آیین نخل برداری تفت، جلوه ای جاودان از ارادت به سالار شهیدان

یزد - ایرنا - با آغاز ماه محرم، شهرستان تفت در استان یزد كه شهرت معنوی آن به آیین نخل برداری است، خود را برای برپایی بزرگترین مراسم سنتی مذهبی در ایران با حضور قشرهای مختلف مردم از سراسر كشور و نیز 200 گردشگر خارجی آماده می كند.

به گزارش ایرنا آیین روز عاشورا در شهرستان تفت كه مراسم سنتی نخل برداری نیز جزیی از آن است در فهرست آثار معنوی كشور ثبت شده است.
این آیین عرفانی، همه ساله در عصر عاشورا و همچنین روز شهادت حضرت علی (ع) در حسینیه امام'ره' (شاه ولی) تفت برپا می شود.
همه ساله، شیفتگان اباعبدالله (ع) از نقاط مختلف كشور برای حضور در این مراسم سنتی به تفت می آیند و آنطور كه میراث فرهنگی اعلام كرده، گردشگران خارجی نیز از جمله میهمانان ویژه این روز در تفت هستند.
مراسم سنتی نخل برداری در تفت طی دهها سال گذشته به شكل سنتی برپا شده و همچنان به همین شكل برگزار می شود.
'ˈنخل' در لغت به معنای تابوت است و نزد مردم استان یزد نمادی از تابوت سیدالشهدا(ع) است، وسیله ای چوبی كه دو طرف آن به صورت مشبك از چوب ساخته شده و به وسیله چوبهای دیگر به هم مرتبط و بر روی چهار تیر چوبی قرار دارد .
عزاداران تفتی از روزهای اول ماه محرم به آماده سازی نخل و سیاهپوش كردن آن اقدام می كنند.
نقطه قابل توجه در این مراسم كه منحصر بفرد است و طی دهها سال گذشته همچنان شكل سنتی خود را حفظ كرده حضور خودجوش هیات محله 'سرده' برای آغاز این مراسم است و تا این هیات وارد حسینیه نشود نخل همچنان ثابت می ماند.
هیات سرده، مسیر چند كیلومتری محله خود تا حسینیه امام را در حالی كه به سینه می زنند طی می كنند اما پس از نزدیك شدن به حسینیه، پیاده روی آرام آنان، ناگهان سرعت می گیرد و در حالیكه می دوند و به سر و سینه می زنند به زیر نخل می روند و به همراه دیگر عزادارانی كه از قبل در زیر نخل جا گرفته اند، آن را از جا بلند می كنند.
نكته دیگر اینكه اصل مراسم نخل برداری فقط چند دقیقه طول می كشد اما همین چند دقیقه، دهها هزار نفر از شیفتگان آقا امام حسین (ع) را به این حسینیه می كشاند و این یعنی اوج عشق و ارادت به ائمه اطهار و سالار شهیدان.
عزاداران، نخل را سه تا پنج بار در حسینیه چرخانده و سپس آن را در مكان خود قرار می دهند و در حالیكه به شدت به سر و سینه خود می زنند در جلوی عزاخانه حسینیه به عزاداری می پردازند.
جمعیت عظیمی از عزاداران حسینی در حسینیه تفت حضور دارند و چند برابر این جمعیت هم در خیابانهای اطراف حاضر شده اند.
این مراسم از چنان هیجان معنوی برخوردار است كه باید در صحنه بود و با چشم خود این منظره را نظاره كرد .

** ثبت جهانی نخل برداری تفت در دستور كار میراث
مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یزد معتقد است: آیین سنتی نخل برداری تفت از اصیل ترین و قدیمی ترین آیین های عزاداری در ایران است كه همچنان اصالت خود را حفظ كرده است.
فاطمه دانش در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار كرد: همین حفظ اصالت و شیوه خاص اجرای آن، منجر به حضور خیل عزاداران از سراسر ایران و خارج از كشور شده است.
وی با بیان اینكه این مراسم از لحاظ حضور خیل جمعیت عزادار نیز منحصر بفرد است تصریح كرد: آیین نخل برداری تفت كه در فهرست آثار معنوی كشور ثبت شده قابلیت جهانی شدن دارد و این امر در دستور كار میراث قرار گرفته است.
به گفته وی چون این مراسم از لحاظ اصالت و منحصر بفرد بودن از جاذبه های معنوی خاصی برخوردار است می تواند به ثبت جهانی برسد.
معاون گردشگری این اداره كل هم به ایرنا گفت: برای نخستین بار در كشور، كمیته ای در استان یزد با نام كمیته گردشگری مذهبی و معنوی تشكیل شده كه وظیفه اش برنامه ریزی برای حضور گردشگران در مراسم مذهبی و آیینی استان و از جمله ماه محرم، نخل گردانی و سینه زنی هیات هاست.
محمدرضا نصیری افزود: هدف این كمیته، آشنایی گردشگران با این آیین هاست و با تعامل خوبی كه با 'جامعه المصطفی' انجام شده روحانیون نیز در این كمیته حضور دارند كه گردشگران خارجی را با شریعت اسلامی آشنا می كنند و آماده پاسخگویی برای رفع شبهات هستند.
به گفته وی امسال برای حضور گردشگران در آیین های محرم استان و از جمله شهرستان تفت برنامه ریزی شده، پایگاه استان در این زمینه، مسجد شاهزاده فاضل است كه محل اولیه تجمع گردشگران است و آنها از پنجم ماه محرم، هر شب در سه حسینیه استان حضور می بایند.
وی حضور گردشگران در تفت را مربوط به روز عاشورا دانست و گفت: امسال برای حضور 200 گردشگر خارجی در مراسم روز عاشورای تفت و از جمله نخل برداری این شهرستان برنامه ریزی شده است.
این مسوول، تعداد گردشگران خارجی حاضر در مراسم عاشورای تفت در سال گذشته را 80 نفر اعلام كرد و گفت: البته جمع دیگری هم خودشان در این مراسم حضور یافته بودند.
وی، ملیت گردشگرانی كه امسال در مراسم ماه محرم استان حاضر می شوند را از آمریكای جنوبی، شیلی و اسپانیا ذكر كرد.
به گفته وی برای گردشگران خارجی كه در مراسم نخل برداری تفت حضور می یابند مكان خاصی مهیا شده است.
آیین های سینه زنی و زنجیرزنی در تفت از پنجم ماه محرم آغاز می شود و تا 13 همین ماه ادامه دارد و نقطه اوج آن، مراسم روز عاشورا و آیین نخل برداری است.
شهرستان تفت در 20 كیلومتری جنوب غربی شهر یزد واقع شده است.
6197 / خبرنگار و انتشاردهنده: محمدحسین فلاح تفتی