دانشگاه جندي شاپور ، چهار راه علوم جهان در عصر كهن

دزفول - ايرنا - دانشگاه جندي شاپور ( گندي شاپور ) كه در عصر خود در حدود 18 قرن پيش معتبرترين مركز علمي جهان شناخته شده در فاصله زماني 330 تا 382 ميلادي و براي مدت 52 سال به عنوان چهار راه علوم جهان از جايگاه برجسته اي برخوردار بوده است.

به گزارش ايرنا از منابع مستند تاريخي ، اين نهاد علمي با قدمت 1800 ساله و با شاخص هاي واقعي نه تنها افتخار ايرانيان بلكه يكي از مفاخر جهان بشريت است و مي توان از آن به عنوان يك نماد تاريخي و بهشت باستان شناسي ايران ياد كرد.
شهر جندي شاپور در محل روستاي اسلام آباد و در مجاورت شهر كنوني دزفول توسط شاپور اول ساساني بنا شد و مدرسه طب خسرو انوشيروان در اين شهر بنا شد.
اين شهر به وسيله مهندسان ايراني و طراحان يوناني ساخته شد ، شهر گندي شاپور يا جندي شاپور پس از گذشت يك دهه از بنايش تبديل به يك شهر بزرگ تجاري و مركزي براي داد و ستد شد.
به دليل رونق تجاري جندي شاپور ، نخبگان سرزمين هاي ديگر مانند بين النهرين ، سوريه و يونان به اين شهر مهاجرت كردند ، در اين ميان سريانياني بودند كه در بين آنها پزشك نيز وجود داشت ، بعدها نيز تعدادي از فلاسفه يوناني سرياني و يهود به تدريج به اين شهر كوچ كردند. اين تحولات زمينه جنبش هاي بعدي علمي و فرهنگي را در اين منطقه ايجاد كرد.
شاپور دوم ، گندي شاپور را پايتخت زمستاني خود قرار داد و بدين ترتيب سازمان هاي علمي آموزشي در اين شهر بر پا شد و مقدمه تاسيس دانشگاه بزرگ گندي شاپور در حدود 18 قرن پيش فراهم گشت.
نخستين دوره علوم در گندي شاپور از سال 250 ميلادي و زمان شاپور دوم ساساني تا سال 382 ميلادي زمان شاپور سوم رواج داشته و دوران طلايي اين دوران مربوط به سالهاي 330 تا 382 ميلادي مي باشد كه گندي شاپور تبديل به يكي از پايگاه هاي بزرگ فرهنگ و دانش بشري شد.
دانشكده پزشكي جندي شاپور و سازمان هاي وابسته به آن در نيم قرن پادشاهي شاپور دوم ساساني ( 330 تا 382 ميلادي)به عنوان يكي از سازنده ترين مراكز پزشكي جهان نام گرفت.
حوزه هاي فلسفه و حكمت با ريشه هاي باختري و عرفان خاور زمين در جندي شاپور آن چنان شرح و بسط داده شدند كه عظمت آن تا سال 900 ميلادي پايدار ماند.
حوزه هاي نجوم ، رياضي ، هندسه ، فيزيك ، هنر و صنعت و حتي موسيقي در اين دوره در جندي شاپور مورد تحقيق و آموزش قرار گرفت و به نتايج درخشاني رسيد.
دانشگاه جندي شاپور را در فاصله زماني 330 تا 382 ميلادي چهار راه علوم جهان دانسته و آنرا ميراثي از فرهنگ و دانش در تاريخ تمدن جهان مي دانند.
دومين دوره علوم در جندي شاپور با اقدامات زيربنايي و نوسازي برخي حوزه هاي علمي شروع شد و زمينه گسترش مجموعه بزرگ و پرشكوه دانشگاه در زمان خسروانوشيروان را فراهم آورد.
در اين جنبش علمي ، دانشكده هاي پزشكي ، رياضي ، هندسه و مثلثات ، نجوم ، فلسفه و رشته هاي وابسته به آنها و همچنين علم كتابداري در جندي شاپور به چنان پايه اي رسيد كه به بزرگترين سازمان هاي علمي جهان تبديل شد و عظمت آن تا حدود هفت قرن پايدار ماند و حوزه هاي علمي اسلامي را سيراب نمود.
سومين دوره علوم در جندي شاپور با ورود تازيان شروع مي شود ، در اين دوره برخي از حوزه هاي علوم تعطيل شدند و تنها سازمان هاي پزشكي ، فلسفه ، رياضي ، نجوم و دارشفا و رشته هاي وابسته به آنها مصون ماند ولي به مرور ركود تالارهاي درس و كم شدن رونق بيمارستان رخ داد.
سير تاريخ تكامل علوم و فنون مهندسي نشان مي دهد كه پس از انتقال دانشكده هاي دانشگاه جندي شاپور به بغداد اين فناوري ها توسط مسلمانان از راه افريقا و اسپانيا وارد اروپا شد و احتمالا يكي از زمينه هاي رنسانس را در اروپا فراهم آورد.
به گفته محمدرضا عصاري دبير اولين كنگره بين المللي جندي شاپور ، نقش بي بديل جندي شاپور در توسعه تمدن بشري به خصوص در تجمع تمدن هاي مختلف و دستاوردهاي كم نظير اين نهاد علمي در رشد و توسعه علم در جهان گواهي روشن بر پيشگامي ايرانيان در علم است.
وي گفت:اين نهاد علمي با قدمتي بيش از 18 قرن با شاخصه هاي واقعي نه تنها افتخار ايرانيان است بلكه يكي از مفاخر جهان بشريت است و مي توان از آن به عنوان يك نماد تاريخي و بهشت باستان شناسي ايران ياد كرد.
عصاري اظهار كرد:اين ميراث علمي و فرهنگي سالهاست كه مغفول مانده و از منظر
نگاه ژرف انديشمندان و اصحاب فرهنگ به دور مانده است و عزمي ملي و جهاني مي طلبد تا غبار از چهره اين ميراث درخشان بزدايد.
وي هدف از برگزاري اولين كنگره بين المللي جندي شاپور در اسفند ماه امسال در دزفول را بازشناسي ابعاد تاريخي ، علمي و فرهنگ همچنين معرفي نقش آن در توسعه تمدن با رويكرد تقويت خودباوري ملي و افزايش نفوذ علمي و فرهنگي ايران در مجامع بين المللي عنوان كرد.
6068

سرخط اخبار استان‌ها