چاپ صنعتی موثر در تحقق اقتصاد مولد

تهران- ایرنا- صنعت چاپ ایران از ظرفیت های بسیاری برای رشد و توسعه برخوردار است. صنعتی كه یكی از مهم ترین ركن های اقتصاد غیرنفتی محسوب می شود و با سیاست گذاری و سرمایه گذاری مناسب می توان سبب پویایی اقتصادی در این عرصه مهم شد.

چاپ فرآیندی است كه به وسیله آن نقش و اثری مانند حرف ها، رقم ها، خط ها و تصویرها بر روی سطحی ایجاد و تكثیر شود. این صنعت تحول شگرفی را در زندگی بشر پدید آورد و زمینه ساز توسعه و پیشرفت در جهان شد.

یوهانس گوتنبرگ آلمانی در نیمه دوم سده 15 میلادی با اختراع حرف های متحرك و تغییر صنعت چاپ از شكل چوبی به صورت سربی، انقلاب بزرگی را در این فن به وجود آورد و این اختراع سبب شد تا چاپخانه های بزرگی در شهرهایی همچون ونیز، فلورانس، پاریس و لیون ایجاد شوند.

صنعت چاپ به عنوان یكی از محورهای اشاعه فرهنگ، نقش كاربردی را در جوامع ایفا كرد و بشر توانست به وسیله انتشار كتاب و مجله های مختلف و با گردش اطلاعات و دانش به توسعه علمی و فرهنگی دست یابد اما در دنیای كنونی این صنعت علاوه بر بخش فرهنگی از ظرفیت بالایی در حوزه اقتصاد نیز برخوردار است و فعالان این عرصه با بهره مندی از تركیب طرح، رنگ، نقش و ایجاد تنوع در بسته‌بندی، بستر مناسبی را برای رقابت محصول های گوناگون در بازارهای داخلی و خارجی پدید می آورند.

اهمیت صنعت چاپ سبب شد تا با تصویب شوراي عالي انقلاب فرهنگي، 11 شهریور به عنوان روز صنعت ‌چاپ نامگذاري شود تا بیشتر به اهمیت و جایگاه این صنعت مهم پرداخته شود و اینگونه در راستای بهینه سازی آن برآمد.

پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به مناسبت روز صنعت چاپ با «محمدحسن فكری» معاون آموزش و پژوهش اداره كل چاپ و نشر به گفت وگو پرداخته است.

محمدحسن فكری، صنعت چاپ را جزو سه صنعت پیشرو در سطح جهان معرفی كرد و گفت: اهمیت چاپ به دلیل اشتغال زیاد و گردش مالی بالای آن است. این صنعت در ایران نیز جایگاه ویژه ای دارد و به لحاظ شاغلان در آن و گردش مالی جزو صنایع مهم كشور به شمار می رود. صنعت چاپ از 2 بخش صنعتی و فرهنگی تشكیل شده و تصور و برداشت افكار عمومی از چاپ، درج مطلب های روی كاغذ مانند روزنامه، كتاب، پوستر، نشریه و مجله است اما در جهان كنونی صنعت چاپ، تمام عرصه های زندگی بشر را در برمی گیرد.

معاون آموزش و پژوهش اداره كل چاپ و نشر، چاپ را بسیار فراتر از بخش مكتوب دانست و اظهار داشت: تمام چاپی كه روی كاغذ و به صورت نشر ایجاد می شود، كمتر از 15 درصد حجم چاپی كشور است كه از این مقدار اگر روزنامه و نشریه ها كنار گذاشته شود، كتاب ها در حدود پنج درصد از حجم چاپی را تشكیل می دهند. به همین علت بخش صنعتی چاپ اهمیت زیادی دارد. در حقیقت چاپ و بسته بندی كه مردم در روز با آن سروكار دارند، شامل تمام بسته بندی و چاپ های روی كالاها است. البته باید گفت، بخش صنعتی چاپ هم محتوا و معنای فرهنگی دارد.

بسته بندی مناسب و جذاب یك محصول، خریدار داخلی را برای خرید كالاهای تولید داخل تشویق می كند و بدین ترتیب از خروج ارز برای واردات جلوگیری به عمل می آید و این امر افزایش صادرات و جذب مصرف كنندگان خارجی را در پی دارد. بنابراین برای رقابت با دیگر كشورها و صادر كردن كالا، باید بسته بندی ها به بهترین شكل و قیمت مناسب، انجام شود.

وی در ادامه افزود: بنابراین هرگاه از چاپ یاد می شود می بایست در این 2 بخش تفكیك صورت بگیرد. تاكنون بخش های صنعتی و فرهنگی چاپ زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت می كردند و اگر فردی می خواست چاپخانه ای تاسیس كند، می بایست برای تمام مرحله های آن از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز دریافت می كرد اما در 2 سال گذشته و پس از برگزاری جلسه های كارشناسی و فنی و انجام دادن بررسی های لازم در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مركز پژوهش های مجلس شورای اسلامی و هیات دولت تصمیم گرفته شد تا بخش فرآیندهای صنعتی چاپ به وزارت صنعت، معدن و تجارت واگذار شود و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تنها بخش نظارت بر تاسیس و محتوای محصول را برعهده داشته باشد اما احتمال دارد در آینده فقط نظارت بر محصول و محتوای چاپی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی محول و بخش صنعتی و صنفی از این وزارتخانه جدا و به وزارت صنعت و اتاق اصناف كشور منتقل شود.

محمد حسن فكری در پاسخ به این پرسش كه آیا نظارت 2 وزارتخانه بر صنعت چاپ، زمینه ساز بروز مشكل های گوناگون نخواهد شد، تصریح كرد: نمونه این امر پیش تر نیز در كشور وجود داشته است. صنعت دارو از همین الگو پیروی می كند چراكه كارخانه های داروسازی زیر نظر وزارتخانه های صنایع و بهداشت فعالیت می كنند. قسمت صنعتی آن بر عهده وزارت صنعت است و نظارت بر بخش بهداشتی و دارویی را وزارت بهداشت انجام می دهد. این اتفاق در صنعت چاپ نیز می تواند برای افراد فعال این حوزه، گشایش ایجاد كند تا بخش های صنعتی آن بتواند از تسهیلات صنعتی كشور برخوردار شوند.

معاون آموزش و پژوهش اداره كل چاپ و نشر، یكی از موانع موجود در مسیر رشد چاپ بی توجهی به این مهم به عنوان یك صنعت دانست و توضیح داد: این صنعت تاكنون زیر نظر یك وزارتخانه فرهنگی قرار داشت، بنابراین همچون یك صنعت دیده نمی شد و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی امكانات و بودجه لازم را برای حمایت و نوسازی از صنعت چاپ در اختیار نداشت و فعالان این بخش به منظور نوسازی و توانمندسازی خود و دریافت وام با مانع های بسیاری همچون سپرده ضمانت، سفته، انواع ضمانت های ملكی سنگین، فرآیندهای اداری روبرو بودند اما با واگذار شدن این صنعت به وزارت صنایع، آنها می توانند با استفاده از تسهیلات در این بخش، صنعت چاپ را رونق بخشند.

وی با بیان اینكه تا پیش از برجام، اهالی این صنعت تلاش های زیادی را برای سرپا نگه داشتن آن انجام دادند، گفت: اكنون وضعیت چاپخانه های صنعتی كشور به لحاظ ماشین آلات بسیار خوب است و صاحبان این حرفه می توانند نوسازی تجهیزات خود را انجام دهند و ماشین آلات هم وارد می شود اما آنها به دلیل نداشتن تسهیلات مالی با مشكل هایی روبرو هستند. فناوری ساخت ماشین آلات چاپ بسیار پیچیده است و تنها چند كشور در جهان قادر هستند تا بخش های مختلف آن را تولید كنند اما برخی از بخش های صنعتی و ماشین آلات بسته بندی در ایران نیز ساخته می شوند.

محمدحسن فكری در پایان با اشاره به آن كه هزینه های چاپ تنها یك بخش كوچك از هزینه های تولید كتاب را تشكیل می دهد، بیان داشت: افزایش قیمت كتاب از نوسان دستمزد، فرآیند تولید، محتوا و توزیع نشات می گیرد. اهالی صنعت چاپ برای توسعه آن می بایست خود را با استانداردهای روز جهانی هماهنگ كنند كه این استانداردها بیشتر در بخش صنعتی اهمیت دارد و اگر این مهم صورت بگیرد آنها خواهند توانست از تسهیلات و تشویق های موجود در این زمینه بهره مند شوند و از گردش مالی بالای این صنعت استفاده كنند.

*گروه اطلاع رسانی
خبرنگار: مهسا شریفی**انتشار دهنده: شهربانو جمعه
پژوهشم**2059**2002**9131
ایرنا پژوهش، كانالی برای انعكاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و مطالب پژوهشی ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearchهمراه شوید.