۳۰ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۱:۵۰
کد خبر 82571230
۰ نفر
زردی سكه و سپیدی بخت

تهران - ایرنا - شواهد تاریخی در ایران قبل از اسلام و یونان باستان نشانگر این است كه سابقه پرداخت مبلغی پول از طرف داماد به عروس (یا پدر عروس) در زمان ازدواج وجود داشته اما مهریه در میان مسلمانان به عنوان یك سنت ازدواج متداول است.

به گزارش خبرنگار اجتماعی ایرنا، فلسفه اولیه تعیین مهریه، تقدیمی، پیش‌كشی، عطیه و هدیه، نحله، اعطای بدون عوض و از روی صداقت (صداق) به صورت نقدی با تاكید بر ویژگی معنوی و فرامادی آن است.
حكایت مهریه در دوران های مختلف، متفاوت است اما آیا این مهریه با این همه تفاوت های تاریخی در اعصار، تضمین زندگی مشترك و پشتوانه زن در زندگی به شمار آمده است یا صرفا هدیه ای از سوی داماد به عروس تلقی می شود؟ آیا مهریه باید در طول زندگی مشترك به زن پرداخت شود یا تنها در زمانی كه مشكل و خللی در زندگی پیش می آید، پرداخت مهریه به طور جدی پیگیری می شود؟ همه اینها به زعم مردم شناسان، جامعه شناسان، مشاوران، روانشناسان و حقوقدانان متفاوت است.
این سوال مطرح است كه آیا مقدار معینی برای مهریه تعیین شده است ؟ باید اذعان داشت كه در آموزه‌های دینی برای مهریه، مقدار معینی تعیین نشده‌ است و این امر به توافق زن و مرد بستگی دارد. همچنین در نوع مهریه نیز محدودیتی وجود ندارد و هر چیزی كه ارزش اقتصادی و اجتماعی داشته باشد، مانند طلا، نقره، املاك، پول‌های رایج و لوازم زندگی می‌تواند مهریه باشد.
البته در كنار مهریه های متفاوت ما ایرانی ها، وجوه اشتراكی هم به چشم می خورد كه یك جلد كلام الله مجید، آینه و شمعدان و شاخه نبات تقریبا به عنوان نمادهایی فرخنده و مبارك برای شروع زندگی مشترك وجود دارد؛ اما این دلیل نمی شود كه مهریه ها در ادوار مختلف همین وجوه اشتراك را داشته باشند به عبارت دیگر مهریه در هر دوره ای براساس سبك زندگی و ارزش های اجتماعی و فرهنگی متفاوت تعیین شده است .
پارچه و لباس، فرش، زیورآلات، سنگ های قیمتی، حتی آبادی و ده نیز به عنوان مهریه در دوران های گذشته طبق عرف و سنت تعیین می شد؛ همچنین در سال ها پیش با توجه به اهمیت دام در زندگی جامعه روستایی، مهریه عروس خانم ها تعدادی گوسفند، گاو، اسب و یا شتر بود كه این موضوع بسته به منطقه محل سكونت، فرق داشت.
در برخی مناطق ایران، درختان پرثمر و ارزشمند را به عنوان مهریه برای ازدواج تعیین می كردند مثلا در مهرنامه درخت گردو را بخشی از مهریه قرار می دادند كه این امر نشانگر تكریم طبیعت و تاثیر آن بر زندگی مردمان آن روزگار بود.
زمانی ملك و املاك، باغ و زمین و خانه به عنوان مهریه مطرح بود و با تغییرات سبك زندگی، امروز در كنار سفرهای زیارتی و در برخی موارد، سیاحتی، سكه های طلا ، مهریه عروس خانم ها می شود كه به عنوان مثال درسالی كه گذشت ، 84 درصد از انواع مهریه های تعیین شده در كشورمان را سكه های طلا تشكیل دادند.
البته مهریه های نامتعارف هم هست و برخی مواقع به گوشمان می رسد، مثل 1980 توپ ورزشی، 2 هزار قطعه شكلات، 10 راس آهوی وحشی ، پنج هزار مرجان دریایی، كاشت 1305 اصله نهال ، یك كیلو بال مگس، 10هزار شاخه گل سرخ كه بیشتر جنبه خودنمایی دارد و از نظر قانونی نیز دچار اشكال است.
بنابراین مهریه در كنار ارزش اقتصادی كه دارد مقوله ای كاملا اجتماعی و متاثر از جریانات عرفی و فرهنگی در جامعه، تعیین و با گذشت زمان، همواره دستخوش تغییرات می شود.

**مهریه در كشورهای مختلف
حال كه مهریه متاثر از جریانات عرفی و فرهنگی در جامعه است و با گذشت زمان تغییر می كند ، بد نیست نگاهی به مهریه های برخی كشورهای مسلمان نیز بیاندازیم و ببینیم آنان چه می كنند؟
میزان مهریه در میان مسلمانان در كشورهای مختلف با توجه به آداب و سنن و فرهنگ آن كشور متفاوت است به طوری كه در عربستان، عرف مهریه 14 هزار دلار معادل 52 میلیون و 458 هزار تومان است.
میانگین نرخ مهریه در جمهوری آذربایجان، حدود 2 هزار منات معادل چهار میلیون و 520 هزار تومان برآورد می‌شود. میانگین نرخ مهریه در میان اقوام مختلف كشور هند در حدود 100 هزار تا یك میلیون و 500 هزار روپیه معادل پنج میلیون و 800 هزار تومان تا 87 میلیون تومان تعیین می‌شود.
در تركیه نیز نرخ مهریه به طور متوسط 35 هزار لیر معادل 38 میلیون و 780 هزار تومان است. در مناطق مختلف چین در میان اقوام مختلف، نرخ مهریه حدود 100 هزار یوان معادل 57 میلیون و 200 هزار تومان تخمین زده می‌شود. در عمان نرخ مهریه در حدود 10 هزار ریال عمان معادل 97 میلیون و پانصد هزار تومان است.
لازم به توضیح است كه این میزان اعداد براساس نرخ امروز ارز محاسبه شده است.

** سكه های طلا و خوشبختی!
همانطور كه پیش تر اشاره شد در زمان حاضر هنجاری كه بر سنت مهریه ما ایرانی ها حاكم شده است ، بیشترسكه طلاست.
زمانی مد بود البته الان هم تقریبا مد است كه شمار سكه های مهریه را به تعداد تاریخ تولد عروس خانم تعیین كنند؛ اما این سكه ها ، عروس را سپید بخت می كند؟ یا عطایش را به لقایش می بخشد؟
بهروز كه 20 سال قبل ازدواج كرده است و 150 سكه طلا مهریه همسر اوست، معتقد است : مهریه هدیه زن است و میزان و تعداد سكه های طلا خوشبختی نمی آورد و اگر قرار باشد زندگی از هم بپاشد، هیچ چیز جز آرامش برای طرفین اهمیت ندارد.
وی در عین حال به این نكته هم تاكید دارد ؛ هر مردی كه استطاعت و توان مالی دارد در طول زندگی مشترك باید مهریه همسرش را بدون اینكه او ابراز كند به وی بدهد.
فریده كه پنج سال پیش ازدواج كرده است نیز معتقد است سكه های طلا برای او خوشبختی نمی آورد و این خوشبختی را در زندگی مشترك در جای دیگری به جز سكه ها جستجومی كند.
او اظهار می دارد: در زمان ازدواج با همسرم توافق كردیم كه یك جلد كلام الله مجید و یك شاخه نبات برای مهریه من اعلام شود اما پدرم قبول نكرد و در نهایت 512 سكه طلا به عنوان مهریه ثبت شد.
او معتقد است كه این اعداد و ارقامی كه برای مهریه در زمان عقد مطرح می شود تنها محدود به همان دوران است و زندگی كه با تفاهم و سازش پیش برود، هیچ گاه به تعداد سكه طلا اهمیت نمی دهد.
فاطمه، دی ماه سال قبل ازدواج كرده است و 114 سكه و سه دانگ خانه در دفتر ازدواج به عنوان مهریه برای او ثبت شده است.
فاطمه می گوید كه در خانواده ما سكه طلا برای مهریه مرسوم نیست و اغلب زمین و املاك را مهر عروس در نظر می گیرند.
وی معتقد است كه زندگی مشترك بر پایه پیوندهای عاطفی شكل می گیرد و مسائل مادی در درجه دوم قرار دارد.
مریم، شهریور 95 عقد كرد و مهریه او 110 سكه است. او هم معتقد است كه میزان مهریه توافق میان زن و مرد است و می گویدكه اگر قرار باشد زندگی خراب شود، اگر هزاران سكه هم به عنوان مهریه، تعیین و به زن پرداخت شود باز هم پشتوانه خوشبختی او نخواهد بود.

**84 درصد از مهریه ها در سال 95، سكه است
پیش تر اذعان شد كه بیشتر مهریه ها در كشور براساس سكه است اما باید ببینیم كه آمار چه می گویند. گزارش سامانه ثبت وقایع ازدواج و طلاق سازمان ثبت اسناد و املاك كشورحاكی از آن است كه در سال 95، 84 درصد از انواع صداق های تعیین شده، سكه طلاست و حدود 16 درصد از انواع مهریه ها غیر از سكه طلا شامل ملك، وجه نقد و سایر موارد است.
اینكه 84 درصد مهریه های تعیین شده را سكه های طلا تشكیل می دهند نشانگر این است كه جریان عرفی و اجتماعی، سكه طلا را دارای ارزش اقتصادی می داند.

**بیش از نیمی از مهریه ها كمتر از 114 سكه است
یك سوال دیگر هم وجود دارد و آن اینكه میزان مهریه ها براساس سن عروس است یا اینكه ارزش ها و هنجارهای اجتماعی در خصوص این سنت تغییر كرده است؟
برمبنای اطلاعات سامانه ثبت ازدواج و طلاق در سال 95، 3 / 55 درصد از ازدواج های ثبت شده كمتر از 114 سكه، 2 / 36 درصد بین 115 تا 500 سكه ، حدود 4 / 6 درصد بین 501 تا هزار سكه به عنوان مهریه ثبت شده است.
همچنین تنها 1 / 2 درصد از سكه های تعیین شده برای مهریه بیش از هزار سكه است.
تحلیل آماری میزان مهریه در سال 95 نشانگر این است كه بیش از نیمی ازدواج ها در سال 95 مهریه ای كمتر از 114 سكه داشته اند كه این امر می تواند ناشی از توجه ارزش های اسلامی در تعیین میزان مهریه و همچنین قانون پرداخت مهریه باشد چرا كه قانون حمایت از خانواده كه در سال 91 به تصویب نمایندگان مجلس رسید، حد حمایت قانونی از مطالبه مهریه را تا میزان 110 سكه اعلام كرد و مطالبه میزان بیشتر از آن را منوط به ملائت زوج دانست.
لازم به توضیح است كه 5 / 10 درصد از ازدواج ها مهریه ای از یك تا 14 سكه داشته و مهریه 51 تا 114 سكه با سهم 2 / 40 درصد بالاترین میزان ازدواج ثبت شده است.
بد نیست در آخر این گزارش نیز به شمار ازدواج های انجام شده در كشور گریزی بزنیم . براساس اطلاعات سامانه ثبت وقایع ازدواج و طلاق سازمان ثبت اسناد و املاك كشور، در سال 95 تعداد 660 هزار و 47 ازدواج در دفاتر ازدواج به ثبت رسیده است كه این میزان نسبت به سال 94 با كاهش 2 درصدی روبروست.
همچنین بیشترین ازدواج ثبت شده مربوط به استان های تهران و خراسان رضوی و كمترین متعلق به استان های سمنان و ایلام گزارش شده است.
لازم به ذكر است كه مجموع ازدواج های ثبت شده مشتمل بر دو نوع ازدواج دائم و ازدواج موقت است كه سهم ازدواج دائم از كل ازدواج های ثبت شده 97 / 99 درصد و 03 / 0 درصد از ازدواج های ثبت شده در دفاتر اسناد رسمی، ازدواج موقت است.
اجتمام**3229**1776
گزارشگر: حنانه شفیعی** انتشار: لیلا خطیب زاده
*آگاهی از آخرین اخبار اجتماعی و حوادث ایران و جهان در كانال تلگرام گروه اجتماعی ایرنا:
@irnaej
https://t.me/irnaej