زباله ها نفس طبيعت خراسان شمالي را بريده است/ بي توجهي به جمع آوري و دفن زباله هاي روستايي در استان

بجنورد- افزايش روزافزون جمعيت شهري و مدرن شدن زندگي هاي روستايي، موجب شده است تا هر روز زباله بيشتري توليد شود كه اين توليد زباله ها هم بر محيط زيست و هم بر بهداشت و سلامت افراد تأثيرات مخربي مي گذارد. طبق اعلام مسئولان هر نفر روزانه 650 گرم زباله در خراسان شمالي توليد مي كند. اما چه بايد كرد تا پيرامون مان بيش از اين در گرداب زباله فرو نرود؟

گروه گزارش - افشره - بهار در همه جا قدم مي زند و رد پايش در كوچه و خيابان، بوستان و بيابان و دشت و كوه ديده مي شود اما اين روزها و بعد از اين كه 4 روز از روز طبيعت مي گذرد آثار تخريب طبيعت كه از روز سيزده بدر بر جا مانده است بيشتر و بيشتر ديده مي شود و در اين بين زباله هاي به جا مانده از مردم آنقدر ملموس است كه زيبايي بهار را كم رنگ كرده است. يك فعال محيط زيست در اين مورد مي گويد: 20 ميليون تن زباله هر سال توليد مي‌كنيم. اين رقم، رقم كمي نيست و اگر به همين شكل پيش برويم نفس زمين از زباله مي گيرد.
«توانمند» مي افزايد: با افزايش جمعيت شهرها توليد زباله و پسماند به يكي از مهمترين مشكلات ما تبديل شده است. وي ادامه مي دهد: مديران شهري براي اين كه به جمع آوري زباله سرعت دهند و ساماندهي كنند روشي را در پيش گرفتند كه كار را بدتر كرد و آن هم توزيع كيسه هاي نايلوني بود كيسه هايي كه تجزيه آن ها سال ها و قرن ها طول مي كشد.
وي بيان مي كند: با افزايش كيسه هاي نايلوني و مواد زائد پلاستيكي، دفن غير اصولي زباله هم قوز بالاي قوز و يك مسير غلط براي كاهش آلودگي ها شد. وي عنوان مي كند: در حالي كه كشورهاي پيشرفته براي دفن و امحا و استفاده از زباله فرهنگ سازي و برنامه ريزي مي كردند و راه هاي بسياري را تجربه كرده اند و حتي مواد مختلف و سبز از زباله توليد مي شد كشورهاي در حال توسعه و كمتر توسعه يافته مثل هميشه از همان روش هاي قديمي استفاده مي كنند به طوري كه آسيب هاي فراواني را به محيط زيست و منابع آبي و خاكي وارد مي كنند.
وي با بيان اين كه كشور ما از كشورهايي است كه موفقيت چنداني در كنترل و كاهش پسماندها به دست نياورده است، بيان مي كند: دفن و جمع آوري غير اصولي زباله و تفكيك نشدن زباله خشك و تر، طبيعت ما را هم به شدت با مخاطره مواجه و به آن خسارت وارد كرده است.
يك كارشناس ارشد بهداشت محيط هم در اين مورد مي گويد: بايد قبول كنيم كه دفن زباله به تاريخ پيوسته و امروز سيستم هاي سوزاندن زباله و يا تفكيك هاي مبدا و مقصد بسياري از مشكلات را حل كرده است اما در آن جاهايي كه از دفع اصولي زباله خبري نيست، خاك و زمين به علت شيرابه هاي سمي زباله ها از بين رفته است.
«كريمي» با اظهار تأسف از بي توجهي برخي مردم و مسئولان به اين مهم ادامه مي دهد: زباله و مديريت پسماند در كشورمان يكي از آخرين اولويت ها را به خود اختصاص داده است و همين مسئله سبب مي شود آسيب هاي ميان مدت و بلند مدتي گريبان كشور را بگيرد.
وي با تاكيد بر اين كه طبيعت به محل دپوي زباله تبديل شده است، مي گويد: در استان هايي مانند خراسان شمالي كه طبيعت بكر و دست نخورده اي داشت اكنون مي بينيم كه به دليل انباشت زباله به نقاطي تبديل شده اند كه اگر راه حلي براي جمع آوري و كاهش توليد زباله در اين نقاط به دست نياوريم فردا آلوده ترين نقاط مي شوند و اين مكان ها مكان هايي است كه مي توانست گردشگران بسياري را پذيرا باشد اما اكنون آن چه به شدت آزار دهنده است دپوي زباله در هر گوشه و كنار است.
وي با بيان اين كه متأسفانه برخي روستاييان كمتر از تبعات افزايش زباله آگاه هستند، بيان مي كند: سموم ناشي از شيرابه زباله ها درختان را خشك، آب هاي زير زميني و سطحي را آلوده و خاك را غير قابل كاشت مي كند نظير آن چه در باباموسي مي بينيم.
وي با بيان اين كه در قرن حاضر زباله و حتي خاك خيابان ها در كشورهاي توسعه يافته جمع آوري و از آن استفاده مي شود، بيان مي كند: هر سال مقادير بسياري از خاك كف خيابان ها كه حاوي فلزات سنگين جدا شده از قطعات موتور خودروهاست جمع آوري مي شود و براي جدا كردن فلزات گران بها به كوره هاي مخصوص فرستاده مي شود.وي با بيان اين كه اصول سيستم مديريت پسماند از مبدا آغاز مي شود يعني جايي كه زباله در حال توليد شدن است، عنوان مي كند: سيستم جمع آوري زباله هاي خشك و تر متفاوت است اما در ايران هيچ يك از اين اصول رعايت نمي شود و همين امر سيكل جداكننده زباله را با مشكلات جدي رو به رو مي كند.اين كارشناس ارشد بهداشت محيط در ادامه مي افزايد: مواد قابل بازيافت مانند فلز، شيشه و پلاستيك به طور كامل در تمامي مراحل از همان ابتدا از هم جدا مي شود اما در ايران تنها چند مركز به اندازه انگشتان دست آن هم در حجم بسيار پايين قدرت تفكيك زباله به روش مدرن را دارند.در عين حال يك دكتراي محيط زيست هم با بيان اين كه مشكل دفع و امحاي زباله در بسياري از شهرهاي بزرگ ايران ديده مي شود، بيان مي كند: بسياري از شهرهاي ما فاقد شبكه كارآمد دفن و تفكيك زباله هستند و حتي فرهنگ سازي تفكيك از مبدا نيز آن طور كه بايد و شايد نهادينه نشده است.
«خوراشاهي» ادامه مي دهد: دفن زباله صورت مسئله را پاك مي كند در حالي كه بايد قبول كنيم ضرر آن پس از چند سال دوباره به خودمان باز مي گردد و در اين جاست كه ديگر حسرت فايده اي ندارد و تمامي دارايي مان را ازدستمان خواهد گرفت.
وي با بيان اين كه توليد سالانه 20 ميليون تن زباله در ايران تاسف بار است، بيان مي كند: اين در حالي است كه اين سقف توليد زباله به ابتدايي ترين نوع ممكن بازيافت يا دفن مي شود و تنها 5 درصد از حجم كل براي بازتوليد به مدار برگشت داده مي شود.
وي خاطرنشان مي كند: آلمان 20 درصد برق خود را از سوزاندن زباله ها به دست مي آورد در حالي كه ايران تنها 5 درصد زباله هايش را تفكيك مي كند و اين روند موجب مي شود طبيعت منحصر به فرد به دست ما در شرف نابودي قرار بگيرد.
اگر چه جمع آوري زباله هر چند غير اصولي در شهرها انجام مي شود و دفع زباله ها و در واقع دفن و سوزاندن زباله غير اصولي ترين و ابتدايي ترين روش امحاي زباله است اما وضعيت روستاها بغرنج تر از شهر ها شده است و آمار توليد زباله در روستاها به ادعاي برخي صاحب نظران بيش از شهرهاي استان شده است.
«نه» به زباله، اداي حق طبيعت است. مدير عامل سازمان مردم نهاد پيوند با بيان اين مطلب گفت: بارها مطرح كرده ايم كه مردم با طبيعت مهربان نيستند اما اگر فراتر به اين موضوع نگاه كنيم درمي يابيم كه مردم با خودشان هم مهربان نيستند و هنگامي كه با خودمان مهربان نباشيم در حقيقت در ارتباط با خالق يكتا هم مشكل خواهيم داشت.
«رضا وحدت» مي افزايد: همان طور كه ما نسبت به خود و خدا و مردم دين داريم و بايد حق الناس را ادا كنيم نسبت به طبيعت كه به فرموده پيامبر مانند مادري از او استفاده مي كنيم نيز دين و حق داريم و بايد با مهربان بودن با طبيعت كه با حفاظت از آن محقق مي شود، اقدام كنيم. وي با بيان اين كه رفتار انسان با محيط زيست منطقي نبوده است و خودخواهي برخي انسان ها موجب از بين رفتن طبيعت شده است، بيان كرد: با اداي حق طبيعت در واقع از زمين و خود محافظت مي كنيم و در اين راه بايد با دقت گام برداريم.وي تصريح مي كند: اين NGO در راستاي رسالتي كه دارد تاكنون كمپين هاي مختلفي را راه اندازي كرده است مانند كمپين نه به پلاستيك، شهري بدون زباله بدون پلاستيك. در واقع با راه اندازي اين كمپين ها كوشيده ايم تا فرهنگ توليد كمتر زباله و استفاده از كيسه هاي پارچه اي را به جاي كيسه هاي نايلوني به كار بگيريم. وي بيان مي كند: سمن پيوند از مدتي پيش تلاش كرده است كه در قالب اطلاع رساني، مجموعه اي از راهكارهاي حفاظت از محيط زيست، دستيابي به زمين پاك و بهبود ارتباطات اجتماعي را در قالب آموزش هاي شهروندي در شبكه هاي اجتماعي ارائه كند.
وي خاطرنشان مي كند: با توجه به قرار گرفتن در آستانه روز جهاني زمين پاك و مناسبت هاي محيط زيستي پيش رو در نظر داريم با مشاركت انجمن ها، سازمان ها و افراد علاقه مند و با انجام فعاليت هاي ميداني در فضاي حقيقي دامنه اين فعاليت ها را گسترش دهيم. وي با بيان اين كه براي موضوعات مختلف مطرح شده راهكارهاي حفاظت هم ارائه شده است، عنوان مي كند: گردشگري سبز، مديريت پسماند، دوچرخه سواري، پاكسازي طبيعت ترويج فرهنگ و اخلاق شهروندي حفاظت از حيات وحش و حفظ گونه هاي گياهي از جمله راهكارهاي ارائه شده توسط اين سمن است.در اين مورد مدير كل حفاظت محيط زيست استان بيان مي كند: تغيير سبك زندگي روستاييان و نزديك شدن آن ها به زندگي شهري موجب شد تا روستاييان از قالب توليد كننده به مصرف كننده برخي مواد نزديك شوند و همين امر توليد زباله را در روستاها افزايش داده است.
«علي اصغر مطهري» عنوان مي كند: اين دليل يكي از دلايل اصلي در حوزه پسماند روستايي است و تغيير مصرف و معيشت و سبك زندگي موجب افزايش زباله ها شده است.
وي در ادامه مي گويد: با وجود اين كه از سال قبل پويش نه گفتن به ريختن زباله در استان آغاز شده است و فرهنگ سازي در اين جهت انجام مي شود اما تغيير اين رفتارهاي اشتباه و كاهش توليد زباله هايي كه مي توان آن ها را در طبيعت رها نكرد احتياج به زمان طولاني و كار بيشتري دارد.
وي تصريح مي كند: اگر در حوزه پسماند به قوانين عمل شود، شاهد ريخته شدن اين همه زباله در روستاها و راه هاي بين روستايي نخواهيم بود و اين در حالي است كه جمع آوري زباله ها در روستاها وظيفه دهياري ها و در جاده ها و بين راه ها وظيفه بخشداري است كه متاسفانه به اين موضوع بي توجهي مي شود.
وي خاطر نشان مي كند: هر فرد به طور روزانه 650 گرم زباله در استان توليد مي كند كه اگر چه از ميانگين كشوري كمتر است اما در طول سال هاي گذشته افزايش داشته است.
مديركل حفاظت محيط زيست خراسان شمالي مي گويد: در سال هاي اخير شاهد راه اندازي كمپين هايي از سوي مردم براي نريختن زباله بوده ايم كه به صورت خودجوش وارد اين عرصه شده اند؛ آن ها همچنين اقدام به توزيع كيسه هاي پارچه اي به جاي استفاده از كيسه هاي نايلوني كرده اند.
«مطهري» مي افزايد: سازمان محيط زيست در اين جهت از طريق رسانه ها و تلاش هاي زيست محيطي اقدام به انجام كارهاي خوبي در زمان هاي مختلف و مناسبت هاي مختلف با مردم كرده و همراه با آنان بوده و در مورد موضوع پسماند و استفاده نكردن از ظروف يكبار مصرف و نريختن آن به مردم تذكر داده شده است.
مديرعامل سازمان پسماند خراسان شمالي اما به نكته ظريفي اشاره مي كند و مي گويد: فقط در بجنورد روزانه 135 تن پسماند توليد مي شود كه اين رقم با احتساب زباله هاي ديگر شهرستان ها 182 هزار تن در سال مي شود.
«روح ا... عظيمي» مي گويد: 80 درصد از اين زباله ها مواد آلي و غذايي است كه دور ريخته مي شود و در اين در حالي است كه مردم با كمي صرفه جويي مي توانند مواد غذايي را در اين حجم گسترده اسراف نكنند و دور نريزند. وي در ادامه مي گويد: ما پسماند 4 شهر را تحويل مي گيريم اما پسماندهاي روستايي وضعيت ديگري دارد و ما متولي تحويل گرفتن آن ها نيستيم.توپ جمع آوري پسماند و زباله هاي روستايي گويا در هيچ زميني آرام ندارد و بخشدار بجنورد هم در گفت و گو با گزارشگر ما در اين مورد مي گويد: مشكل جمع آوري و تعيين مكاني براي دپوي زباله هاي روستايي مشكلي است كه هميشه ديده و مطرح شده است اما به دلايلي كه برخي از آن ها به نبود و تامين نشدن محل مناسب باز مي گردد هم چنان رفع نشده باقي مانده است.
«نودهي» در ادامه مي افزايد: در روستاهايي كه وسيله نقليه براي جمع آوري زباله ها موجود است، دهياري ها هفته اي 2 مرتبه زباله ها را جمع آوري مي كنند و بخشي را به باباموسي بجنورد حمل مي كنند اما در روستاهاي ديگر اين گونه نيست و در اراضي بدون صاحب گودال هايي كنده و زباله ها در آنجا ها دفن و يا امحا مي شود. وي ادامه مي دهد: وظيفه محيط زيست و بهداشت محيط است كه در روستاها اماكني را براي اين كار تعيين كنند و اين در حالي است كه هنوز نتوانسته اند اين مهم را انجام دهند و براي همين اين مشكل در كار گروه سلامت استان مطرح خواهد شد.
وي ادامه مي دهد: در راه هاي فرعي و جاده ها نيز راه و شهرسازي و راهداري بايد زباله هاي بين راهي را جمع آوري كنند.به همين راحتي و سادگي مي شود از كنار برخي مسائل گذشت. او مي گويد اين و اين مي گويد آن و در اين بين اين طبيعت است كه نفسش با انبوه زباله مي گيرد و به شماره مي افتد.
منبع: روزنامه خراسان شمالي
7184/1744 خبرنگار: محسن داوري **انتشاردهنده: علي اصغرافتاده