۶ اردیبهشت ۱۳۹۶،‏ ۱۱:۴۶
کد خبر: 82506221
۰ نفر
جریان سوم و عرصه سیاست ایران

تهران- ایرنا- جریان های سوم، بخشی از جریان های سیاسی در ایران را شكل می دهند. یكی از برجسته ترین گروه های داعیه دار این جریان در ایران «جمعیت دفاع از ارزش های انقلاب اسلامی» است.

به گزارش گروه پژوهش و تحلیل خبری، جریان شناسی سیاسی ایران را می توان براساس تقسیم بندی های متفاوتی دسته بندی كرد. از این رو می توان جریان ها را براساس نگرش های اقتصادی، مبانی تئوریك، نگاه سیاسی، ارزشگذاری ها و ... مورد بررسی و واكاوی قرار دارد.
خاستگاه دو اصطلاح چپ و راست و همچنین واژه‌های هم‌ردیف آن، مثل چپ ‌روی و راست‌ روی، جناح چپ و جناح راست، ریشه در انقلاب فرانسه و جانبی كه نمایندگان مجلس در پارلمان می نشستند، داشت.
هر چند به نظر می رسد در ایران و در برهه هایی واژه ها و اصطلاحاتی همچون چپ و راست با نگرش ها و رویكردهای برخی از جریان های سیاسی كه با این عنوان شناخته می شدند چندان همساز نبود و نمی ساخت.
با این حال در یك نگرش كلی می توان گفت كه دوگانه «چپ و راست» در سراسر دهه 60 پس از یك دوره رقابت در نیمه دوم دهه 70 و آغاز دهه 80 تبدیل به دوگانه «محافظه كار و اصلاح طلب» شد. در اواسط دهه 80 این دوگانه جای خود را به «اصولگرا و اصلاح طلب» داد. با این حال این تمام ماجرا نبود چرا كه در اوایل دهه 90 جریانی با عنوان اعتدال قدرت گرفت كه خود را میانه رو نامید.
با این حال چرخش ها، ریزش ها و رویش هایی را می توان در جریان ها و گروه های سیاسی مشاهده كرد، از این رو بررسی آن ها می تواند چشم اندازی را ارائه كند.

** جریان سوم
جریان سوم عنوان اشخاص، احزاب، گروه ها و تشكل هایی است كه در یك اصل همه آن ها مشترك هستند و آن این كه این جریان به نوعی معتقدند كه روش تازه ای جدا از چپ و راست می خواهند مطرح كنند. با این حال به نظر می رسد جریان های سوم به نوعی حاملان بخشی از گفتمان های چپ و راست در فضای گفتمانگی هستند.
از جریان های سوم در ایران پس از انقلاب اسلامی می توان به «جمعیت دفاع از ارزش های انقلاب اسلامی» اشاره كرد.

**جمعیت دفاع از ارزش های انقلاب اسلامی
«جمعیت دفاع از ارزش های انقلاب اسلامی»، یكی از برجسته ترین گروه های داعیه دار جریان سوم در دهه 70 بود. این گروه با شعار فراجناحی پا به عرصه سیاسی گذاشت. 15 خرداد 1374 آغاز فعالیت جمعیت دفاع از ارزش ها بود. با این حال موسسان حزب در آبان ماه 1377 در بیانیه ای كثرت مسئولیت ها و اشتغالات حزب را بهانه ای برای تعطیلی موقت اعلام كردند.
از اعضای آن می توان به «محمد محمدی ری شهری»، «سیدعلی اكبر ابوترابی»، «علی رازینی«، «محمد شریعتمداری»، «احمد پورنجاتی» و «سیدعلی غیوری » اشاره كرد. دبیركل این حزب «محمدی ری شهری» و هفته نامه «ارزش ها» ارگان رسمی این جمعیت بود. نشریه ارزش ها تا 95 شماره(25 آبان 1377) انتشار یافت.

**نظام بین الملل و سیاست خارجی
از مواضع جمعیت دفاع از ارزش ها می توان به لزوم تغییر نظام بین الملل اشاره كرد. این حزب بر این اعتقادند كه نظم موجود جهانی قابل پذیرش نیست از این رو بر تغییر نظام بین المللی تاكید داشتند. جمعیت دفاع از ارزش ها طرفدار سیاست تهاجمی و مخالف رابطه با آمریكا است.

**عدالت اجتماعی
جمعیت دفاع از ارزش های انقلاب اسلامی در زمینه اقتصادی بر خوداتكایی اقتصادی و خودكفایی تاكید دارند . جمعیت دفاع از ارزش ها در زمینه عدالت اجتماعی اعتقاد دارد مقصود از عدالت اجتماعی رساندن «حق به ذی حق» است نه «جابه جایی قدرت و مكنت» از طبقه ای به طبقه دیگر.

**اقتصاد و توسعه
جریان های سیاسی چپ سنتی بیشتر طرفدار اقتصاد دولتی و راست سنتی اقتصاد بازار را مطرح می كنند. با این حال جمعیت دفاع از ارزش ها به عنوان جریان سوم با انحصار اقتصادی در دست دولت و خصوصی سازی صرف مخالف است.
محمدی ری شهری در این زمینه معتقد است: گرفتن انحصار از دست دولت و سپردن آن به دست افراد خاص، مشكل اقتصادی كشور را حل نمی كند و این امر به ایجاد تعادل اقتصادی در جامعه منجر نخواهد شد... بخش های دولتی، تعاونی و خصوصی نقش مكمل یكدیگر را دارند... انحصار در مسائل اقتصادی باید از دولت به مردم منتقل شود و برای این منظور، دولت باید زمینه های لازم را برای سازماندهی قشر مستضعف جامعه در تعاونی های تولید و توزیع فراهم آورد.همچنین جمعیت دفاع از ارزش ها بر توسعه مبتنی بر ارزش ها تاكید دارد، بر این اساس ارزش ها بر توسعه اولویت دارد.

**آسیب شناسی جریان سوم
به باور بسیاری از تحلیگران مسائل سیاسی ایران یكی از مهمترین اشكال وارد بر جریان‌های سوم (كه در بسیاری از موارد متشكل از افراد دغدغه‌مند انقلابی بوده‌اند) از ابتدای انقلاب تاكنون این بوده‌است كه اغلب این جریان‌ها به دلیل این كه فاقد گفتمان مشخصی بودند. برهمین اساس گفتمان خود را تنها در رابطه با دو جریان اصلی چپ و راست حاكم بر سیاست در كشور تعریف كرده‌اند، پس نتوانسته‌اند از تاثیرگذاری پایایی برخوردار شوند.

** انتخابات و جمعیت دفاع از ارزش ها
جمعیت دفاع از ارزش ها برای شركت در انتخابات دوره پنجم مجلس شورای اسلامی در بیشتر حوزه های انتخابیه فهرست منتشر كرد. از ویژگی های این فهرست ها، استفاده از اسامی نامزدهای دو جناح چپ و راست بود و كمتر شاهد افراد مستقل كه اختصاص به حزب داشتند، مشاهده می شد.
حضور جدی و مهم جمعیت دفاع از ارزش ها را می توان در انتخابات ریاست جمهوری سال 1376 مشاهده كرد كه دبیركل خود «محمد محمدی ری شهری» را به عنوان نامزد معرفی كرد. با این حال نتوانستند توفیقی در این انتخابات به دست آوردند.
با توجه به این كه بخش فرهنگی و این جمعیت در حال فعالیت اما بخش سیاسی آن غیرفعال است، نمی توان به طور دقیق گفت كه از كدام نامزد انتخابات ریاست جمهوری 96 حمایت خواهد كرد.
پژوهشم**458**1601**خبرنگار: محمدستاری** انتشاردهنده : شهناز حسنی