۲ اردیبهشت ۱۳۹۶،‏ ۱۴:۱۷
کد خبر: 82501892
۰ نفر
«راست مدرن» و عرصه سیاسی ایران

تهران- ایرنا- حزب «كارگزاران سازندگی» یكی از احزاب تاثیرگذار در فضای سیاسی ایران است. این حزب را نماد راست مدرن می دانند كه به مجموعه ای از جریان روشنفكری، كارگزاران اقتصادی، صنعتی و اجرایی كشور اطلاق می شود.

به گزارش گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا، جریان شناسی سیاسی ایران را می توان بر اساس تقسیم بندی های متفاوتی دسته بندی كرد. از این رو می توان جریان ها را بر اساس نگرش های اقتصادی، مبانی تئوریك، نگاه سیاسی، ارزشگذاری ها و ... مورد بررسی و واكاوی قرار دارد.
خاستگاه دو اصطلاح چپ و راست و همچنین واژه‌های هم‌ردیف آن، مثل چپ ‌روی و راست‌ روی، جناح چپ و جناح راست، ریشه در انقلاب فرانسه و جانب چپ و راست بود كه نمایندگان در آن می نشستند. هر چند به نظر می رسد در برهه هایی واژه ها و اصطلاحاتی همچون چپ و راست با نگرش ها و رویكردهای برخی از جریان های سیاسی كه با این عنوان شناخته می شدند چندان همساز نبود و نمی ساخت.
با این حال در یك نگرش كلی می توان گفت كه دوگانه «چپ و راست» در سراسر دهه 60 پس از یك دوره رقابت در نیمه دوم دهه 70 و آغاز دهه 80 تبدیل به دوگانه «محافظه كار و اصلاح طلب» شد. در اواسط دهه 80 این دوگانه جای خود را به «اصولگرا و اصلاح طلب» داد. با این حال این تمام ماجرا نبود چرا كه در اوایل دهه 90 جریانی با عنوان اعتدال قدرت گرفت كه خود را میانه رو نامید.
با این حال چرخش ها، ریزش ها و رویش هایی را می توان در جریان ها و گروه های سیاسی مشاهده كرد، از این رو بررسی آن ها می تواند چشم اندازی را ارائه كند.

**راست مدرن
پس از پایان جنگ در سال 1367 و رحلت امام(ره) در سال 1368 ، هاشمی رفسنجانی با نگاه تكنوكراتیك به امور سیاسی و اقتصادی دست به اعمال سیاست هایی زد. از یك سو با اجرای سیاست های تعدیل اقتصادی و گسترش فرایند خصوصی سازی در برابر اقتصاد سوسیالیستی جناح چپ و از طرف دیگر در برابر جناح راست سنتی كه به سمت مواضع سیاسی و فرهنگی گرایش یافته بود، قرار گرفت.
در چنین شرایطی گروهی از راست های پیشین كه به عنوان عملگرایان، مصلحت گرایان، واقع گرایان، جناح میانه، فن سالاران ( تكنوكرات ها) مشهور شدند راه خود را بر اساس موازینی از راست سنتی مسلط جدا كردند.
برخی گفتمان سازندگی را راست مدرن می دانند. گفتمان راست مدرن در زمینه ای از تحولات سیاسی و اقتصادی بعد از رحلت امام و نیز شروع دوره مربوط به سازندگی شكل گرفت. این گفتمان با راست سنتی تفاوت داشت و بیشتر از ثبات در حوزه های داخلی و خارجی حمایت می كرد و به نوعی در صدد آشتی با دنیای مدرن بود. مرحوم «اكبر هاشمی رفسنجانی» مهمترین سرمایه سیاسی و تشكیلاتی حزب كارگرازان سازندگی بود.
با این همه، جایگاه گفتمان سازندگی محدود به قوه مجریه به ویژه در دوره دوم ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی(1374-1372) باقی ماند و در سال های بعد از آن نزدیكی استراتژیك با گفتمان های چپ، جبهه دوم خرداد شكل گرفت.
راست مدرن بر خلاف راست سنتی و چپ سنتی، نگرشی عملگرایانه دارد و مهمترین رویكرد و راهبرد خود را برای سازندگی و توسعه می داند.

**حزب كارگزاران سازندگی
كابینه آیت الله هاشمی رفسنجانی طی سال های 68 تا 74 بیشتر از تكنوكرات‌ها و افراد باسابقه در امر كارهای اجرایی تشكیل شده بود. مجلس سوم كه پایگاه جناح مجمع روحانیون مبارز و گروه‌های نزدیك به آن محسوب می‌شد می‌توانست مانعی در راه اجرای سیاست‌های كارگزاران محسوب شود. اما انتخابات دوره‌ چهارم مجلس در فروردین 1371 باعث شد كه مجمع روحانیون مبارز به طور عمده كرسی‌های خود را از دست بدهد در واقع این پیروزی جناح تكنوكرات از ائتلاف اعلام نشده‌ آن با جناح جامعه‌ روحانیت مبارز تهران به‌وجود آمد. اما در طول چهار سال فعالیت مجلس چهارم به‌ تدریج افتراق میان جامعه‌ی روحانیت مبارز و كارگزاران نمایان شد.
اوج اختلاف در آستانه‌ انتخابات مجلس پنجم بود كه جامعه‌ روحانیت مبارز حاضر نشد پنج نفر از طرفداران آقای هاشمی رفسنجانی را در فهرست مشترك قرار دهد.
عده‌ای از نیروهای همكار اقتصادی رئیس‌جمهور و به اصطلاح جمعی از كارگزاران سازندگی كشور در اواخر سال 74 از جناح راست انشعاب كردند و جناح راست مدرن یا حزب كارگزاران سازندگی ایران را شكل دادند.
حزب كارگزاران سازندگی، سال 1374 در آستانه‌ انتخابات دوره‌ پنجم مجلس شورای اسلامی به‌ طور رسمی اعلام موجودیت كرد.

** گفتمان سازندگی
گفتمان سازندگی به دهه دوم انقلاب باز می گردد و دوران پس از جنگ را شامل می‌شود. از ویژگی‌های دوره سازندگی می‌توان به ظهور حزب كارگزاران، تقویت كارخانه‌ها، صنایع و دانشگاه‌ها و به دنبال آن گسترش دانشگاه آزاد اسلامی و تاثیر قدرت اقتصادی بر حوزه‌های سیاسی و ایدئولوژیك اشاره كرد.
عنصر محوری گفتمان سازندگی را رشد و توسعه اقتصادی شكل می دهد كه عمل گرایی در تنظیم و اجرای سیاست ها با رعایت ارزش های اسلامی است. ضرورت تبدیل نظام اقتصاد جنگی به یك نظام بازارآزاد و بازسازی كشور، از جمله دلایلی بود كه گفتمان سازندگی، طرح شدن خود را با آن توجیه می كرد.
برخی بر این باور هستند كه در این گفتمان عدالت اجتماعی به مرحله پس از افزایش تولید موكول شد و برنامه های تعدیل اقتصادی و افزایش تولید در اولویت قرار گرفت. اتخاذ سیاست های خصوصی سازی و تعدیل اقتصادی مهمترین برنامه و راه حل دولت برای دستیابی به توسعه اقتصادی مدنظر قرار گرفت.
همچنین در ارائه راهبردها در زمینه افزایش تولید، سیاست های جدیدی اجرا شد كه می توان به استفاده از استقراض خارجی و داخلی به منظور سرمایه گذاری در امور زیربنایی اشاره كرد.
جریان راست مدرن همچنین در عرصه اقتصادی معتقد به اقتصاد آزاد است و نوعی سرمایه داری صنعتی و تولیدی را دنبال می كند. همچنین در زمینه سیاست خارجی بر نوعی سیاست ملایم و معتدل باور دارد.
«تكنوكراسی» ، « توسعه اقتصادی» ، «خصوصی سازی» و «تاكید بر تنش زدایی» انگاره های گفتمانی كارگزاران سازندگی است. از افراد شاخص كارگزاران می توان به «غلامحسین كرباسچی» «محمد عطریانفر»، «حسین مرعشی»، «محمدقوچانی» و «سعید لیلاز» اشاره كرد.
دبیركل حزب كارگزاران سازندگی «غلامحسین كرباسچی» و سخنگوی آن «حسین مرعشی» است.هفته نامه «صدا» ارگان مطبوعاتی حزب كارگزاران سازندگی است.

** كارگزاران و انتخابات 96
كارگزاران سازندگی در انتخابات سال 1376 از «سیدمحمد خاتمی» و سال 1384 از «هاشمی رفسنجانی» حمایت كرد. همچنین در سال 1392 از «حسن روحانی» حمایت كرد.
در انتخابات سال 1396 بار دیگر كارگزاران به ادامه حمایت از نامزد گفتمان اعتدال می پردازد.
پژوهشم**458**1601**خبرنگار: محمدستاری** انتشاردهنده : شهناز حسنی