چگونه فضای مجازی را برای كودكان ایمن سازیم؟

تهران- ایرنا- ضریب نفوذ استفاده از فضای مجازی در جامعه، كودكان و نوجوانان را در برابر حجم وسیعی از محتواهایی قرار داده كه با سن آنان تناسب ندارد. چگونگی كنترل كودكان در این فضا همواره یكی از اصلی ترین دغدغه كنونی خانواده های ایرانی است.

به گزارش گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا، ایجاد فضای امن و سالم مجازی برای فرزندان، از مهمترین دغدغه های این روزهای بسیاری از والدین است؛ والدینی كه برخی، خود به دلیل غرق شدن در این فضا، فرزندان را نیز به مسیر نادرستی هدایت می كنند.
از آنجا كه دیدن نیمه پر لیوان نیز خالی از سود نخواهد بود، حضور كودكان در فضای مجازی، جدا از آسیب های همراه، دارای مزایایی چون آگاهی بخشی و افزایش سواد عمومی، علمی و اجتماعی خواهد بود.
ایجاد فضای امن مجازی و سالم سازی این فضا برای دسترسی كودكان و نوجوانان ایرانی بیكی از دغدغه های اصلی این روزهای جوانترین وزیر دولت دوازدهم است.
«محمدجواد آذری جهرمی» وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به تازگی در توئیت های مختلف از طرح ها و برنامه هایی برای دسترسی كودكان و نوجوانان به فضای امن مجازی سخن گفته است.
وی از رونمایی طرح های مناسب با همكاری آموزش و پرورش برای كودكان و نوجوان تا پایان مهر امسال خبر داد و اعلام كرد: بخشی از اوقات كودكان و نوجوانان در مقطع كنونی به فضای مجازی گره خورده و می خواهیم برای آنها تسهیل و دسترسی بهتر و مناسبتری ایجاد كنیم.
نحوه آگاه سازی والدین از چگونگی حضور كودكان در فضای مجازی و اطلاع از برنامه ها و طرح های موجود برای امن سازی و سالم سازی اینترنت برای آنها ، پژوهشگر گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا را بر آن داشت تا در این زمینه با «مهدی صرامی» رییس مجمع فعالان فضای مجازی و دكتر «سیما فردوسی » روانشناسِ در حوزه كودكان و نوجوانان و انقلاب گفت وگو كند.

** پیش به سوی اینترنت سالم برای كودكان ایرانی
در اختیار داشتن اینترنتی سالم و هدایت كودكان به سمت حضور در فضای امن مجازی دغدغه اصلی والدین و سیاستگذاران در همه كشورها است. تاكیدات وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و طرح ارگان ها و نهادهای وابسته به این بخش نیز گویای تلاش های برای ایجاد اینترنت سالم برای كودكان است.
در این زمینه، صرامی در گفت وگو با پژوهشگر ایرنا از پیگیری و مطالبات این مجمع در راستای سالم سازی و پاكسازی فضای مجازی از محتواهای ناسالم برای كودكان و نوجوانان خبر داد.
وی گفت : آموزش استفاده صحیح از فضای مجازی، آگاه سازی مردم از چالش های فضای مجازی و آشنایی با لایحه های گوناگونِ این فضا از اهداف اصلی مجمع است. به دلیل دوسویه بودن فضای مجازی، می توان كودكان و نوجوانان را به شكلی صحیح در این فضا مدیریت كرد به گونه ای كه باعث پیشرفت فرد، خانواده و جامعه شود.
این كارشناس فضای مجازی از ایجاد اینترنت مبتنی بر نفوذ برای كودكان و نوجوانان به گونه ای كه امكان برآورده ساختن نیازهای خود را داشته و با مطالب خارج از رده سنی خود روبه رو نشوند، سخن گفت و افزود: این نوع اینترنت در كشورهای غربی نیز با همین الگو و راهبرد دنبال می شود. آنچه كه در اختیار كودكان قرار می گیرد با اینترنت بزرگسالان متفاوت است. این اینترنت باید مبتنی بر لیست سالم و سفید باشد كه محتوای مورد نیاز برای پیشرفت كودك یا نوجوان را داشته باشد.
صرامی همچنین بر لزوم تمهیدات فنی و برخی هماهنگی های حاكمیتی برای استفاده از این نوع اینترنت در مدارس تاكید كرد و افزود: در كنار مطالبه گری برای راه اندازی اینترنت سالم در مدارس، به دنبال آموزش به والدین درباره مزایا و برتری های فضای مجازی، مذاكره با اپراتورها برای فروش اینترنت لیست سفید با قیمت پایین و آگاه سازی خانواده از وجود چنین اینترنتی از اقدام های صورت گرفته برای ایجاد فضای امن مجازی است.
وی افزود: پیش بینی ما این است در 6 ماه آینده اینترنت لیست سفید به شكلی فراگیرتر به ویژه میان دانش آموزان در اختیار گذاشته شود. همچنین، هماهنگی هایی با تولیدكنندگان سخت افزار و گوشی های همراه صورت گرفته است. در ماه های آینده مردم می توانند از محصولات داخلی ایمن سازی شده با قیمت كمتر و مناسب تر استفاده كنند. بدون شك حمایت های دولتی مسیر دستیابی خانواده ها را به اینترنت سالم هموار خواهد ساخت.

** آموزش و آگاهی والدین؛ كلید هدایت كودكان در فضای مجازی
دكتر فردوسی در گفت وگو با پژوهشگر ایرنا آگاهی والدین را از مخاطرات فضای مجازی بر هدایت درست كودكان در این مسیر بسیار موثر دانست و گفت: آموزش نحوه استفاده درست از گوشی همراه یا فضای مجازیِ ناامن به كودكان كم سن اندكی دشوار است اما وجود فضای كنترل شده این امكان را به والدین می دهد تا بدون نگرانی كودكان را در بهره مندی از این فضا آزاد بگذارند.
به گفته این روانشناس، سیاستگذاران و فعالان در عرصه فناوری با ساخت گوشی های همراه، نرم افزارها، موتورهای جست وجو و لپ تاپ های مخصوص برای كودكان، دسترسی به فضای مجازی را برای كودكان ایمن سازی كرده اند. در این جا پدر و مادر وظیفه دارند كه مدت زمان استفاده كودكان از این فضا را مدیریت كرده و به آنان آموزش دهند كه چگونه می توانند وارد این فضا شده و مطالب مورد نیاز و مربوط به سن خود را دریافت كنند. حتی در اختیار گذاشتن اینترنت امن برای كودكان به صورت 24 ساعته اقدامی نادرست است كه والدین باید به این معضل توجه كنند.
فردوسی تاكید كرد: پدران و مادرانی در آموزش صحیح و مدیریت زمان استفاده كودكان از فضای مجازی موفق خواهند بود كه خود پیشتر آموزش و آگاهی لازم را در این زمینه دیده و دریافت كرده باشند. والدینی كه خود به صورت مداوم و كنترل نشده در این فضا به سر برده به طور حتم نمی توانند كودكانی سالم تربیت كنند چرا كه زمان آموزش به كودكان را از دست می دهند و وی را به شكلی رها شده در این فضا تنها می گذارند.
این استاد دانشگاه با اشاره به مزایای فضای مجازی تصریح كرد: به جای دور نگاه داشتن كودكان و نوجوانان از این فضا باید با آموزش های درست و دقیق امكان بهره مندی از این فضا را برای آنان فراهم ساخت. همچنین در ساعاتی كه كودكان از این فضا استفاده نمی كنند باید تفریح ها و سرگرمی های جایگزین برای آنان درنظر گرفت. استفاده از سایر رسانه های مكتوب و تصویری نیز در آگاهی بخشی به كودكان نقش مهمی دارد.
این مشاور امور كودكان و نوجوانان، آگاهی والدین از مخاطرات این فضا و آشنا نساختن كودكان از چند ماهگی با گوشی همراه را عامل مهمی در پیوند درست كودكان با فضای مجازی دانست.
به گفته فردوسی، مادرانی كه از همان لحظه به دنیا آمدن فرزند خود با ساخت صفحه های مجازی به نام كودكان خود و به اشتراك گذاشتن تصاویر وی، كودك خود را با شبكه های اجتماعی آشنا می كنند، در آینده با مشكلات فراوانی در رابطه با حضور فرزند در این فضا پیدا می كنند.
«متاسفانه به دلیل عدم آگاهی برخی والدین، این گونه رفتارها بسیار همه گیر شده است. برخی گمان می برند این رفتارها نشانه روشنفكری یا تشخص طلبی است اما در اصل والدین به دلیل دانش كم درباره مضرات و آسیب های فضای مجازی، این امكان را برای فرزند ایجاد كرده و وی را تشویق به حضور در این فضا می كنند.»
فقر فرهنگی و اطلاعاتی در والدین بزرگ ترین مانع كنترل دسترسی كودكان به فضای مجازی سالم از نگاه این روانشناس است كه راهكار آن را آگاه سازی والدین با برگزاری سمینارها، همایش ها و كمك رسانه های جمعی دانست.
ورود هر فناوری به جامعه در كنار چالش ها، فرصت هایی نیز به همراه می آورد كه می توان با استفاده از آن ها مسیر دستیابی به رشد و توسعه را هموارتر ساخت. اینترنت، شبكه های اجتماعی و فضای مجازی نیز به همین گونه است؛ اگرچه حضور كودكان و نوجوانان در این فضا به دلیل وجود محتوای نامناسب با رشد عقلی و جسمی، دارای آسیب های فراوان است اما هدایت این قشر حساس در شبكه های مجازی و كنترل فضای مورد دسترسی كودكان و نوجوانان، استفاده از ظرفیت های آگاهی بخشِ فضای مجازی را برای آنان فراهم می سازد.
آگاهی والدین در گام نخست، استفاده از موتورهای جست وجوی مخصوص كودكان، استفاده از گوشی های همراه و تبلت ها با دسترسی محدود، خریداری اینترنت سالم، استفاده از نرم افزارها و سخت افزارهای سالم سازی شده برای سنین پایین در گام های بعدی، حضور كودكان را در فضای مجازی مدیریت خواهد كرد.

پژوهشم**9283**1601**خبرنگار: فرشته ذبیحیان** انتشار: شهناز حسنی
ایرنا پژوهش، كانالی برای انعكاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و مطالب پژوهشی ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearchهمراه شوید.