۱۲ تیر ۱۳۹۶،‏ ۱۳:۵۰
کد خبر: 82584782
۰ نفر
جدال با میزبان 120 روزه

زاهدان- ایرنا- رقص ناموزون شاخه 'گز'ها از روی شادی نیست؛ ناگزیرند با هر سیلی خاك‌آلود این مهمانی كه دیگر میزبان شده است، 120 روز این طرف و آن طرف، تكانه‌ها را تاب بیاورند؛ اما آیا مگر می‌شود تاب آورد؟

خیلی‌ها گمان می‌كنند مردم سیستان به هوهوی حنجره این توفان خو گرفته‌اند؛ می‌گویند، انسان است دیگر، به هرچیزی عادت می‌كند؛ غافل از اینكه ریه های این دیار دیگر پر شده از غبار. گردوخاك و ذرات معلق در هوا.
نامش میهمان 120 روزه است اما نزد مردم سیستان به میزبانی 180 روزه شهرت گرفته است. مثل اینكه هرسال وقتی می‌آید قصد دل كندن از این منطقه را ندارد و عمدتا بیشتر از 120 روز می ماند؛ می ماند تا شاید ضجه های هامون خشكیده را بیشتر برای ما روایت كند.
شاید می ماند تا خشكسالی و بیكاری این منطقه را بیشتر برای ما واگو كند و دریغا كه هرچه بیشتر می ماند بر سرفه های این مردم می افزاید؛ سینه های این مردم حالا هم پر است از حماسه های رستم و هم شن های داغ تن خشك هیرمند و هامون.
بادهای موسمی موسوم به 120 روزه همه ساله از اواخر فصل بهار آغاز می شود و به طور معمول تا اواخر تابستان بر رنج مردم سیستان می افزاید؛ اواسط تابستان كه می شود كافیست به برخی تصاویر روستاهای محاصره در توفان های شن نگاه كنیم تا بر عمق زخم های این پیكر خشكیده در شمال استان سیستان و بلوچستان پی ببریم؛ وقتی شن ها تابالای درهای خانه های مردم را پوشانده است و درمانگاههای منطقه را مملو از جمعیتی كرده كه از بیماری های ریوی و چشمی دیگر تاب ندارند.
هرسال بر خشكی تالاب و رودهای منطقه سیستان افزوده می شود و این خشكسالی دست در دست بادهای موسمی می دهد و بر شدت گردوغبار و آسیب های منطقه می افزاید.
به گزارش ایرنا، قطع جریان آب رودخانه هیرمند، خشك شدن تالاب بین المللی هامون، بادهای موسمی 120 روزه كه به 160 تا 180 روز افزایش یافته، حركت شن های روان و تپه های بزرگ ماسه بادی از یك سو و بسته شدن مرز و از دست رفتن مشاغل و افزایش بیكاری از سوی دیگر فشار سهمگینی بر مردم شمال سیستان و بلوچستان وارد كرده است.
عمق درد و رنج مردم این دیار را نمی توان با نگارش چند سطر خط و گزارش و تهیه چند عكس و فیلم به تصویر كشید، وقتی نفس كشیدن برایت بسیار سخت می شود، وقتی از فرط بیكاری مجبوری بیل و تیشه بر دوش گرفته و به كارگری بروی كه آن هم به علت تعطیل شدن فعالیت های ساختمانی و كارگری ناشی از گرد و غبار و توفان با جیب های خالی به خانه برگردی، آنگاه كه شرمنده زن و فرزند شوی شاید گوشه ای از آلام مردم این دیار را احساس كنی.

**تغییر شغل و اختلال در كسب درآمد مردم
پیشه اصلی مردم سیستان از دیرباز فعالیت هایی بوده كه بطور مستقیم و غیرمستقیم با دریاچه هامون ارتباط داشته كه از جمله آنها می‌توان به كشاورزی، دامپروری، صیادی، خولك‌بافی، حصیربافی و مانند آنها اشاره كرد.
با خشكی دریاچه هامون این فعالیت ها نیز از منطقه رخت بربست و جای خود را به برخی كارهای دیگر از جمله فعالیت های غیررسمی مرزی داد كه آن هم پس از انسداد مرز توسط دیوار امنیتی به طور كلی تعطیل شد.
اما مرزداران و مرزنشینان سیستانی كه دل در گرو میهن و موطن خود دارند سختی ها را به جان خریدند و چون كوه مقابل توفان های سهمگین ایستادگی كردند و شهر و دیار خود را ترك نكردند تا شاید طرح های بزرگ به اجرا درآمده از سوی دولت یازدهم به سرمنزل مقصود برسد و آینده‌ای درخشان را برای منطقه رقم زند و سیستانیها چون نیاكان خویش بار دیگر سرزمین ابا و اجدادی شان را سرسبز و آباد ببیند.
یكی از شهروندان سیستانی به خبرنگار ایرنا گفت: همسرم به خاطر گرد و غبار و آلودگی هوا دچار ناراحتی تنفسی و بیماری سل شده و چون درآمد كافی برای سیر كردن شكم اعضای خانواده ندارم، نمی دانم چگونه می توانم هزینه های گزاف درمان همسرم را پرداخت كنم.
وی كه خود را ابراهیم. س معرفی كرد افزود: در گذشته به كار صیادی مشغول بودم و زمین كوچكی نیز داشتم كه با كار كشاورزی و دامداری امرار معاش می كردیم و با یاری خدا هیچ مشكلی نداشتیم اما با خشكسالی های مداوم چندین ساله بیكار شدم و با كارگری امرار معاش می كنیم.
وی ادامه داد: با هر بار وزش باد و گرد و غبار غم و اندوه اعضای خانواده ما را برای تجدید بیماری همسرم فرا می گیرد به حدی كه فرزندانم از توفان و گرد و غبار وحشت دارند و همیشه دعا می كنند كه هوا صاف و پاكیزه باشد.
رحیم گرگیج یكی دیگر از ساكنان منطقه سیستان به خبرنگار ایرنا اظهار داشت: هوای این منطقه بسیار آلوده است اما صدا و سیما در سطح ملی عمق این فاجعه را نشان نمی دهد تا مسئولان و مردم از مشكلات ما آگاه شوند.
وی ادامه داد: این در حالی است كه وجود چنین شرایطی در سایر استانها همچون یك بمب خبری صدا می كند و كمك های بسیاری برای آنان سرازیر می شود.
وی افزود: با وجود شرایط باد و توفان عملا تمام فعالیت های اقتصادی در این منطقه تعطیل می شود و با توجه به اینكه اینك كار اكثر مردم منطقه كارگری است آنها نیز بیكار می شوند.
این شهروند سیستانی تصریح كرد: نمایندگان مردم در مجلس، مسئولان استان و رسانه ها باید همه با هم یك صدا درد و رنج مردم این دیار را فریاد زنند تا شاید مسئولان مملكتی و هموطنان ما از اوضاع سخت و شكننده سیستان مطلع شوند و چاره ای بیندیشند.
رضا سراوانی یكی از شهروندان شهرستان هیرمند نیز گفت: مردم این منطقه با توفان و گردوغبار و جبر روزگار خو گرفته اند و نگرانی ما این است كه وضعیت اسفبار سیستان برای مسئولان نیز عادی شده باشد و نگاهی عمقی به این منطقه نداشته باشند.
وی افزود: سیستانیها زبان بیان مشكلاتشان را ندارند و نمایندگان ما در مجلس و رسانه های محلی نیز آنگونه كه باید درد و رنج ما را فریاد نمی كشند، انتظار است دولت و مجلس همچنان كه طرح های بزرگی چون آبیاری نوین 46 هزار هكتاری، كارخانه لاستیك و غیره را به اجرا در آورده اند، با تصویب منطقه آزاد سیستان به كمك مردم محروم منطقه بشتابند.
منصور شهركی یكی از شهروندان زهك نیز خاطر نشان كرد: این توفانها مشكل مداوم سیستان است و پس از گذر سالیان دراز هنوز مسئولان راه حلی برای این مشكل پیدا نكرده اند.
وی افزود: خشكسالی و بیكاری و توفان و غیره بسیاری از مردم منطقه را مجبور به مهاجرت برای امرار معاش به سایر مناطق كشور كرده است.
وی بیان كرد: پس از قطع آب دریاچه هامون مردم بصورت سنتی در مسیر مرز فعالیت داشتند كه آن را هم به دلایل مختلفی و بدون درنظر گرفتن شرایط مردم تعطیل كردند.
گرچه در سالجاری با توجه به ورود اندك آب فعالیت های كشاورزی به ویژه جالیز كاری رونق گرفته و مردم منطقه اینك محصولات تولیدی خود را در بازارهای استان و استانهای همجوار عرضه می كنند، اما این روند موقتی است زیرا آب ورودی رودخانه هیرمند دائمی نیست و مردم به طرح انتقال آب با لوله به مزارع كشاورزی چشم امید دارند.
***تشدید بیماری های تنفسی
منطقه سیستان به دلیل توفان های مكرر از دیرباز در صدر جدول بیماری های تنفسی كشور از جمله بیماری سل قرار داشته است.
به گفته كارشناسان، گرد و غبار ناشی از توفان های شن عامل اصلی تشدید بیماری های تنفسی در این منطقه بوده است.
غلامرضا اربابی مدیركل مدیریت بحران استانداری سیستان و بلوچستان گفت: یكی از تاثیرات پدیده توفان و گرد و غبار تشدید بیماری های تنفسی در منطقه است كه سبب شده تعداد زیادی از ساكنان سیستان به مراكز درمانی مراجعه كنند.
وی افزود: كمك رسانی به مردم توفان زده و در محاصره باد و شن های روان و توزیع ماسك تنفسی در بسیاری از روستاهای سیستان ادامه دارد.
رئیس دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی درمانی زابل به خبرنگار ایرنا گفت: 163 نفر با بیماری های تنفسی و چشمی در مراكز درمانی منطقه سیستان بستری شدند.
دكتر علی اكبر نصیری اظهار داشت: توفان شدید همراه با گرد و خاك سبب مراجعه هزار و پنج نفر از مردم منطقه سیستان شامل شهرستان های زابل، زهك، هامون، هیرمند و نیمروز به مراكز درمانی شد كه همگی به غیر از 163 نفر به صورت سرپایی مورد درمان قرار گرفتند.
وی افزود: 90 درصد مراجعه كنندگان به مراكز درمانی در منطقه سیستان دچار مشكلات تنفسی ناشی از گرد و خاك حاكم بر هوای منطقه هستند.
وی ادامه داد: افراد مراجعه كننده به بیمارستان ها و مراكز درمانی منطقه سیستان در این مدت علاوه بر مشكلات تنفسی در گروه های بیماران چشمی، قلبی و ترافیكی تقسیم شدند.
رئیس دانشگاه علوم پزشكی و خدمات بهداشتی درمانی زابل افزود: تمام مراكز بهداشتی و درمانی منطقه سیستان در حالت آماده باش برای ارائه خدمات به بیماران در شرایط بحرانی از جمله توفان هستند.
** قطع دسترسی مردم برای تهیه غذا در هنگام بروز توفان
توفانهای شدید در منطقه سیستان سبب انسداد بسیاری از راه های روستایی و نیز تعطیلی نانوایی ها در این مناطق می شود و در چنین شرایطی بسیاری از مردم از مشكلات غذایی تا پایان توفان رنج می برند.
مدیركل دفتر مدیریت بحران استانداری سیستان و بلوچستان به خبرنگار ایرنا گفت: از ابتدای اردیبهشت امسال تاكنون به چهار هزار و 308 خانوار توفان زده ساكن 59 روستا در منطقه سیستان واقع در شمال استان امدادرسانی شده است.
اربابی اظهار داشت: سه هزار و 987 سبد غذایی در این مدت میان چهار هزار و 308 خانوار ساكن در 59 روستای توفان زده شمال سیستان و بلوچستان توزیع شده است.
وی افزود: تمام دستگاههای امدادی و اجرایی سیستان و بلوچستان برای مقابله با بحران گرد و خاك و توفان در آماده باش كامل هستند.
وی ادامه داد: 21 نقطه ماسه گیر در شمال استان شناسایی و ماشین آلات راهداری برای امدادرسانی به حادثه دیدگان احتمالی در مواقع توفان گرد و خاك در این نقاط مستقر شده است.
مدیركل دفتر مدیریت بحران استانداری سیستان و بلوچستان گفت: ادارات آب، برق، راه، مخابرات، اورژانس و محیط زیست از جمله دستگاههایی هستند كه برای حل مشكلات ناشی از بادهای 120 روزه منطقه سیستان كه به زاهدان و مناطق مركزی استان نیز كشیده شده است برنامه ریزی لازم را انجام داده اند.
**كنترل بستر دریاچه هامون سبب كاهش گرد و غبار در منطقه می شود
فرماندار شهرستان نیمروز در شمال سیستان و بلوچستان و یكی از شهرستانهای پنجگانه سیستان در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: با توجه به 60 كیلومتر هم مرزی این شهرستان با دریاچه هامون كه عامل اصلی ایجاد گرد و خاك در منطقه شده است، احیا پوشش گیاهی این دریاچه یكی از اولویت های این فرمانداری است.
محمد حسن دهمرده خاطر نشان كرد: تنها با تعامل، همكاری و همراهی مردم و توجه ویژه مدیران و مسوولان می توان این مشكل را حل كرد.
وی ادامه داد: بادهای سیستان همزاد با پیدایش این منطقه بوده و هیچگاه نمی توان از وزش این بادها جلوگیری كرد اما جلوگیری از پدیده گرد و غبار و خاك امكان پذیر است.
وی افزود: پدیده گرد و غبار در بخشی از دریاچه حدود 30 درصد آن كه آب در آن پخش شده غلظت كمتری دارد.
فرماندار شهرستان نیمروز بیان كرد: تنها ایجاد پوشش گیاهی در سطح دریاچه با استفاده از پخش آب می تواند جلوی این گونه طوفانهای همراه با گرد و غبار را بگیرد.
دهمرده ابراز كرد: حدود 700 بسته غذایی در روزهای گذشته توسط هلال احمر این شهرستان بین مردم توزیع شده است.
وی خاطرنشان كرد: به منظور بهبود شرایط گرد و خاك در مسیر ارتباطی زابل- زاهدان باید از روش مالچ پاشی استفاده كرد.
فرماندار شهرستان هیرمند در شمال سیستان و بلوچستان و یكی دیگر از شهرستانهای پنجگانه منطقه سیستان در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: با توجه به قرار گرفتن بخش عمده ای از تالاب هامون در كشور افغانستان و برخی كوتاهی ها در زمینه احیای آن در این كشور كانون اصلی گرد و غبار را می توان در این نقاط مشاهده كرد.
محمد علی پیری ادامه داد: نقاطی از دریاچه كه آبگیری نشده اند نیز سبب تشدید گرد و غبار در این منطقه شده است.
وی افزود: كاهش تردد خودروهای حمل قاچاق سبب شده تا اینك گرد و غبار در همسنجی با سالهای قبل كاهش چشمگیری داشته باشد.
وی تصریح كرد: گرچه این خودروها هنوز هم در بستر دریاچه واقع در افغانستان تردد دارند و سبب تشدید گرد و غبار در این نقاط می شوند.
وی بیان كرد: به منظور جلوگیری از فرسایش خاك عبور چهارپایان سنگین از جمله شتر در بستر دریاچه ممنوع شده است.
آنچه مشخص است این كه وجود شرایط نامطلوب در هنگام توفان در منطقه سیستان زندگی را برای مردم منطقه بسیار دشوار كرده است و انعكاس بیشتر این بحران در سطح ملی، حمایت مسئولان و نیز اعمال طرح های تشویقی و حمایتی از جمله كاهش تعرفه های برق، آب و تلفن و مانند آن می تواند در چنین شرایطی امیدی كوچك در دل های بزرگ مردم این سامان باشد.
منطقه سیستان با پنج شهرستان زابل، هیرمند، زهك، هامون و نیمروز در شمال استان سیستان و بلوچستان و در همسایگی ولایت نیمروز افغانستان واقع شده است.
7311**6081 خبرنگار: اسماعیل مرادقلی **انتشار دهنده: حیدر سرایانی