۲۸ اسفند ۱۳۸۵،‏ ۰:۰۱
کد خبر: 8250988
۰ نفر
نگاهی به روابط ترکمنستان و آذربایجان # عشق آباد ، خبرگزاری جمهوری اسلامی 28/12/85 خارجی.سیاسی.ترکمنستان.آذربایجان. با نگاهی به روند تحولات حدود یک ماه اخیر در روابط ترکمنستان و آذربایجان، این سووال مطرح است که آیا در وضعیت روابط سرد دو کشور پس از صفر مراد نیازاف رییس جمهوری فقید ترکمنستان تغییری ایجاد خواهد شد؟ آذربایجان هیاتی را در سطح پایین برای خاکسپاری نیازاف و مراسم تحلیف رییس جمهوری جدید به ترکمنستان اعزام کرد، با این حال "قربان قلی بردی محمداف" هفته گذشته در گفت و گوی تلفنی با "الهام علی اف" رییس جمهوری آذربایجان در این زمینه تشکر کرد. رسانه های گروهی ترکمنستان در این زمینه به نقل از روسای جمهوری دو کشور نوشتند که طرفین بر گسترش روابط دوجانبه در همه زمینه ها تاکید کردند. آنها همچنین در این گفت وگوی تلفنی خواستار تشکیل کمیسیون مشترک بین دو کشور برای توسعه همکاری ها شدند. اما رسانه های گروهی دو کشور در زمینه اختلافات دوجانبه در خصوص تعیین رژیم حقوقی دریای خزر و مالکیت بر منابع سوخت آن مطلبی چاپ نکردند. تداوم اختلاف های دو کشور درباره مساله تقسیم دریای خزر و مالکیت بر بخشی از منابع سوخت آن که از چند سال قبل آغاز شده، روابط دو کشور را در حالت رکود نگه داشته است. ترکمنستان و آذربایجان در گذشته چندین بار درباره اختلاف های خود در باره خزر به گفت و گو نشسته اند، ولی این گفت و گوها به نتیجه مشخصی منجر نشده است. علی اف رییس جمهوری آذربایجان در پیام تبریکی که پس از پیروزی بردی محمداف در انتخابات ریاست جمهوری ترکمنستان ارسال کرد، خواستار گسترش روابط بین دو کشور شد. وی همچنین از رییس جمهوری جدید ترکمنستان خواست تا همسایه های خوبی برای یکدیگر باشند و از تلاش های دوجانبه برای توسعه روابط بین دو کشور حمایت کنند. علی اف از بردی محمداف خواست تا به کشور آذربایجان سفر کند ولی رسانه های آذربایجان نوشته اند که طرف ترکمنی هنوز به این دعوت پاسخ نداده است. ** انتظارات آذربایجان از ترکمنستان با وجود، تفاوت دیدگاه های جمهوری آذربایجان و ترکمنستان درباره تقسیم دریای خزر و اختلاف شدید بر سر مالکیت چند حوزه نفتی، به نظر می رسد دولت آذربایجان می کوشد تا مقامات دولت جدید ترکمنستان را برای حمایت از طرح "ترانس خزر" راضی کند. طرح ترانس خزر(انتقال گازترکمنستان از طریق دریای خزر) یکی از مسیرهایی است که یک دهه پیش از سوی غرب بویژه آمریکا برای جلوگیری از استفاده ترکمن ها از خاک ایران برای صدور گاز مطرح شد. این طرح که احداث خط لوله گاز از بستر دریای خزر تا جمهوری آذربایجان و ترکیه را در نظر داشت بدلایل اقتصادی و نیز مسایل مربوط به رژیم حقوقی خزر در همان سال های اول مطرح شدن با شکست مواجه شد و زمینه اجرایی نیافت. با تعطیل شدن نمایندگی شرکت آمریکایی "پی اس جی" در عشق آباد در سال 1379 که سرپرستی کنسرسیوم طرح "ترانس خزر" را بر عهده داشت، این طرح در عمل به بایگانی سپرده شده است. طول طرح خط لوله گاز ترانس خزر دو هزار کیلومتر است و در صورت اجرای این طرح باید خطوط لوله گاز و نفت از عمق 200 الی 300 متری بستر دریای خزر عبور داده شود که آلودگی زیست محیطی را بدنبال دارد. با این وجود "صفرمراد نیازاف "رییس جمهوری پیشین ترکمنستان در اواخر شهریورماه امسال اعلام کرد که کشورش هیچگونه طرحی درباره انتقال نفت و گاز از دریای خزر را پیش از تعیین رژیم حقوقی این دریا مورد بررسی قرار نخواهد داد. "ثبت باقیرف" (Baghirov Sabit) رییس سابق شرکت نفت و رییس کنونی تجارت و صندوق توسعه اقتصادی آذربایجان به خبرگزاری "ترند" این کشور گفته است که متقاعد کردن ترکمنستان برای پیوستن به طرح ترانس خزر (TCP)از اولویت ـ های دیپلماسی آذربایجان است. "الهام شعبان" سردبیر روزنامه "توران انرژی" آذربایجان معتقد است که اتحادیه اروپا و آمریکا که هر دو از حامیان ترانس خزر هستند و قصد دارند تا پیشنهادهای اقتصادی آذربایجان را به ترکمنستان ارایه دهند. با این وجود، این مقام آذری آینده طرح "ترانس خزر" را به دلیل همکاری نکردن برخی کشورهای ساحلی دریای خزر مبهم می داند. به نظر می رسد آذربایجان با فوت نیازاف تلاش دوچندانی را برای جلب نظر مقامات کنونی ترکمنستان شروع کرده است و در این راستا تاکنون چندین پیام بین سران دو کشور مبادله شده است. با این وجود، بحث وجود اختلاف بین ترکمنستان و آذربایجان که حداقل در دو سال اخیر تا حدودی فروکش کرده بود در آبان امسال با سخنان وزیر امور خارجه آذربایجان مجددا از سرگرفته شد. "ممدیاراف" وزیرامورخارجه آذربایجان در آغاز بکار اجلاس کمیته سیاسی مجمع پارلمانی شورای اروپا در باکو درباره تعیین وضع حقوقی دریای خزر گفت که کشورش در خصوص تقسیم این دریا به شعبات ملی با قزاقستان و روسیه به توافق رسیده است، ولی با کشور ترکمنستان در مورد تعیین خط حایل در دریای خزر مشکل دارد. پس از این سخنان، وزارت امورخارجه ترکمنستان با صدور بیانیه ای اعلام کرد که مرز تاریخی این کشور همانند دوران اتحاد جماهیر شوروی سابق با آذربایجان پایدار است. دراین بیانیه تاکید شد: تغییر ناپذیری این موضوع در اسناد پایه ای که در آن نحوه همکاری کشورهای تازه استقلال یافته تعیین شده ، آشکار است. ترکمنستان تاکید کرد که مرز بین ترکمنستان و آذربایجان در دریای خزر براساس موازین و حقوق بین المللی بطور دقیق مشخص شده که هم اکنون اسناد نقشه برداری آن به همراه اطلاعات و مشخصات مربوطه موجود است. با این وجود، هر دو کشور آذربایجان و ترکمنستان خواستار مذاکرات دو کشور در سطح روسا یا وزرا برای رسیدن به نظر مشترک در زمینه تعیین رژیم حقوقی دریای خزر هستند، اما از دیدگاه برخی کارشناسان روابط سرد بین دو کشور در آینده نزدیک متحول نخواهد شد. آساق / 330ـ1415

سرخط اخبار جهان