم باياتلي اضافه كرد: بارزاني كه از ابتدا با حمايت آمريكا و اسراييل به قدرت رسيد، امروز نيز با هدايت و همراهي آنها و استفاده از تاكتيكي جديد به دنبال زمان خريدن براي ادامه سيطره خود در منطقه شمال عراق است.
به نوشته اين روزنامه، اين نماينده مجلس معتقد است كه بارزاني از سال 2005 در منطقه تحت كنترل خود جنايات زيادي را مرتكب شده است و بسياري از عرب ها و تركمن ها را به دلايل واهي از آنجا اخراج و اموال آنها را مصادره كرده است.
اين رسانه نزديك به دولت تركيه در ادامه به نقل از باياتلي نوشت: كابوسي كه از بيست سال قبل شروع شده، هنوز پايان نيافته است چرا كه بيش از 700 خانواده قرباني فجايع بارزاني شدند و ما با شنيدن حكايت اين خانواده هاي ستم ديده در تلاشيم تا گام هايي را در راستاي احقاق حقوق آنها برداريم و بارزاني را براي پاسخگويي به جناياتش به محاكمه بكشيم و انتظار داريم تركيه نيز ما را در اين راه ياري كند.
افق اولوتاش روزنامه نگار و كارشناس سياسي طي مقاله اي با عنوان 'بارزاني مي رود، بارزاني مي آيد' به بررسي استعفاي بارزاني پرداخت و نوشت: شكست كردها در شهر كركوك به‌ صورت دراماتيكي نگاه‌ها را متوجه عمق اختلافات موجود بين سليمانيه و اربيل كرد؛ اختلافات عميقي كه در نتيجه كشمكش‌هاي حزبي و شكاف جغرافيايي و رقابت بر سر قدرت و ثروت و تحولات منطقه‌اي به وجود آمده است.
اولوتاش اضافه كرد: اتهامات متقابل بين حزب دموكرات كردستان و حزب اتحاديه ميهني كردستان در پي شكست كركوك ميزان تزلزل در روند سياسي موجود در اقليم كردستان عراق را نشان داد.
به نوشته اين تحليلگر سياسي، با استعفاي بارزاني و شروع دوره جديد، دو نام مسرور بارزاني و نيچروان بارزاني براي رسيدن به قدرت بيشتر به چشم مي آيد.
وي در مقاله خود افزود: مسرور فرزند ارشد بارزاني افكاري جدا از پدر ندارد و از نام هايي است كه مخالفان زيادي در منطقه شمال عراق دارد ولي نيچروان برادرزاده بارزاني از ابتدا نگاه مثبتي به همه پرسي نداشت و بر اين باور بود كه برگزاري همه پرسي براي كردها زيان بار است و متحدي چون تركيه را مي رنجاند.
اولوتاش اضافه كرد: نيچروان در طول همه پرسي نيز خيلي با شعارهاي مسعود بارزاني همراهي نكرد و در ديدارهايش با مقامات منطقه اي مخالفتش را با برگزاري همه پرسي به صراحت اعلام مي كرد.
وي تاكيد كرد: مسرور بارزاني هيچ شانسي براي تصاحب قدرت ندارد و حضورش در گرم كردن انتخابات محلي موثر است ولي نيچروان بارزاني در داخل حزب دموكراتيك كردستان محبوبيت بالايي دارد و هم با توجه به روابط مطلوب منطقه اي مي تواند مذاكره موفقي را با كشورهاي همسايه انجام دهد.
به نوشته اين تحليلگر سياسي، مسعود بارزاني با استعفاي خود و واگذاري قدرت به نيچروان بارزاني اگر چه ويرانه اي را تحويل برادرزاده خود داد، ولي با اين اقدام حزب خود و موقعيت اداره منطقه شمال عراق را از خطر فروپاشي نجات داد.
روزنامه صباح تركيه نيز روز گذشته در خبري به سخنان مولود چاووش اوغلو وزير خارجه تركيه درباره استعفاي بارزاني پرداخت و به نقل از او نوشت: 'بارزاني با برگزاري همه پرسي نامشروع جدايي شمال عراق به واقع اشتباه بزرگي كرد و با اين اقدام موجب دو دستگي ميان كردها شد'.
اين روزنامه به نقل از چاووش اوغلو افزود: 'بارزاني فقط به اتحاد كردهاي شمال عراق در اطراف خود مي انديشيد اما كاملا بر عكس با اقدامات اشتباه خود باعث تقسيم بندي و تفرقه ميان آنها و آسيب جدي به كردها شد'.
به گزارش ايرنا، بارزاني كه از سال 2005 رييس اقليم كردستان عراق است، با وجود مخالفت هاي گسترده داخلي و خارجي در تاريخ 25 سپتامبر برابر با سوم مهر ماه همه پرسي جدايي منطقه شمال عراق را برگزار كرد و از فرداي برگزاري اين همه پرسي دولت بغداد، ايران و تركيه به عنوان همسايگان شمالي و شرقي و قدرت هاي فرا منطقه اي در جبهه مخالفان بارزاني و همه پرسي صف كشيدند.
سكوت مرموز بارزاني پس از اقدام نظامي دولت مركزي عراق عليه مناطق كرد نشين، واكنش منفي برخي احزاب كرد درباره همه پرسي، عملكرد پيشمرگه هاي كرد در مواجهه با اقدام نظامي نيروهاي حشدالشعبي از جمله عواملي است كه كناره گيري مسعود بارزاني را از مقام خود تقويت كرد.
بسياري از تحليلگران مهمترين دليل استعفاي بارزاني را چالش هاي دولت محلي با بغداد پس از همه پرسي مي دانند به طوري كه او پس از بركناري در برنامه تلويزيوني از دولت مركزي انتقاد كرد و گفت: دولت بغداد برگزاري همه‌پرسي را بهانه‌اي براي حمله به منطقه شمال قرار داد و حتي اگر همه‌پرسي برگزار نمي‌شد، دولت عراق به كركوك حمله مي‌كرد.
نقش قدرت هاي منطقه اي و فرامنطقه اي در اين كناره گيري بي تاثير نبوده و به نظر مي رسد بارزاني نتوانسته است نقش درستي در تامين منافع كشورهاي اروپايي و آمريكا ايفا كند.
خاورم/1905**انتشار دهنده: حسن فاخري