از آزادسازی حلب تا مطالبات حقوقی ازدواج كودك

تهران- ایرنا- «آثار راهبردی آزادسازی حلب»، «اربعین؛ ظرفیت ها و آسیب ها»، «كتاب خوان تخصصی» و «بررسی مطالبات حقوقی حوزه ازدواج كودك» از مهمترین نشست هایی بود كه هفته گذشته در كشور برگزار شد.

** آثار راهبردی آزادسازی حلب
نشست «آثار راهبردی آزادسازی حلب» با حضور كارشناسان مسایل منطقه ای و بین المللی برگزار شد.
«رئوف شیبانی» سفیر پیشین ایران در سوریه سخنران نخست بود كه به وضعیت جغرافیایی سوریه پرداخت و گفت: همسایگی این كشور با فلسطین اشغالی و لبنان به عنوان كانون توجه قدرت ها و همجواری با عراق همواره مانند یك محور متوازن كننده بازیگران منطقه ای عمل می كند. همچنین همسایگی با مدیترانه به عنوان حاشیه امنیتی اروپا و مرز طولانی 820 كیلومتری با تركیه كه عضو فعال ناتو به شمار می رود به آن موقعیت خاصی داده است. وی افزود: سوریه طی سه دهه گذشته نقش كریدور لجستیك محور مقاومت را همواره دارا بوده و به ایفای نقش پرداخته است.

شیبانی ریشه اختلاف میان حاكمیت سوریه و اخوان المسلمین را كه یكی از ریشه دارترین گروه های مخالف محسوب می شود از دهه 80 به بعد دانست و اظهار كرد: این اختلاف همچون عقده و آتش زیر خاكستر به شكل گیری بحران و تشدید آن كمك كرد. هر چند نباید نقش بازیگران خارجی را در این تحول و بحران آفرینی ها نادیده گرفت. از طرفی دیگر بحران در این كشور را باید متاثر از حركت های مردمی در جهان عرب دانست كه از تونس شروع و لیبی، مصر و برخی دیگر از كشورها را به صورت دومینو وار در برگرفت.

سفیر پیشین ایران در سوریه با اشاره به نقش و جایگاه سوریه در محور مقاومت، تصریح كرد: بر پایه دیدگاه آمریكایی ها اگر قرار است تحولی در منطقه اتفاق بیافتد بهترین راهكار این است كه سوریه دستخوش بحران شود.
وی با اشاره به نقش رسانه ها در شكل گیری بحران سوریه گفت: به طور مثال 2 شبكه العربیه و الجزیره در سناریوسازی، تشویق و ترغیب افكار عمومی جهان عرب و داخل سوریه نقش بسزایی داشتند.

سفیر پیشین ایران در سوریه درباره اهمیت استان حلب، اظهار كرد: حلب از دیرباز به عنوان پایتخت اقتصادی سوریه مطرح بود. این استان از نظر جمعیتی بزرگترین استان سوریه است. وی افزود: با سقوط بخش شرقی حلب در سال 2012 میلادی یكی از امتیازها برای معارضان به عنوان كریدور حمل سلاح ایجاد شد.

شیبانی درباره تاثیرهای آزادسازی حلب، اظهار كرد: این اتفاق از نظر میدانی و نظامی توازن را به نفع دولت سوریه تغییر داد. همچنین فشار روانی را بر معارضان تحمیل كرد و این فشار در دیگر جبهه ها هم اثرگذار خواهد بود. برخی بر این باورند كه ما باید دومینوی سقوط گروه های معارض در منطقه های اشغال شده را شاهد باشیم.

«محمد ایرانی» مدیركل خاورمیانه و شمال آفریقای وزارت امورخارجه گفت: برخی معتقدند، حلب نقطه عطفی است كه با پیروزی طرفداران مقاومت، ایران، ارتش سوریه و روسیه وضعیت را به نتایج خوبی خواهد رساند. دیدگاه دیگر این كه حلب بخشی از بحران و نه همه مشكل سوریه است. از این رو حلب را باید شناخت و حضور معارضان و مخالفان را در تمام سوریه دید.

مدیركل خاورمیانه و شمال آفریقای وزارت امورخارجه با اشاره به این كه در سوریه راه حل نظامی وجود ندارد، گفت: اگر افق پیروزی در حلب را مانند برد نظامی تلقی كرد ممكن است ما را به راه خطا بكشاند.

محمد ایرانی درباره اهمیت آزادی حلب، اظهار كرد: در اهمیت آزادی حلب تردیدی نیست چرا كه حلب به لحاظ بسیاری از ویژگی های ژئوپلتیكی، اقتصادی و ... منطقه مهمی است. در مدت كوتاه آزادسازی حلب، شاهد تحول های گسترده بین المللی و منطقه ای بودیم كه بی نظیر بود و فشارهای سنگینی از نظر بین المللی و سیاسی بر دولت سوریه وارد شد.

مدیركل خاورمیانه و شمال آفریقای وزارت امورخارجه درباره آثار آزادسازی حلب گفت: نكته نخست این است كه تحول ها و شرایط در سوریه پس از آزادسازی حلب وارد فاز جدیدی شد كه بیشتر وضعیت را به یك راه حل سیاسی نزدیك كرد. نكته دوم این كه مسكو و تهران به عنوان بازیگران قدرتمند، خارج از اراده بین المللی توانسته اند در صحنه سوریه موفق عمل كنند. نكته سوم نیز این كه تحلیل ها نشان می دهد پس از آزادسازی حلب، نقش آمریكایی ها نسبت به گذشته در مقایسه با روس ها ضعیف تر شده است.
وی افزود: آزادی حلب باعث كاهش نقش سازمان ملل هم شد. پیش از این «دیمیستورا» نقشه در دست می گرفت گفت و گو می كرد و در میان كشورهای منطقه می چرخید اما در موضوع حلب نقش آنچنانی نداشت.

«عبدالرضا فرجی راد» كارشناس مسایل بین المللی به عنوان آخرین سخنران این نشست گفت: وقتی بحث درگیری منطقه ای است در سطح منطقه حل می شود اما اگر بحران بین المللی شد باید در سطح بین المللی حل شود. از زمانی كه روسیه وارد معارضه شد، مساله سوریه نیز بین المللی شد؛ البته نه این كه كشورهای منطقه نقش نداشتند.

این كارشناس مسایل بین المللی افزود: روسیه بسیار عجله دارد كه مساله سوریه را از مسیر دیپلماسی و نه راه حل نظامی تمام كند. فرجی راد مساله حلب را هم فرصت و هم تهدید دانست و اظهار كرد: هر چه زمان به جلوتر می رود اگر ایران دقیق عمل نكند فرصت ها نسبت به تهدیدها كمتر می شود.

**اربعین؛ ظرفیت ها و آسیب ها
نشست «اربعین؛ ظرفیت ها و آسیب ها» با حضور كارشناسان مسایل جهان اسلام برگزار شد.
«محمدعلی رامین» كارشناس و تحلیلگر مسایل جهان اسلام به عنوان نخستین سخنران به اهمیت راهپیمایی اربعین اشاره كرد و گفت: اربعین موضوع مهمی است كه می تواند به یك خطر بالقوه و بالفعل تبدیل شود. از این رو ما نیازمند برنامه ریزی، فكر و مدیریت هستیم و در صورت بی توجهی به این امور، تفرقه، تشتت، جنگ و نفرت گسترش پیدا می كند.
وی افزود: ما در جهانی زندگی می كنیم كه دشمنان با تمام ظرفیت در پی آن هستند كه ظرفیت ها و ابزارهای ما را محدود كنند و از كار بیاندازند. بنابراین باید هدف ها و انگیزه هایمان را شناسایی و دنبال كنیم.

این كارشناس برای رسیدن به هدف های مراسم اربعین به برخی ضرورت ها و پیش نیازها اشاره و اظهار كرد: توجه به زیرساخت های تردد و مرزها، افزایش تعداد مرزها كه به 2 یا سه نقطه مرزی محدود نشود، ساماندهی موكب ها از نظر سخت افزاری و نرم افزاری در ایران و عراق در كنار گسترش همكاری های سیاسی و امنیتی دولت های ایران و عراق می تواند به تسهیل هدف ها بیانجامد. همچنین بسیج ایران و حشدالشعبی عراق می توانند «بسیج اربعین» را شكل دهند.

رامین پیشنهاد داد كه اربعین را باید یك دهه تعریف كنیم. وی تصریح كرد: از طرفی تعریف ما از اربعین و هدفگذاری های كلان باید روشن شود. اربعین اعلام بیعت مسلمانان با امام حسین(ع) است. این تحلیلگر مسایل جهان اسلام در پایان گفت: رسانه ها باید پیش از راهپیمایی اربعین، سوژه ها را مشخص كنند و خبرنگاران هم آگاهانه به سراغ این سوژه ها بروند تا اثربخشی بهتری داشته باشند.

«رضا میرابیان» كارشناس ارشد مسایل غرب آسیا دیگر سخنران این نشست بود كه توجه به اربعین را مساله ای ضروری و جدی دانست و گفت: برخی دانشگاه های اروپایی و آمریكایی مركزهای مطالعاتی را درباره اربعین راه اندازی كرده اند. پرسشی كه برای آنها مطرح می شود این است كه چگونه با وجود امكانات محدود جمعیتی فراوان برای زیارت، مسیر طولانی را طی می كنند.

میرابیان با بیان این كه پس از سرنگونی صدام، 2 پدیده عجیب در عراق اتفاق افتاده است، اظهار كرد: پس از سرنگونی صدام «بازگشت به خویشتن» در مردم عراق اتفاق افتاد چرا كه آن ها را به تاریخ خودشان وصل كرد و دیگر این كه اربعین به ضمانتی برای آینده عراق تبدیل شد.

كارشناس مسایل غرب آسیا افزود: از دل اربعین و عاشورا، حشدالشعبی بروز و ظهور كرد. پیش از تشكیل حشدالشعبی، داعش كار عراق را تمام شده می دانست. وی در ادامه با بیان این كه در این سال ها بر شمار زایران سنی و مسیحی افزوده شده است، گفت: امسال تعداد زایران بسیار افزایش پیدا كرد و آمارها رقمی میان 18 تا 22 میلیون تن را نشان می دهند. از طرفی دیگر ایران به محل عبور زایران تبدیل شده است. وی در پایان یادآور شد: ابعاد اربعین وسیع تر شده و در حال افزایش است و اگر ما پا به پای آن بالا نرویم، در این مسیر شاهد آسیب هایی خواهیم بود.

** كتاب خوان تخصصی
نشست «كتاب خوان تخصصی» با عنوان «معرفی كتاب های حوزه علوم اجتماعی» برگزار شد.
«نعمت الله فاضلی» عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در این نشست درباره كتاب «تجربه تجدد» خود صحبت كرد.
فاضلی در معرفی كتاب خود گفت: كتاب حاضر، برنامه پژوهشی من در 10- 15 سال گذشته است كه اجرا می كنم. در سال های گذشته سه كتاب من درباره فرهنگ معاصر ایران بوده و در اصل، یكی از برنامه های پژوهشی من فهم فرهنگ معاصر ایران است. جمله «ما چه بودیم و چه شدیم» همیشه در ذهن من وجود دارد.

عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در ادامه گفت: بسیاری از بحث هایی كه درباره ایران می شود، بحث های فلسفی است، قبل از «جلال آل احمد» و غربزدگی یا روشنفكران قبل از او و مشروطه یا روشنفكران چند دهه گذشته خیلی كم درباره فرهنگ ایران و تحول های فرهنگ آن سخن گفته اند و بیشتر به صورت داستان بوده و كار دانشگاهی نبوده است. به همین دلیل تصمیم گرفتم تغییر و تحول ها را مستند كنم.

وی در ادامه بیان داشت: در این كتاب به مفهوم خانه و چگونگی تغییر آن پرداخته و سپس محیط روستا، مفهوم همسایگی، مسجد و... نهادهای اصلی كه موضوع سنت های ما را شامل می شود به بحث گرفته شده است.

بخش نخست كتاب به صورت كلی درباره امروزی شدن زندگی و فرهنگ ها و بخش دوم به سنت های مدرن اختصاص یافته است. من به لحاظ روشی مفهوم های علوم اجتماعی را به كار می گیرم و این مفاهیم را با تحلیل های من در كتاب می شود مشاهده كرد.

«سید جواد میری» عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، نخست به معرفی َپنج كتاب خود پرداخت و در ادامه درباره كتاب «مالكوم ایكس» كه به زبان انگلیسی چاپ شده گفت: در 2015-2016 میلادی درباره مالكوم ایكس كار انجام داده ام. بیشتر متفكران به جنبه نژادی ایكس پرداخته اند اما ایكس علاوه بر بحث نژادی، جنبه های نظری و تئوری نیز دارد.

كتاب دوم را كه انتشارات بریل چاپ كرده است طرح آن را به «داستین جیبل» دادم تا دانشمندان جهان را كه درباره مالكوم ایكس كار كرده اند جمع كنیم و هر شخص به یك جنبه از ویژگی های او بپردازد، بدین شكل بود كه 13 فصل نوشته شد.

میری درباره هدف های نگارش كتاب های فارسی خود بیان داشت: در كتاب «وهابیت و خشونت گرایی اسلامی» نگاهی به روابط ایران و عربستان داشته ام. وهابیت را در ایران خیلی ساده انگارانه نگاه می كنند و ایدئولوژی متحجرانه ای می دانند كه به زودی از میان می رود در حالی كه به عنوان یك مقوله جامعه شناختی باید گفت، اطلاعات ما از عربستان و وهابیت خیلی كم است افرادی كه به حوزه وهابیت در ایران توجه داشته اند از حوزه علوم سیاسی و روابط بین الملل توجه كرده اند.

عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی درباره كتاب «ایران فرهنگی، فرصت ها و چالش ها در تاتارستان» گفت: به علت اینكه ما درباره منطقه تاتارستان شناخت خیلی كمی داریم تصمیم به نگارش این كتاب گرفتم.
میری در پایان هدف خود از نگارش كتاب «شریعتی و هایدگر» را پاسخ به سوال «آیا شریعتی جامعه شناس بوده یا نه؟» دانست.

«سمیه توحیدلو» جامعه شناس با معرفی كتاب «حیات اقتصادی ایرانیان در دوره مشروطه» گفت: این كتاب رساله دكتری من است و آغاز یك برنامه پژوهشی را دربرمی گیرد و همچنان ادامه دارد. یكی از دغدغه های مهم من بحث توسعه بود و سوال اصلی این بود كه چرا ایران همیشه در هر چیز و كاری پیش قدم بوده و مقتضیات فرهنگی را زودتر شروع كرده اما در جامعه بسیاری از موارد توسعه اتفاق نیافتاده و از بسیاری از مسایل عقب مانده است. چرا جامعه ایران یك جامعه كوتاه مدت شده است؟ این نوع سوال ها موجب شد مطالعه خود را در این حوزه ها برنامه ریزی كنم. به همین منظور مشروطه را آغازی برای فعالیت های رسمی و غیر رسمی دانسته و شروع كرده ام، مشروطه به عنوان یك بازه زمانی برای ما مهم است.

**بررسی مطالبات حقوقی حوزه ازدواج كودك
نشست «بررسی مطالبات حقوقی حوزه ازدواج كودك» در باشگاه هواداران جمعیت امام علی(ع) در تهران برگزار شد.
«زهرا رحیمی» مدیر عامل جمعیت امام علی(ع) نخست ازدواج كودكان را به عنوان یك مساله مهم مطرح كرد و گفت: ازدواج كودكان به عنوان امری كه جمعیت امام علی(ع) به وضوح و به صورت آشكار با آن مواجه و در تمام این مسایل با مظلومیت كودكانی روبرو بوده و در نهایت به این نتیجه رسیده است كه عواملی سبب این ازدواج های زودرس شده اند و در پی پاسخ به این معضل ها هستند.

این جمعیت به عنوان یك سازمان مردم نهادی كه از نزدیك مشكل كودكان را لمس می كند به دنبال برطرف كردن این مشكل ها است و چگونه باید از تكرار این وضعیت جلوگیری كرد.

مدیر عامل جمعیت امام علی(ع) با اشاره به شرایط و سختی های زندگی حاشیه نشینی اظهار داشت: با توجه به آمارها 11 میلیون از جمعیت كشور در حاشیه شهرها زندگی می كنند و معضل ازدواج زودرس كودكان نیز بیشتر در همین مكان ها وجود دارد و در سطح بالای شهرها این پدیده وجود ندارد. ریخت شناسی ازدواج كودك به این صورت است كه برای نمونه یك دختر یا پسر در 10سالگی با مبلغ مادی ناچیزی كه به پدر یا مادر او می دهند به ازدواج خود در می آورند و این امر هم از روی ناچاری و نادانی انجام می شود. برای مثال در «بشاگرد» جمعیت امام علی مشاهده كرده كه پدری، دختر خود را در ازای دریافت یك خودروی پراید به عقد مردی 60 ساله در آورده است.

رحیمی یادآور شد: در هیچ كدام از قوانین كشور نه به حاشیه ها توجه شده است و نه به افراد و مشكل هایی كه برای آنها به وجود می آید. مدیر عامل جمعیت امام علی(ع) گفت: یكی از مباحثی كه در حوزه ازدواج زودرس كودكان مطرح شده و بیشتر هم متوجه جمعیت امام علی است این امر بوده كه عده ای می گویند كه این جمعیت مخالف ولایت پدر بر فرزند است! و این كه آیا یك مددكار از یك پدر بر فرزند خود دلسوزتر است یا نه؟ كه برای پاسخ به این سوال ها باید گفت كه گاهی پدر هیچ دلسوزی برای فرزندان خود انجام نمی دهد و بدترین جنایت ها را یك پدر بر دختران خود، روا می دارد و اینجا نیز این سوال مطرح می شود كه آیا این پدر نسبت به دختران خود دلسوز بوده كه توانسته بدترین عمل در حق آنها انجام دهد و یا اینكه پدری كه دختر خود را برای تامین هزینه اعتیاد خود اجاره می دهد آیا دلسوز فرزندان خود است؟

وی اظهار داشت: عده ای می گویند كه چرا دخترانی كه به سن تكلیف رسیده اند نباید ازدواج كنند؟ در صورتی كه برای پاسخ دادن به این گونه سوال ها باید گفت كه ازدواج و تشكیل خانواده كه در دین اسلام به عنوان آرامش مطرح می شود نباید در حد برآورده شدن امیال و غرایز جنسی در سطح نازل قرار گیرد. در صورتی كه باید به این امر توجه داشت كه ازدواج ارتباط مستقیمی با اقتصاد دارد. ازدواج كودكان را نباید به صورت علت دید چرا كه این امر خود معلول شرایط دیگری همچون فقر فرهنگی، فقر اقتصادی و ... است اما نمی توان گفت چون این امر خود معلول علت های دیگری بوده است قوانین نباید به آن توجه داشته باشند.

رحیمی در ادامه افزود: نباید با ازدواج زودرس در پی حل معضل های كشور بود؛ چرا كه با این كار تمام مسوولیت هایی كه بر عهده نهادهای مختلف است بر دوش نهاد خانواده گذاشته می شود. در صورتی كه نهادهای مختلف برای برطرف شدن این مشكل ها باید به جوانان و معضل های آنها توجه كنند و در پی آموزش به آنها در مسایل جنسی، مهارت های زندگی، تفریح های سالم و ... باشند. ازدواج زودرس اگر به عنوان یك الگوی كارآمد شناخته شده بود در بسیاری از كشورهای دنیا مردم به این كار ترغیب می شدند در حالی كه در ایران با توجه به آمار 37 هزار ازدواج كودك ثبت شده است و برای این كار هم تنها برپایه بلوغ جنسی تصمیم گیری می شود.

*گروه اطلاع رسانی
خبرنگار: مهدی احمدی** انتشار دهنده: شهربانو جمعه
**پژوهشم**9370**2059**9131
*ایرنا مقاله كانالی برای انعكاس مقاله های اندیشكده ها - پژوهشكده ها - دانشكده ها - مراكز تحقیقاتی و رسانه های ایران وجهان*
Irnaarticle@