تشکیل سازمان کشورهای صادرکننده گاز، راهی سخت ولی شدنی # تهران، خبرگزاری جمهوری اسلامی 29/11/85 خارجی.اقتصادی.گاز.نهاد.صادرات.اوپک. از: سید سعید میرحسینی تاسیس سازمان کشورهای صادرکننده گاز (اوپک گازی ) ایده ای است که از سال ها پیش بارها از سوی مسوولان جمهوری اسلامی مطرح شده و رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز اخیرا در دیدار "سرگئی ایوانف" وزیر دفاع روسیه با ایشان براین موضوع تاکید فرمودند. ایران و روسیه که از یکسو مخالف توسعه هژمونی غرب در جهان هستند و از سوی دیگر نزدیک به نیمی از ذخایر گاز را دارا هستند می توانند این خواسته را محقق سازند. باتوجه به موقعیت روسیه در بازار انرژی جهان و شرایط کنونی کشورمان به دلیل فشارهای غرب، می توان گفت که تهران و مسکو برای تحقق چنین طرحی اختلاف نظر چندانی ندارند و استقبال ولادیمیر پوتین رییس جمهوری روسیه از این طرح مهر تاییدی بر این گفتار است. کارشناسان براین باورند از آنجا که آمریکا و اتحادیه اروپا از مصرف کنندگان عمده انرژی در جهان هستند و از سوی دیگر تاسیس اوپک گازی، نفوذ غرب را در روند قیمت گذاری ها کاهش خواهد داد، این کشورها با حتی تفکر ایجاد چنین نهاد بین المللی واکنش منفی از خود نشان خواهند داد. هرچند واشنگتن باتوجه به شرایط کنونی خود در عرصه بین المللی در صدد خشمگین کردن روسیه نیست و تلاش می کند حتی جایگاهی در نظام بین الملل برای مسکو قائل شود. مقاله نویس یک روزنامه چاپ مسکو درباره تشکیل این نهاد می گوید: با وجود این که به نظر کارشناسان ، طرح تشکیل اوپک گازی از سوی ایران تا حدی برای تاثیرگذاری سیاسی صورت گرفته و این ایده در آینده نزدیک قابل تحقق نیست، ولی مطرح شدن مکرر آن در سطح مسوولان ایران و حمایت مقامات عالیرتبه روسیه حاکی از آن است که کشورهای صادرکننده گاز سرانجام آن را به تحقق خواهند رساند. در حالی که وزیرانرژی و صنایع روسیه در سفر اواخر سال گذشته میلادی به الجزایر، ایجاد سازمانی متشکل از صادرکنندگان گاز را رد کرده بود ولی موضع گیری های مثبت بعدی مقامات این کشور گواه حمایت قاطع مسکو از چنین ایده ای است. در این ارتباط روزنامه کامرسانت نوشت: ایران و روسیه تا سال 2012 در زمینه صادرات گاز با یکدیگر رقابت نخواهند داشت و در این مدت کارتل گازی می تواند به عنوان ائتلافی برای اهداف سیاسی تشکیل شود. به عقیده کارشناسان از آنجا که غیر از ایران و روسیه، منابع انرژی غالب کشورها در انحصار آمریکاست، این کشور موانع شدیدی در تحقق این طرح ایجاد خواهد کرد. کشورهای غربی و مصرف کنندگان عمده انرژی حتی بعد از تاسیس سازمان کشورهای تولیدکننده نفت (اوپک ) تلاش زیادی بکار بستند تا آن را ناکارآمد وانمود کنند و به دلیل تسلط بر اکثر کشورهای عضو تا حدودی در روند قیمت- گذاری ها دخالت کرده است. دلیل دیگرمخالفت غرب و کشورهای مصرف کننده انرژی بالا بودن قیمت نفت است و قطعا تشکیل اوپک گازی نقش کشورهای مصرف کننده را در تعیین قیمت کاهش خواهد داد و کشورهای تولیدکننده ابتکار عمل بیشتری در تعیین قیمت گاز خواهند داشت. انرژی موضوع بسیار مهمی است و از آنجا که این پیشنهاد از سوی ایران ارایه شده است درصورت تحقق، قدرت چانه زنی تهران رادر مورد مسائل بین المللی افزایش می دهد اماچون انرژی برای غرب در اولویت اول است قطعا تلاش می کند که این مهم صورت نگیرد. غرب به خوبی می داند که تشکیل اوپک گازی از نظر اقتصادی و سیاسی برای ایران و روسیه منافعی دارد و قدرت چانه زنی های سیاسی هر دو کشور را در سطح جهان بالا خواهد برد. تشکیل اوپک گازی علاوه بر منافع سیاسی در جهان، بر اقتصاد کشور نیز تاثیر بسزایی دارد و طبیعی است که اگر روند قیمت گذاری ها جهت مشخصی داشته باشد و بتوانیم در تعیین قیمت ها نقش داشته باشیم، درآمد کشور افزایش خواهد یافت. اطمینان در خصوص درآمد نوعی بیمه است و کسب درآمد از این طریق و همراه با یک شیب آرام افزایش درآمدی کمک زیادی در زمینه کارهای عمرانی به کشور می کند. باتوجه به وضعیت انرژی و گران شدن نفت و مهمتر از آن بحث تمیز بودن گاز به عنوان یک انرژی که آلودگی آن به مراتب کمتر از مشتقات نفت است، این پیشنهاد می تواند شکل عملی به خود بگیرد. ایران، روسیه، قطر و قرقیزستان می توانند با ایجاد کارتلی مانند اوپک، بر روی قیمت گاز در سطح بین المللی تاثیر گذار باشند. بیش از 41 درصد ذخایر گاز جهان در کشورهای خاورمیانه و 32 درصد در روسیه، ترکمنستان، ازبکستان و قزاقستان قرار دارد. الجزایر نیز یکی از کشورهای عمده دارنده گاز در جهان است که می تواند در این نهاد نقش بسزایی ایفا کند. براساس آمارهای رسمی ،در حال ظرفیت تولید گاز طبیعی این کشور 62 میلیارد مترمکعب است و تا چهار سال دیگر به 85 میلیارد مترمکعب افزایش خواهد یافت. هم اکنون 20 درصد نیاز آمریکا به گاز طبیعی و 60 درصد نیاز بازارهای هر یک از دو کشور اسپانیا و ایتالیا را الجزایر تامین می کند. ایران نیز به دلیل برخورداری از ذخایر پارس جنوبی، دومین کشور دارای ذخایر گازی جهان محسوب می شود اما متاسفانه در زمینه تولید گاز، در رتبه ششم قرار داریم و کشورهایی چون الجزایر و نروژ در سطح بالاتری قرار دارند.
کارشناسان سوخت های فسیلی بر این باورند که باید بابررسی شرایط کنونی فرصت ها و چالش های سرمایه گذاری به ویژه سرمایه گذاری خارجی در منابع انرژی فسیلی در خاورمیانه به عنوان منطقه دربردارنده دو سوم ذخایر نفتی جهان و به خصوص منطقه خلیج فارس نگاه دقیق داشت. به گفته ویکس کارشناس نفتی آمریکا، یکی از دلایل مهم اهمیت منابع نفت و گاز خاورمیانه تداوم ذخایر آنها تا حدود یکصد سال آینده در برابر عمر 30 ساله ذخایر نفتی شمال آفریقا و برخی دیگر از نقاط دنیاست و در نتیجه وابستگی بیش از پیش جهان به نفت و گاز خاورمیانه است. پل استیونس، استاد سیاست های نفتی و اقتصاد دانشگاه "داندی" اسکاتلند باتاکید بر اهمیت منابع نفت و گاز خاورمیانه در چرخه اقتصاد جهانی، کاهش سرمایه گذاری شرکت های بزرک بین المللی در منابع نفت و گاز خاورمیانه را مورد نکوهش قرار داد. به گفته وی، با در اختیار داشتن حدود دو سوم از منابع سوخت فسیلی در جهان و بیش از 1200 میلیارد بشکه ذخیره نفتی نمی توان به سادگی اهمیت راهبردی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا را نادیده گرفت. به گفته استیونس، محدودیت های کنونی در دسترسی به منابع دست نخورده نفت و گاز در این منطقه موجب شده تا رقابت بین شرکت های چند ملیتی نفتی برای امضای قرارداد با کشورهای نفت خیز بیش از پیش سخت تر و فشرده تر شود. "مارتین تراشل" معاون بخش خاورمیانه و خلیج فارس کمپانی نفتی شل نیز با بیان این نکته که نیازهای سالانه انرژی جهان از 10 میلیارد تن کنونی به 16 میلیارد تن در سال 2030 خواهد رسید اظهار داشت که بخش عمده این افزایش آینده نیازهای جهانی انرژی با متوسط افزایش سالانه 5/2 تا سه درصد به گاز اختصاص خواهد داشت و سهم نفت، زغال سنک، مواد بازیافتی و سوخت هسته ای به مراتب کمتر از گاز خواهد بود. "این در شرایطی است که در حال حاضر 49 درصد از ذخایر شناخته شده گاز جهان در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا واقع شده و 64 درصد از منابع گازی این مناطق نیز منحصرا به دو کشور ایران و قطر تعلق دارد." به گفته معاون خاورمیانه و خلیج فارس شل، از سال 1998 تاکنون بهای پایه بین المللی گاز صادراتی خاورمیانه و در نتیجه درآمدهای کشورهای صادرکننده آن تقریبا چهار برابر شده و این افزایش همچنان ادامه خواهد یافت. تراشل همچنین پیش بینی کرد که میزان سرمایه گذاری در صنایع گاز منطقه در سال 2020 به 240 میلیارد دلار خواهد رسید. "جیمز جنسن" مدیر شرکت آمریکایی تحقیقات انرژی "جنسن" در تشریح دورنمای صادرات گاز طبیعی از خاورمیانه با نام بردن از دو حوزه مجاور و مشترک گازی منطقه شمالی در قطر و پارس جنوبی در ایران به عنوان بزرگترین حوزه های گازی جهان اعلام کرد که قطر در این حوزه در حال تبدیل شدن به بزرگترین صادرکننده گاز مایع جهان در سال آینده میلادی است. به هر روی پیشنهاد اوپک گازی در شرایط کنونی جهانی و منطقه ای می تواند کشورهای غربی را به تامل و تفکر وادار کند و از سوی دیگر تحقق این امر جایگاه ایران را در کنار برخی کشورهای قدرتمند به مراتب مقتدر تر نشان دهد. صویر/1502/1431

سرخط اخبار جهان