۹ اردیبهشت ۱۳۹۶،‏ ۱۰:۳۲
کد خبر: 82509067
۰ نفر
جریان اعتدال در میدان سیاست

تهران- ایرنا- جریان اعتدال درعرصه سیاست ورزی ایران طیفی را شكل می دهند كه فصل مشتركی با جریان های چپ و راست دارند. از جریان های میانه رو و اعتدالی در ایران پس از انقلاب اسلامی می توان به حزب «اعتدال و توسعه» اشاره كرد.

به گزارش گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا ، جریان شناسی سیاسی ایران را می توان براساس تقسیم بندی های متفاوتی دسته بندی كرد. از این رو می توان جریان ها را بر اساس نگرش های اقتصادی، مبانی تئوریك، نگاه سیاسی، ارزشگذاری ها و ... مورد بررسی و واكاوی قرار دارد.
خاستگاه دو اصطلاح چپ و راست و همچنین واژه‌های هم‌ردیف آن، مثل چپ ‌روی و راست‌ روی، جناح چپ و جناح راست، ریشه در انقلاب فرانسه و جانبی كه نمایندگان مجلس در پارلمان می نشستند، داشت.
هر چند به نظر می رسد در ایران و در برهه هایی واژه ها و اصطلاحاتی همچون چپ و راست با نگرش ها و رویكردهای برخی از جریان های سیاسی كه با این عنوان شناخته می شدند چندان همساز نبود و نمی ساخت.
با این حال در یك نگرش كلی می توان گفت كه دوگانه «چپ و راست» در سراسر دهه 60 پس از یك دوره رقابت در نیمه دوم دهه 70 و آغاز دهه 80 تبدیل به دوگانه «محافظه كار و اصلاح طلب» شد. در اواسط دهه 80 این دوگانه جای خود را به «اصولگرا و اصلاح طلب» داد. با این حال این تمام ماجرا نبود چرا كه در اوایل دهه 90 جریانی با عنوان اعتدال قدرت گرفت كه خود را میانه رو نامید.
چرخش ها، ریزش ها و رویش هایی را می توان در جریان ها و گروه های سیاسی مشاهده كرد، از این رو بررسی آن ها می تواند چشم اندازی را ارائه كند.

** جریان سوم و میانه روی
جریان سوم عنوان اشخاص، احزاب، گروه ها و تشكل هایی است كه در یك اصل همه آن ها مشترك هستند و آن این كه این جریان به نوعی معتقدند كه روش تازه ای جدا از چپ و راست می خواهند مطرح كنند. در این میان جریان های میانه رو سعی می كنند طیفی را شكل دهند كه فصل مشتركی با جریان های چپ و راست داشته باشد.
اعتدال جزو جریان های میانه رو محسوب می شود. از این رو جریان اعتدال كه در انتخابات دوره یازدهم ریاست جمهوری در سال 92ایران پیروز انتخابات شد، نگرش و رویكرد تازه ای را وارد فضای گفتمان های موجود در سپهر سیاسی ایران كرد.

**صورتبندی اعتدال
در تعریف اعتدال كه دولت یازدهم به عنوان بن مایه اصلی خود آن را انتخاب كرده است تعریف ها و تعبیرهای متفاوتی شده است و نظریه پردازان هر یك از زاویه و دریچه ای به تعریف آن پرداخته اند.
در زمینه صورت بندی اعتدال، سه نگاه مطرح می شود. عده ای اعتدال را گفتمان نمی دانند و معتقدند اعتدال گرایی یك گفتمان نیست بلكه یك روش و خط مشی در عرصه سیاسی است.
دسته دوم اعتدال را به مثابه گفتمان می دانند و معتقدند گفتمان اعتدال استعاری‌ترین، هژمونیك‌ترین، تاریخی‌ترین و ایرانی‌ترین گفتمانِ تاریخی ایرانیان است. ایرانیان، اگرچه در گذر تاریخ دیرینه خود گاه بر مشرب افراط و گاه دیگر بر مكتب تفریط درآمده‌اند، اما همواره به سبب آموزه‌های دینی و فرهنگی خود اشتیاقی وافر به اعتدال و میانه‌روی دارند.
دسته سوم بر این باورند كه اعتدال تركیبی از مشی و روش و گفتمان است. از این رو نمی توان به قطعیت آن را تنها گفتمان یا روش خواند.
به نظر می رسد فضای اجتماعی و سیاسی كشور در سال 92 و با توجه به تجربه دولت های پیشین در دو حوزه سیاستگذاری داخلی و سیاست خارجی، گفتمانی تازه به نام گفتمان اعتدال را پدید آورد.با این حال شاید بتوان گفت، گفتمان اعتدال بیش از آنكه یك گفتمان باشد، حد اعتدالی میان گفتمان‌های رایج در جامعه ایران است.
تعامل گرایی، خروج از انزوا، نگاهی جامع به مناسبات بین المللی، تنش زدایی، اعتدال گرایی، اولویت توسعه اقتصادی و خصوصی سازی از مهمترین انگاره های گفتمانی مورد تاكید جریان اعتدال است.

** تاریخچه حزب اعتدال و توسعه
از جریان های میانه رو و اعتدالی در ایران پس از انقلاب اسلامی می توان به حزب «اعتدال و توسعه» اشاره كرد.در آستانه برگزاری انتخابات مجلس ششم در اسفند 1378 حزب اعتدال و توسعه به طور رسمی تشكیل و «محمدباقر نوبخت» به عنوان دبیر كل آن انتخاب شد. «حسن روحانی» از همان ابتدای تشكیل حزب، با بنیان‌گذاران آن همراهی داشت.
از موسسان حزب اعتدال و توسعه می توان به «محمدباقر نوبخت»، «محمدرضا نعمت‌زاده»، «اكبر تركان»، «فاطمه هاشمی رفسنجانی»، «محمود واعظی»، «حسین موسویان» و «سید احمد زرهانی» اشاره كرد.
از اهداف فرهنگی حزب اعتدال و توسعه می توان به تقویت عناصر فرهنگ ملی، تقویت هویت دینی و ملی مردم در راستای اقتدار و غرور ملی و آرمان‌های انقلاب اسلامی اشاره كرد.
همچنین در زمینه اقتصادی می توان از تلاش برای نهادینه‌سازی استفاده از منابع اقتصادی كشور در جهت رفاه عمومی، ثبات اقتصادی و امنیت سرمایه‌گذاری نام برد.

**انتخابات و حزب اعتدال و توسعه
حزب اعتدال و توسعه با انتشار فهرستی در انتخابات مجلس ششم در سال 78 فعالیت حزبی‌اش را به صورت جدی آغاز كرد. در انتخابات ریاست‌جمهوری هشتم، اعتدال و توسعه از گفتمان اصلاحات حمایت كرد.
در انتخابات مجلس هفتم كه اسفندماه سال 82 برگزار شد، این حزب چهره‌های بیشتری از شورای مركزی خود را در فهرست تهران گنجاند. دبیركل اما در انتخابات مجلس هفتم با وجود شانس بالای پیروزی از نامزدی خودداری كرد تا فرصت بیشتری برای توسعه حزب در اختیار داشته باشد.
حزب اعتدال و توسعه در انتخابات 84 از آیت الله هاشمی رفسنجانی و در انتخابات سال 1392 از «حسن روحانی» حمایت كرد. همچنین در انتخابات 96 سال نیز گزینه این حزب حسن روحانی است.
پژوهشم**458**1601**خبرنگار: محمد ستاری** انتشاردهنده ** شهناز حسنی