نوروز96 مردمان خونگرم و مهربان هامون تا مكران پذيراي گردشگران

زاهدان - ايرنا - سرزمين كهن سيستان و بلوچستان از هامون هيرمند تا چابهار و كنارك، سواحل زيباي مكران و پهن دشت نيلگون درياي عمان با مردماني ساده دل و صادق، بي ريا و مهمان نواز در روزهاي خوش سال نو و نوروز آماده پذيرايي از مسافران و گردشگران هستند.

به گزارش ايرنا سيستان و بلوچستان به عنوان خواستگاه تاريخ، طبيعت، تمدن، فرهنگ، آداب و سنن، گويش و اماكن و آثار باستاني كه به گنجينه اي ارزشمند مي ماند با استعدادهاي نهفته و زيباييهاي بكر تاكنون ناشناخته مانده است.
اين ديار كهن يادگاري با آثار تاريخي چندين هزار ساله همچون شهر سوخته با دارا بودن نخستين تمدن هاي بشري و قلعه هاي متعدد به جاي مانده از دل تاريخ مايه افتخار ايران و ايراني است.
اين سرزمين با داشتن افزون بر هزار و 700 اثر تاريخي، فرهنگي و غيره در 19 شهرستان يكي از استان هاي غني كشور به لحاظ داشته هاي باستاني، تاريخي، فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري است كه به گفته كارشناسان به اندازه يك كشور جاذبه تاريخي و گردشگري دارد.
سواحل زيباي ماسه اي، شني و صخره اي، آثار باستاني شهر سوخته و دهانه غلامان به عنوان تخت جمشيد خشت و گلي، قلعه هاي باستاني، آب و هواي سرد و گرم، آبشارها و چشمه هاي آب گرم، باغات ميوه هاي سردسيري و گرمسيري، نخيلات و مركبات، غارها، رودخانه هاي پرآب و دشت و دمن سرسبز، سنگ نگاره ها، محوطه هاي تمدني و تاريخي بخشي از جاذبه هاي تاريخي و گردشگري سراسر استان سيستان و بلوچستان است كه هنوز برخي از آنها در كشور ناشناخته مانده است.
در كنار آثار تاريخي و ديدني زيبا و بعضا منحصر به فرد، تنوع حيات جانوري اين استان را به زيستگاه مناسبي براي حيات وحش تبديل كرده به گونه اي كه وجود برخي گونه هاي جانوري بكر و بعضا نادر هستند.
اين استان با داشتن آب و هوايي متنوع صدها گونه جانوري شامل انواع پرندگان، پستانداران، خزندگان، دوزيستان به همراه گونه هاي مختلف ماهيان آب شيرين و شور را در خود جاي داده است.
يك ميليون و 489 هزار و 590 هكتار معادل 9/7 درصد (هفت و 9 دهم درصد) از كل مساحت سيستان و بلوچستان را منطقه حفاظت شده و تحت نظارت سازمان حفاظت محيط زيست تشكيل مي دهد.
بر اساس آخرين بررسي هاي صورت گرفته، تاكنون بيش از 85 گونه پستاندار، 102 گونه خزنده، بيش از 360 گونه پرنده آبزي و غيرآبزي و پنج گونه دو زيست در مناطق حفاظت شده خشكي و آبي سيستان و بلوچستان شناسايي شده اند.
جنگل حرا، بسترهاي علفي، سواحل شني، صحره اي و ماسه اي، رودخانه ها و تالاب ها از مهم ترين زيستگاه هاي گونه هاي جانوري سيستان و بلوچستان است.
تمساح پوزه كوتاه و سنجاب بلوچي از گونه هاي جانوري سيستان و بلوچستان است كه به گفته كارشناسان در ديگر نقاط كشور نمي توان آثاري از زيست آنها مشاهده كرد.
در بين پستانداران علاوه بر خرس سياه و سنجاب بلوچي همچنين كل، بز، قوچ، ميش، جبير، آهو، گربه وحشي و كاراكال نيز در مناطق مختلف سيستان و بلوچستان زيست مي كنند.
در بين پرندگان نيز دراج، هوبره، زاغ بور، گيلانشاه خالدار، پليكان خاكستري باكلان و انواع پرندگان شكاري از جمله بحري، بالابان، هما، عقاب طلايي و عقاب ماهيگير در اين استان قابل مشاهده براي علاقه مندان به محيط زيست است.
خوشبختانه امروز امنيت پايدار به يك ويژگي بارز در سيستان و بلوچستان تبديل شده، اين استان به دليل قرار گرفتن در همسايگي 2 كشور افغانستان و پاكستان همواره با مخاطرات مختلف امنيتي روبه رو بوده اما بايد گفت مخاطرات استان چيزي فراتر از ديگر استان هاي مرزي نبوده بلكه به گفته كارشناسان برجسته كردن حوادث و انتشار اخبار در اين زمينه در زمان هاي مختلف متاسفانه احساس ناامني در اذهان عمومي ايجاد كرده است درصورتي كه اين استان هم اينك به عنوان امن ترين استان كشور از چنان قابليت هايي برخوردار است كه شايد به جرات گفت در ديگر مناطق كشور وجود ندارد.
همزيستي مسالمت آميز شيعه و سني در اين استان و مهرباني و محبت و ميهمان نوازي آنان و وجود بازارهاي بديع و متنوع در سراسر اين استان به ويژه منطقه آزاد چابهار و بازار رسولي زاهدان و هزار آثار تاريخي و طبيعي باعث مي شود تا خاطره خوبي از اين سفر به ياد ماندني در ذهن گردشگران باقي بماند.
** موقعيت جغرافيايي
سيستان و بلوچستان پهناورترين استان كشور است كه از شمال به خراسان جنوبي، از شرق با مرزي حدود هزار و 200 كيلومتر با كشورهاي افغانستان (نزديك به 300 كيلومتر) و پاكستان (930 كيلومتر)، از غرب به استان هاي كرمان و هرمزگان و از جنوب با بيش از 310 كيلومتر نوار ساحلي به درياي عمان محدود مي شود.
مساحت اين استان افزون بر 187 هزار و 502 كيلومتر مربع و مركز آن نيز شهر زاهدان است، اين استان به عنوان پهناورترين استان كشور جمعيتي افزون بر 2 ميليون و 700 هزار نفر را در خود گنجانده كه بيش از 56 درصد آنان در مناطق شهري و بقيه در مناطق روستايي ساكنند.
براساس آخرين تقسيم بندي ها اين استان 19 شهرستان با نام هاي زاهدان، ميرجاوه، خاش، سراوان، سيب و سوران، مهرستان ، ايرانشهر، سرباز، دلگان، نيك شهر، قصرقند، چابهار، كنارك، فنوج، زابل، زهك، نيمروز، هامون و هيرمند دارد.
استان سيستان و بلوچستان با داشتن موقعيت راهبردي بازرگاني و ترانزيتي و دارا بودن كشاورزي و باغباني به ويژه ميوه هاي استوايي و گرمسيري و همچنين جاذبه هاي فراوان تاريخي و طبيعي و نيز صنعت در حال رشد از توانايي و ظرفيت فوق العاده اي براي توسعه و آباداني برخوردار است
استان سيستان و بلوچستان از لحاظ طبقه بندي اقليمي در ناحيه اقليمي بياباني و خشك قرار دارد.
در يك تقسيم بندي كلي مي توان گفت مناطق ايرانشهر ، زابل و باهوكلات ، آب و هواي بياباني و ناحيه زاهدان در مرز بين اقليم بياباني و نيمه بياباني قرار گرفته است . مناطق سراوان ، خاش ، چابهار ، آب و هواي نيمه بياباني و ناحيه كوهستاني بم پشت در جنوب سراوان و امتداد آن به طرف مشرق تا كوههاي بشاگرد ، آب و هواي نيمه بياباني معتدل دارند . اقليم مشرق ارتفاعات و فلاتهاي مرتفع و كم وسعت ميان آن ، نيمه بياباني با زمستانهاي سرد است .
** تنوع قومي و قبيله اي
از نام سيستان و بلوچستان پيداست كه 2 قوم سيستاني يا زابلي و بلوچ و بلوچستاني بيشترين جمعيت ساكن در اين استان را تشكيل مي دهند اما ساير اقوام از جمله كرماني، يزدي، بيرجندي، خراساني، شمالي، ترك، لر و كرد غيره نيز دركنار ساير مردم خونگرم اين سامان سكونت دارند.
منطقه سيستان با پنج شهرستان در شمال و بلوچستان در جنوب اين استان واقع شده است.
مردم اين استان در قسمت شمالي در منطقه سيستان به گويش سيستاني(زابلي) و مردم منطقه بلوچستان به زبان بلوچي سخن مي گويند.
مردم شمال استان بيشتر شيعه و مردم جنوب اهل تسنن هستند، البته در هر دو بخش شيعه و سني در كنار يكديگر زندگي مي كنند و حتي روابط قومي و نسبي و سببي دارند.
در زاهدان مركز سيستان و بلوچستان كه به عنوان پايتخت اتحاد اقوام و مذاهب شناخته مي شود اوج تنوع اقوام ايراني و حتي سيك هاي هندوستاني به چشم مي خورد.
اما هر آنچه به آن اشاره شد را بايد فرع در نظر گرفت زيرا اصل اهميت اين تنوع در همزيستي مسالمت آميز و زيباي اين اقوام و مذاهب با يكديگر است به طوري كه در اين استان بسياري از پيروان مذاهب و افراد اقوام مختلف با يكديگر ازدواج كرده و در آيين هاي ديني و جشن هاي يكديگر حضور مي يابند كه در كمتر مكاني در دنيا مي توان چنين سبك زيبايي از زندگي و وحدت را مشاهده كرد.
تنوع قومي و قبيله اي سيستان و بلوچستان موجب پيدايش سبك هاي مختلف زندگي در آن شده است به طوري كه تنها در زاهدان مركز اين استان مي توان نماهاي خانه، سبك هاي پوشش، آداب و رسوم و حتي تفاوت عقيده ها را بصورت محسوس مشاهده كرد.
از لحاظ گردشگري نيز ديدن زندگي چنين تكثري در كنار هم خالي از لطف نيست و هر كس به اين استان سفر مي كند در نگاه اول از وجود اقوام مختلف در آن سخن مي گويد.
*** صنايع دستي سيستان و بلوچستان
قالي بافي، سفالگري، حصيربافي، پرده بافي، نمدمالي، سوزن دوزي، آينه دوزي، پريوار دوزي، تور دوزي، خامه دوزي، سياه دوزي و زيورآلات سنتي با پيشينه اي كهن حاصل دست زنان سيستاني و بلوچ از مهمترين رشته هاي صنايع دستي رايج در استان است.

* زيبايي هاي گردشگري شمال سيستان و بلوچستان
منطقه سيستان در شمال سيستان و بلوچستان با پنج شهرستان زابل، زهك، هيرمند، نيمروز و هامون زيبايي هاي كويري خاص خود را در بستري از قلعه هاي تاريخي و شهري چند هزار ساله به نمايش گذاشته است.
اين بخش سيستان و بلوچستان مرزي مشترك با كشور افغانستان دارد كه اين امر در سالهاي بسيار دور موجب شده بود تا مردم اين 2 كشور با يكديگر رفت و آمد داشته باشند يا گاه ازدواج كنند.
به جرات مي توان گفت شاخص ترين اثر باستاني اين منطقه شهري 6 هزار ساله به نام 'شهر سوخته' است كه در آن آثار بديعي از جمله اولين چشم مصنوعي جهان، اولين انيميشن جهان، اولين جراحي جمجمه جهان و صدها اولين جرقه تفكر بشري كشف شده است.
بر اساس شواهد موجود مردم اين شهر از متمدن ترين انسانهاي كره خاكي در زمان خود بوده اند و زنان نيز در آن جايگاه خاصي داشته اند كه نقش خزانه داري و اقتصادي آنان در اين شهر را نمي توان كتمان كرد.
اين شهر مجهز به سيستم لوله كشي فاضلاب و آب بوده و زندگي در آن قدمتي حدود 2 هزار و 500 سال دارد.
درياچه اساطيري هامون اينك خشكيده اما در ايام نوروز سبزه هاي بستر آن جان مي گيرد و كوه خواجه كه در قلب اين درياچه سر برآورده و در دامنه هاي خود آثار شهري باستاني دارد نيز از ساير ديدني هاي اين منطقه است.
اين خطه قلعه هاي باستاني متعددي دارد كه از نمونه هاي آن مي توان به قلعه رستم و زاهدان كهنه اشاره كرد كه هيبت آنها همچون ارگ قديمي بم است اما به دليل معرفي نشدن در حاشيه قرار گرفته اند.
آس بادها (آسياب بادي) نيز از ابتكارات مردم اين خطه محسوب مي شود و نشان مي دهد كه مردم باستان اين سامان با استفاده از هوش خود قدرت باد را به تسخير در آورده بودند و گندم خود را آسياب مي كردند.
دهانه غلامان نيز آتشكده اي از زمان هاي بسيار دور در اين منطقه بوده كه خود نمادي است از وجود زندگي هزاران ساله در سيستان.
«بي بي دوست» يك زيارتگاه محلي در سيستان است كه روايت هاي زيادي از آن نقل مي شود و اخيرا نيز مقبره قديمي بازسازي شده و تنها زنان مي توانند داخل زيارتگاه شوند.
هيچ گردشگري نمي تواند ناديده از اين همه زيبايي بگذرد و چه خوب است كه هر شخص حداقل يكبار در زندگي خود از اين خطه ديدن كند.
** شهرستان زاهدان
زاهدان يك شاهراه تجاري محسوب مي شود كه تمام رفت و آمدها از جنوب به شمال استان از طريق اين شهر انجام مي شود.
زاهدان تنها مكاني است كه مي توان زندگي اقوام را از زير ذره بين ناديدني ها ديد، شيعه و سني در اين شهرستان چنان برادرانه با يكديگر زندگي مي كنند كه هيچكس نمي تواند تفاوت مذهبي آنان را مشاهده كند.
از مكان هاي ديدني اين شهرستان مي توان به بازار رسولي اشاره كرد كه در ايران معروف بوده و انواع و اقسام كالا و اجناس استوك و تاناكورا و لوازم بسيار جالب و به قول معروف از شير مرغ تا .... در آن يافت مي شود.
هم اينك زاهدان به واسطه بازارهاي زيبا و متنوع خود يكي از مراكز پذيرنده ميهمان از استانهاي دور و نزديك است.
وجود ابنيه تاريخي در اين شهرستان نيز يكي ديگر از جاذبه هاي گردشگري آن است اما مساجد اين شهر به طور حتم جزء جاذبه هاي اصلي آن محسوب مي شود.
تنوع پوشش زنان و مردان در اين شهر بسيار ديدني است و اين امر باعث شده تركيبي از پوشش سنتي و مدرن در آن ديده شود.
بازارچه سرپوش، خانه ابويي، موزه پست و موزه بزرگ جنوب شرق از جاذبه ها و زيبايي هاي زاهدان محسوب مي شود كه موزه منطقه اي جنوب شرق ايران مجموعه اي بي نظير از آثار تاريخي و فرهنگي اين استان را در خود جاي داده است به طوري كه از يافته هاي هزاران ساله تا فرهنگ هاي كهن در آن يافت مي شود و سبك ساخت و طراحي آن بي نظير است.
*شهرستان ميرجاوه
-تمين
دهستان تمين واقع در 65كيلومتري جنوب غربي شهر ميرجاوه يكي از مناطق بسيار زيباست كه در قسمت شمالي قله تفتان قرار دارد، آب و هواي اين روستا در تابستانها خنك و در زمستان سرد است.
ميوه هاي مختلفي از جمله انجير، عناب، سيب،انار و انگور و توت در اين روستا به ثمر مي نشيند و كار اصلي مردم آن كشاورزي است.
اين روستا به سه قسمت تقسيم مي شود كه عبارتند از تمين مركزي، تمين پائين و تمين بالا.
اين محله ها در فاصله 30 كيلومتري از يكديگر قرار دارند.
-چشمه آب معدني موسي
چشمه آب موسي در تمين تنها منبع تامين آب روستا است كه از دل صخره هاي عظيم مي جوشد و چشم انداز زيبايي را بوجود آورده است.
از خصوصيات بارز اين چشمه مي توان به دارا بودن املاح معدني مفيد و درجه حرارت آن اشاره كرد كه در زمستان گرم و در تابستان خنك است.
- غار لاديز
اين غار در فاصله 10 كيلومتري شهر ميرجاوه قرار دارد.
اين منطقه داراي آبشار و چشم اندازهاي زيبا با پوشش گياهي غالب گز است، هم اينك با توجه به كيفيت خوب و بالاي آب غار لاديز مورد استفاده آشاميدني و كشاورزي اهالي و ساكنان لاديز و ميرجاوه قرار مي گيرد.
نمود هندوستان كوچك را بيشتر از همه مي توان در بلوچستان ديد زيرا زندگي در برخي از نقاط آن چنان بكر مانده و مردم چنان به سنت ها پايبند هستند كه ديدن اين صحنه ها تعجب هر جوينده اي را بر مي انگيزد.
بلوچستان سرزميني كوهستاني با دره هايي پر آب و نخلستان هاي زيبا است كه سرسبزي آن نشاندهنده فعاليت كشاورزي بيشتر مردم در آن است.
شهرهاي مختلف بلوچستان هر يك قصه هاي هزار و يك شب شهرزاد قصه گو را دارند زيرا جزء به جزء آن جالب و زيباست.
در مسير جنوب زاهدان به سمت درياي نيلگون عمان در چابهار از شهرستانهاي خاش، ايرانشهر و نيكشهر بايد گذشت اما ساير شهرستانهاي آن را نيز نبايد ناديده گرفت.
*شهرستان خاش
اين شهرستان با مردم بلوچِ اهل تسنن نماد استقامت خود را از كوه برافراشته تفتان مي گيرد كه از دهانه آن همواره گازهاي داغ و بخار بيرون مي آيد.
از جاذبه هاي گردشگري آن مي توان به غار گواتامك، قلعه ايرندگان در روستاي ايرندگان، زيارتگاه مرتضي علي، قلعه حيدرآباد، چشمه آب معدني دوشينگ و مسجد جامع خاش و دهها مكان ديگر و گل فشان طبيعي پيرگل اشاره كرد.
-كوه تفتان
تفتان تنها آتش فشان نيمه فعال در جنوب شرق ايران در فاصله 40 كيلومتري شمال شرقي خاش با فوران دود گوگرد است، اين كوه با 4050 متر ارتفاع از سطح دريا سبب تلطيف هواي اطراف گشته و به همراه پوشش گياهي،چشمه هاي آب معدني سرد و گرم، دامنه زيبا و درياچه بر فراز كوه هر سال بسياري از كوهنوردان و گردشگران را از دور و نزديك به خود جلب مي كند.
كوه تفتان قله هاي متعددي دارد كه قله آتشفشان آن معروف به «چهل تن» بوده و در منتهي اليه جنوب شرق كوه قرار گرفته است، اين كوه در فرهنگ عامه مردم بومي منطقه جايگاه ويژه اي دارد.
-گل فشان پيرگل
اين گل فشان منطقه اي باخاك زرد و عاري از هرگونه پوشش گياهي است، درقسمت بالاي تپه ماهورها تعداد زيادي مخروط قديمي و خاموش وجود دارد كه بعد از چند سال فعاليت، دهانه آن مسدود شده و دهانه هاي جديد بوجود آمده است و گل تازه به رنگ خاكستري تيره از آن متصاعد مي شود.
جنس رسوبات گل فشان رس و مارن است كه پس از خشك شدن به رنگ زرد روشن تبديل مي شود.
-درياچه سردريا، درخت كهنسال روستاي دهپابيد با هزار و 200 سال قدمت، چشمه هاي آب معدني، تپه و زيارتگاه مرتضي علي(ع) ، قلعه ايرندگان، قلعه حيدر آباد، مسجد جامع و مناره آن از جاذبه ها و مناظر زيبا و ديدني خاش است.
*ايرانشهر
شهرستان ايرانشهر نخستين شهرستان برخوردار از نعمت گاز در سيستان و بلوچستان و يكي از زيبا ترين شهرهاي استان محسوب مي شود، اين شهرستان داراي سه شهر بزمان، بمپور و ايرانشهر و سه بخش بزمان، بمپور و مركزي و هفت دهستان است.
روستاي دامن، بازار روز ايرانشهر، غار كرمانچي، قلعه ناصري، اقامتگاه رهبر معظم انقلاب و موزه قرآن و عترت از مكان هاي ديدني ايرانشهر محسوب مي شود.
-چشمه هاي آب گرم
در شهرستان ايرانشهر 9 چشمه آبگرم وجود دارد كه مهمترين آنها چشمه آبگرم بزمان است كه به صورت جوشان از شكاف زمين خارج مي شود و در پيرامون اين چشمه نيز حوضچه اي مستطيل و سرپوشيده احداث شده است.
-رودخانه دامن و نخلستانهاي آن
رودخانه زيباي دامن كه از مجاورت روستايي با همين نام مي گذرد از ديگر مواهب طبيعي بكر منطقه بلوچستان به شمار مي رود.
-كوه بزمان(زنده كوه)
اين كوه در شمال چاله جازموريان با ارتفاع سه هزار و 697 متر از سطح دريا قرار گرفته كه چاله لوت را از جازموريان جدا مي كند.
-رودخانه بمپور
اين رودخانه از رودخانه هاي دائمي و پر آب بلوچستان محسوب مي شود كه از ارتفاعات كارواندر كه در 120 كيلومتري شمال شرقي ايرانشهر واقع شده سرچشمه گرفته است.
-تپه و قلعه بمپور
در اين تپه كه در غرب قلعه تاريخي و اسلامي بمپور واقع شده است آثار تمدني از نيمه هزاره سوم قبل از ميلاد تا 1900 قبل از ميلاد كشف و 6 دوره استقراري نيز در آن مشخص شده است.
براساس مطالعات انجام شده، ارتباط بمپور با مراكز تمدني شهر سوخته و محوطه هاي باستاني كرمان، پاكستان و افغانستان محقق شده است.
شاخص ترين بناي بمپور و شايد بلوچستان قلعه اي است كه در شمال غربي اين شهر بر روي ارتفاعي تپه مانند ساخته شده كه از فاصله دور قابل ديدن است، در نوشته ها تاريخ هايي از دوره ساساني، صفاريان، سلجوقي، افشار و قاجار براي اين قلعه عنوان شده است.
-قلعه ناصري
ساخت اين قلعه در سال 1264 هجري شمسي به دستور ناصرالدين شاه قاجار آغاز و پس از هفت سال به اتمام رسيد و پس از آن مركز حكمراني بلوچستان از بمپور به ايرانشهر منتقل شد.
-گورستان اسپيدژ
اين گورستان يكي از مهمترين كانون ها و مراكز استقرار متعلق به دوران پيش از تاريخ و هزاره سوم و دوم پيش از ميلاد در شهرستان ايرانشهر است كه حدود 25 هكتار وسعت دارد و آثار دو دوره متمايز اسلامي و دوره پيش از تاريخ را در بر دارد.

*شهرستان دلگان
اين شهرستان به مركزيت شهر گلمورتي از تركيب بخش مركزي به مركزيت شهر گلمورتي و جلگه چاه هاشم به مركزيت چگرد تشكيل شده است.

*شهرستان مهرستان (زابلي)
اين شهرستان به مركزيت شهر زابلي از تركيب بخش زابلي و بخش اشار تشكيل شده است.
-منطقه جنگلي بيرك
قسمت اعظم اين منطقه در محدوده شهرستان زابلي واقع شده و وسعت آن 73 هزار و 217 هكتار است و فلور گياهي اين منطهزيتون وحشي، بادام كوهي، بنه، كسور و اژن است.
اين منطقه داراي حيواناتي از قبيل سمور سنگي، خرس سياه، قوچ و ميش، كل و بز است و از لحاظ چشم اندازهاي زيبا و پوشش گياهي عالي و منابع آب و زيستگاه پلنگ و خرس از ارزش بالايي برخوردار است.

*سراوان
شهرستان سراوان و دو شهرستان همجوار آن شامل سيب سوران و مهرستان كه در گذشته بخشهايي از توابع سراوان بودند، به دليل قرار گرفتن در شرقي ترين نقطه سيستان و بلوچستان به 'زادگاه خورشيد' معروف بوده و با كشور پاكستان همجوار است.
سنگ نگاره هاي دره نگاران، موزه زنده سفال كلپورگان، مسجد جامع روستاي دزك، قلعه سب، قلعه كنت و تپه نمكي از ساير مكان هاي ديدني سراوان، سيب سوران و مهرستان است.
رشته كوه سياهان طولاني ترين رشته كوه در اين شهرستان است كه از نزديكي هاي تفتان شروع و تا ناهوك در محدوده پاكستان ادامه دارد و رودخانه ماشكيد نيز مهمترين رود شهرستان سراوان محسوب مي شود.
-تپه نمكي
اين جاذبه طبيعي و كم نظير آرميده در نقطه مياني روستاي گُشت واقع در شهرستان سراوان است كه شامل تپه اي نمكين مملو از املاح معدني است كه اين املاح آرام آرام از دل آن جوشيده و بر سطح زمين روان مي شود و تپه نمك از اين آب به جاي مانده است.
-رودخانه ماشكيد
اين رودخانه مهمترين رود شهرستان سراوان است كه از دامنه جنوبي شهرستان از نزديكي خاش سرچشمه مي گيرد و پس از عبور از زابلي، جنوب سيب سوران، شمال بم پشت و كوهك را مشروب مي كند.
-مسجد جامع دزك
اين مسجد در روستايي به همين نام در سه كيلومتري شهر سراوان واقع شده است و از جمله مساجد اوليه و كهن سيستان و بلوچستان به شمار مي رود و مصالح اوليه آن از خشت خام و ملاط گل است.
ازقسمتهاي اصلي مسجد مي توان به شبستانهاي غربي و شرقي، حياط مركزي و چله خانه اشاره كرد.
-سنگ نگاره شيرپلنگان
اين اثر در 12 كيلومتري شمال سراوان و در ادامه مسير دره كنديك در محلي به نام دره شير و پلنگان از رشته كوه هاي سياهان سراوان واقع شده است، نام اين دره به دليل نقوش خاص اينگونه ناميده شده است زيرا در اين مجموعه نقش يك حيوان درنده مانند پلنگ يا شير با دمي بلند وجود دارد.
*شهرستان سيب و سوران
اين شهرستان به مركزيت شهر سوران از تركيب بخش مركزي و هيدوچ تشكيل شده كه داراي آثار تاريخي متعددي است.
-قلعه سب
اين قلعه از زيباترين و سالمترين قلعه هاي دوران اسلامي بلوچستان است كه در روستايي با همين نام واقع شده است، اين بنا با مصالح عمده خشت و گل بر روي صخره اي طبيعي ساخته شده است.
اين بنا 27 متر ارتفاع دارد و از دو قسمت اصلي تشكيل شده است.
-قلعه كنت
اين قلعه در روستا كنت بخش هيدوچ شهرستان سوران واقع شده و روي صخره اي طبيعي در يك طبقه ساخته شده و حدود 13 متر از سطح زمين ارتفاع دارد و در دوره افشاريه ساخته شده است.

*شهرستان سرباز
اين شهرستان با مركزيت شهر راسك از شرق با كشور پاكستان هم مرز است و چهار بخش پارود، سرباز، پيشين و مركزي دارد.
-رودخانه سرباز
رودخانه سرباز از پرآب ترين رودخانه هاي اين بخش و حتي سيستان و بلوچستان محسوب مي شود و چنان اهميتي دارد كه حيات اقتصادي بسياري از بخش هاي جنوبي استان به آن وابسته است و در صورت خشكي آن روستاهاي زيادي ويرانه مي شود.
- گاندو (تمساح پوزه كوتاه)
تمساح پوزه كوتاه كه در گويش محلي به آن «گاندو» گفته مي شود خزنده باقيمانده از راسته كروكوديل هاست كه در دوران مزوزوئيك (225 تا 265 ميليون سال قبل) مي زيستند و امروزه نيز در رودخانه هاي اين شهرستان پادشاهي مي كنند.
-قلعه سرباز
اين قلعه در گذشته مركز حكمراني بوده و بر قلعه هاي ديگر منطقه تسلط داشته است و بر اساس شواهد و تحقيقات محلي و سفالينه هاي موجود بر روي اثر قدمت آن مي توان حدود 400 سال پيش تخمين زده مي شود.
-قلعه برنجي
اين قلعه در روستاي جكيگور بخش پيشين شهرستان سرباز واقع شده و تاريخچه آن به اواخر دوره ساساني بازمي گردد و در گذشته كاربردي نظامي و دفاعي داشته است و به دليل موقعيت خاص آن، امكان تسخير اين قله وجود نداشته است.
-مسجد جامع پشامگ
اين مسجد در شهرستان سرباز، دهستان پارود و روستاي پشامگ قرار دارد و تاريخچه آن به اواخر دوره پهلوي اول بازمي گردد.
-قلعه هدار
اين قلعه نيز در روستاي جكيگور قرار دارد و به اوايل دوره قاجار باز مي گردد و زيربنايي معادل 336 متر مربع دارد و نوع مصالح استفاده شده در آن خشت و گل است.
-مسجد قديمي راسك
اين مسجد در شهر راسك قرار گرفته و تاريخچه آن به اوايل دوران پهلوي اول بازمي گردد و مصالح استفاده شده در آن خشت، گل و سنگ است.

*شهرستان نيكشهر
نيكشهر در جنوب سيستان و بلوچستان قرار دارد و از نواحي كم نفوس ايران اسلامي محسوب شده و ويژگي خاص آن تركيب قومي و ايلي است.
آب و هواي اين شهرستان در تابستان گرم و خشك و در زمستان معتدل است، بادهاي باران آور موسمي در فصل تابستان و بادهاي باران آور غربي(مديترانه اي) در فصل زمستان در اين منطقه موجب ريزش پراكنده باران مي شود.
-قلعه نيكشهر
ساخت اين قلعه مربوط به دوره صفويان است كه تا دوره قاجار توسط حكمرانان منطقه مورد استفاده قرار مي گرفته است، اين قلعه محل حكمراني طايفه شيراني و بليده اي بوده است، بناهاي قلعه كه در قسمت شمالي آن قرار دارد داراي 305 متر مربع زيربناست و شامل مسجد، حاكم نشين، آشپزخانه، حمام و دستشويي است.
-محوطه چهل دختران
اين محوطه در غرب شهر نيكشهر در حاشيه رودخانه گنگ و كنار جاده ترانزيتي چابهار-نيكشهر واقع شده است، سطح محوطه داراي آثاري از نوع سفالهاي قرمز رنگ است و مي توان سفالهاي لعابدار دوران اسلامي را در سطح محوطه كه قدمت آن به دوره اشكاني باز مي گردد مشاهده كرد.

*شهرستان قصرقند
اين شهرستان با آب و هواي گرمسيري در گذشته نام هاي مختلفي از جمله «گمج رود» و «گنداوك» داشته است.
-قلعه قصرقند
اين قلعه مربوط به دوره صفويه است و در مركز شهر قصرقند و در قسمت شرقي مسجد جامع قرار گرفته است، اين قلعه در قديم مقر حكمراني حاكمان بوده و بر اساس شواهد موجود مي توان چنين برداشت كرد كه بيشتر حاكمان اين قلعه از طايفه بليده اي بوده اند.
اين قله بر روي تپه اي دست ساز قرار گرفته و ارتفاع آن 10 متر است.
-قلعه بگ
قلعه در روستاي بگ در 22 كيلومتري قصرقند واقع شده است و به دليل شباهت با قلعه قصرقند احتمال مي رود در دوران صفويه ساخته شده باشد.
پي عظيم سنگي اين قلعه مهمترين قسمت آن محسوب مي شودكه سنگ چيني بسيار زيبايي دارد.

*شهرستان فنوج
-مسجد جامع قديم فنوج
اين مسجد حدود 120سال قدمت دارد كه بنابر دستور حاكم وقت در زميني به مساحت 272 متر مربع ساخته شده است، شبستان مسجد دو قسمتي است و ديوارهاي آن 180 سانتي متر ضخامت دارد.
تنها مناره اين مسجد در ضلع جنوبي آن قرار گرفته است.
-تنگه فنوج
تنگه فنوج در جنوب فنوج و در فاصله سه كيلومتري از مركز شهر به طول 16 كيلومتر يكي از جاذبه هاي گردشگري اين شهرستان است كه 900 هكتار از اراضي آن بوسيله گونه هاي گياهي كمياب مورد حفاظت اداره منابع طبيعي است.
در پيرامون شهرهاي بلوچستان روستاهاي زيادي وجود دارد كه زندگي خالص و طبيعي را تنها مي توان در آنجا ملاحظه كرد و شاهد اين بود كه چگونه مردم توانسته اند با بكارگيري تكنولوژي هاي نوين هنوز زندگي سنتي خود را حفظ كنند.
بيشتر روستاهاي بلوچستان در كوه ها واقع شده و راه دستيابي به آنها نيز چيزي از جاده چالوس كم ندارد، مردم با صفاي اين منطقه ميهمان نوازاني تمام عيار هستند.
**چابهار تنها بندر اقيانوسي ايران
در جنوبي ترين نقطه سيستان و بلوچستان شهرستان هاي چابهار و كنارك واقع شده اند كه خود به تنهايي دنيايي از جاذبه هاي گردشگري است و مي تواند سالانه هزاران گردشگر و بيننده را به خود جذب كند.
چابهار بواسطه قرار گرفتن در لبه ي درياي عمان تنها بندر اقيانوسي ايران اسلامي محسوب مي شود كه اين امر در اولين گام آب و هوايي بي نظير را به اين شهرستان داده است و در ايام نوروز و زمستان بهترين هوا را دارد.
منطقه آزاد چابهار با گستره 14 هزار هكتار در اين شهرستان يكي از جاذبه هاي اصلي آن محسوب مي شود كه موجب شده فعاليت هاي اقتصادي زيادي پيرامون آن شكل گيرد.
از جاذبه هاي طبيعي آن نيز مي توان به تالاب سرخگون ليپار در 15 كيلومتري چابهار اشاره كرد كه به دليل خاك خاص بستر آن، آب صورتي رنگ دارد و نمايي بسيار زيبا به منطقه اطراف خود بخشيده است.
در ناحيه ساحلي خليج گواتر و در نزديكي محلي كه رودخانه باهوكلات به درياي عمان مي ريزد، جنگلي از گونه هاي حرا وجود دارد كه از درختچه هاي حرا پوشيده شده است.
رودخانه باهوكلات در 90 كيلومتري شرق چابهار به خليج گواتر درياي عمان سرازير مي شود، اين رودخانه از لحاظ مختلف بويژه وجود تمساح ايراني در آن از نظر گردشگري اهميت ويژه اي دارد.
كوه هاي بدبوم يا مريخي كه به آنها مينياتوري نيز گفته مي شود يكي از مناظري است كه به موازات ساحل از منطقه كچو تا خليج گواتر كشيده شده اند و از پديده هاي ژئو مورفولوژي اين ناحيه هستند.
خليج چابهار جلوه اي زيبا از طلوع و غروب خورشيد در دريا ايجاد مي كند، در كناره هاي درياي عمان و در قسمت جنوبي شهرستان چابهار صخره هاي بزرگي بر اثر پيشروي آب دريا و فرسايش سنگ هاي رسوبي بوجود آمده كه چشم انداز زيبايي را خلق كرده است.
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در سفر 19 اسفند به زاهدان به خبرنگار ايرنا گفت: سيستان و بلوچستان نگين درخشان فرهنگ و تمدن ايراني است و همه بايد فرهنگ اين مرز و بوم را تكريم كنند.
دكتر سيد رضا صالحي اميري اظهار داشت: فرهنگ اين منطقه يكي از افتخارات فرهنگ و تمدن ايراني است كه مانند نگيني در ايران مي درخشد.
وي افزود: با توجه به اينكه سيستان و بلوچستان برخوردار از انسان هاي بزرگ و سرمايه هاي فرهنگي زيادي است با بكار بردن لفظ كم برخوردار براي اين استان زياد موافق نيستم.
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي گفت: سيستان و بلوچستان استاني نيازمند برخورداري بيشتر از ظرفيت هاي اقتصادي از طريق استفاده بهينه از سرمايه هاي انساني و فرهنگي است.
استاندار سيستان و بلوچستان گفت: آغوش گرم مردمان اين استان مهم ترين دليل بر نامگذاري «سال 96 سيستان و بلوچستان مقصد گردشگري ايرانيان» است
علي اوسط هاشمي تاكيد كرد: اغوش گرم مردمان استان و مهمان نوازي اين مردم شعار نيست و به آن ايمان دارم.
وي ادامه داد: ثبت جهاني شهرسوخته، كوير لوت، وجود هامون به عنوان ذخيرگاه زيست كره و سه پروژه در دست اقدام براي ثبت جهاني از جمله آثار مهم باستاني، تاريخي، فرهنگي و زيست محيطي استان سيستان وبلوچستان است.
وي نهايي شدن 2 فروند ايرلاين با 160 نفر ظرفيت در فرودگاه بين المللي زاهدان، ارتقا فرودگاه چابهار به فرودگاه بين المللي و اختصاص 800 هكتار زمين براي ساخت فرودگاه، بازسازي هتل ها، ايجاد 25 مجتمع تفريحي بين راهي و افزايش آن به 45 مجتمع با رشد افزون بر 40 درصد و معرفي آثار تاريخي، فرهنگي استان سيستان وبلوچستان از طريق رسانه ها را از جمله اقدامات زيرساختي مقصد گردشگري ايران در سال 96 برشمرد.
هاشمي گفت: اصحاب قلم استان با برخورداري از معرفت رسانه اي همواره در تلاش براي معرفي چهره واقعي استان بوده اند كه اين جاي بسي تقدير و خرسندي دارد.
وي ادامه داد: دنبال نشان دادن تصوير زيبا از سيستان و بلوچستان در سال 96 هستيم كه در اين ميان اصحاب قلم و انديشه نقش مهمي را ايفا مي كنند.
وي تاكيد كرد: اگر ظرفيت ها و توانمندي هاي سيستان و بلوچستان توسط رسانه ها بزرگنمايي شود اين استان به سرعت به پيشرفت و اهداف مورد نظر در توسعه دست مي يابد.
وي افزود: امروز زمان فرصت هاست پس ضروري است ظرفيت هاي استان هر يك جداگانه برجسته و نمايان شود تا زمينه فرصت و توسعه بيش از پيش فراهم گردد.
وي بزرگترين مانع در راه پيشرفت استان را عدم شناخت ظرفيت ها و توانمندي ها ذكر كرد و گفت: با وجود همه تلاش هاي صورت گرفته براي معرفي استان هنوز مردم ايران و جهان شناخت درست و صحيح از استان ندارند كه در اين زمينه مي توان با انعكاس اين ظرفيت ها توسط اصحاب قلم گام موثري در توسعه استان برداشت.
7316**6081 خبرنگار: عصمت جهاني ** انتشار دهنده: حيدر سراياني

سرخط اخبار استان‌ها