استخراج نفت مغان؛ آرزویی كه به سرانجام نرسید

اردبیل-ایرنا- وقتی خبر وجود رگه های نفت در شمال استان اردبیل در فاصله زمانی بیش از یك دهه پیش انتشار یافته و رفت وآمد شركت های خارجی به منطقه مغان رونق گرفت ،امیدها در دل شهروندان استان نیزقوت یافت كه استانشان قرار است نفت خیز گشته و چاه نفت ، پالایشگاه و پیتروشیمی های متعدد همسایه كشتزارهای گندم منطقه خواهد شد.

آن روزها طرح كتشاف نفت در دشت مغان به سوژه دلنشینی در استان تبدیل شده بود و همگان در رویای ثروتی بودند كه طلای سیاه شاید برایشان به ارمغان آورده و مسیر توسعه آنها را كه سالیان دراز از قافله پیشرفت عقب مانده بود را تسریع بخشد.
حوضه نفتی مغان در شمال استان اردبیل، در منطقه ‌ای با وسعت ۵٫۶ كیلومتر مربع واقع شده و بر اساس مطالعات انجام شده ضخامت رسوبات در این حوضه بیش از هشت كیلومتر بوده و غنی از طبقات شیلی - رسی است.
نخستین اقدامات برای به حقیقت پیوستن رویای نفت مغان در سال 1387 عملیاتی شده و مجوز عملیات اكتشافی آن از سوی وزارت نفت صادر شد.
شركت نفتی 'آی ان ای كرواسی و سپس شركت هایی از اوكراین و كره جنوبی اقدام های اكتشافی را در منطقه انجام داده و بر اساس آرشیوهای خبری در همان سال های اول با حفر چندین دهنه چاه وجود نفت در عمق چهار تا پنج هزار متری در مناطقی از شهرستان گرمی مغان و عمق سه هزار متری بخش اصلاندوز شهرستان اصلاندوز مغان به اثبات رسید.
در سال 1387 مدیر اكتشاف شركت ملی نفت ایران در گفت و گویی خبری گفت كه بر اساس برآوردها پیش بینی می شود پس از مطالعات اكتشافی بین 2 تا چهار میلیارد بشكه نفت از منطقه مغان در استان اردبیل استخراج شود.
چندین سال در دهه 80 و 90 دولتمردان به ارائه وعده های شیرین در باره نفتی شدن منطقه مغان مشغول بودند و رویای نفتی بخشی از آمال و آروزهای مردمی شد كه سال ها در آرزوی گریز از عقب ماندگی بوده و اكنون چشم به نفت سیاه دوخته بودند.
اما وعده های شیرین مسوولان دیری نپایید و قطار عملیاتی شدن وعده ها پس از یك دهه گویا برای رسیدن به ایستگاه مقصد هنوز راهی طولانی در پیش رو دارد.
شهروندانی كه در منطقه مغان با خبرنگار ایرنا همصحبت شدند معتقدند كه عدم تحقق وعدهایی كه تاثیری مهم در سرنوشت منطقه دارد برای مردم غیر قابل توجیه است.
رسول یك كارگر مشغول كار در كشتزارهای منطقه مغان می گوید: چرا با وجود چاه نفت در مغان این سرمایه عظیم به حال خود رها شده است.
وی می افزاید: هم اكنون در منطقه ای از بیله سوار قیر بصورت جوشان از داخل زمین بیرون می آید و این نشان از وجود نفت و فرآورده های نفتی در منطقه است.
یك مهندس معدن بازنشسته در شهرستان گرمی مغان نیز می گوید: اكتشاف نفت مغان قراربود با همكاری مشاوران فنی و اجرایی خارجی و شركت های معتبر داخلی تكمیل شود تا با احداث چهار حلقه چاه اكتشاف نفت مغان شكل عملیاتی و اجرایی به خود بگیرد.
وی بیان كرد: مقرر شده بود برای اكتشاف نفت در منطقه مغان مناقصه بین المللی برگزار شود و حتی مقدمات اولیه در بلوك اكتشافی مطالعه شده بود ولی اقدامات اجرایی مهمی تاكنون در منطقه به عمل نیامده است.
یك كارشناس اقتصاد در اردبیل نیز می گوید: ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی مهم ترین تاثیر طرح اكتشاف نفت در دشت مغان است، صنعت نفت از صنایع اشتغال زا در كشور بوده و اكتشاف نفت در منطقه علاوه بر ایجاد اشتغال شغل های جانبی زیادی را برای سایر ساكنان منطقه بطور غیر مستقیم بوجود آورده و باعث رونق اقتصادی در منطقه می شود.
به گفته ندایی ، بنا به مصوبه مجلس شورای اسلامی ، دولت موظف است 2 درصد درآمد حاصل از صادرات نفت خام و گاز طبیعی به استان های نفت خیز و شهرستان ها و بخش های محروم اختصاص دهد تا صرف امور عمومی همانند گازرسانی روستایی ، آبرسانی ، راه روستایی ، بهسازی روستایی و برق رسانی روستایی شود.
وی افزود: توسعه صنایع جانبی نظیر صنایع پتروشیمی ، احداث پالایشگاه و سایر تاسیسات و فرآورده نفتی از عوامل تاثیر گذار اقتصادی دیگر در وضع معیشتی و اشتغال مردم منطقه خواهد بود. بطور كلی این صنایع نه تنها گروه عظیمی از بیكاران را جذب خواهد كرد بلكه برای عده بسیاری از مردم نیز شغل ایجاد خواهد كرد.
نماینده گرمی مغان در مجلس شورای اسلامی نیز در این باره گفت: در این منطقه محروم زمینه و بستر لازم برای سرمایه گذاری در صنعت نفت فراهم شده است.
حمایت میرزاده اكتشاف نفت مغان را از خواسته های به حق مردم قلمداد كرده و گفت: طرح اكتشاف نفت در مغان توقعات و خواسته های مردم را بالا برده و یكی از خواسته های اصلی مردم شده است.
وی ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی را مهم ترین تاثیر طرح اكتشاف نفت در دشت مغان دانست و افزود: صنعت نفت از صنایع اشتغال زا در كشور بوده و این اكتشاف در منطقه علاوه بر ایجاد اشتغال مستقیم شغل های جانبی زیادی را بطور غیر مستقیم بوجود آورده و باعث رونق اقتصادی منطقه خواهد شد.
او اظهار كرد: برای اكتشاف و استخراج نفت مغان باید سرمایه گذاری داخلی و یا خارجی انجام بگیرد در غیر اینصورت این طرح همچنان ابتر خواهد ماند.
او افزود: اخیرا یك سرمایه گذار اعلام آمادگی كرده و قرار است با كشور آذربایجان قرارداد لازم را منعقد كرده و اقدام لازم برای سرمایه گذاری را انجام دهد.
شكور پورحسین ، نماینده پارس آباد و بیله سوار مغان هم در این باره گفت: این رویكرد و تلاش مستمر برای استخراج و اكتشاف نفت مغان زمینه ای را فراهم می كند تا بتوانیم اقتصاد منطقه را پویاتر و اشتغال مولد را بهتر و شایسته فراهم كرده و به توسعه همه جانبه منطقه مغان كمك كنیم.
وی بیان كرد: بر اساس آخرین نتایج اعلام شده هم اكنون در گرمی كارهای كارشناسی انجام و چاه های اكتشافی حفر شده و به نفت نیز رسیده است.
پورحسین افزود: مساله مهم در این زمینه صرفه اقتصادی است كه مطالعات كارشناسی در این زمینه در حال انجام است.
وی گفت: این طرح یكی از مطالبات مردم دشت مغان است و ضروری است دولت هم عنایت ویژه ای در این مورد داشته باشد.
ابراهیم امامی ، فرماندار گرمی مغان نیز گفت: صنایع نفتی یكی از عواثیرگذار در توسعه هر منطقه ای است و بر این اساس مقدمات آغاز احداث مجموعه بزرگ پالایشگاه نفت در این شهرستان انجام شده است.
وی افزود: برای احداث پالایشگاه نفت در روستای پرچین شهرستان بیش از چهار هزار میلیارد ریال توسط بخش خصوصی هزینه خواهد شد.
امامی معتقد است این رویكرد و تلاش مستمر برای استخراج و اكتشاف نفت مغان زمینه ای را فراهم می كند تا بتوانیم اقتصاد منطقه را پویاتر و اشتغال مولد را بهتر و شایسته فراهم كرده و به توسعه همه جانبه منطقه مغان كمك كنیم.
به هر حال نفت مغان شاید كیلومترها مترها دورتر در حوضچه های زیر زمینی آرام گرفته و عزمی جدی از سوی مسوولان می طلبد تا آن را به روی زمین آورده و به اقتصاد منطقه و رفاه مردم كمك كنند.
گزارش: یعقوب شاددل/ سیفعلی موسی زاده
7110/6016