حمایت از زنان آسیب دیده جامعه برای بسیاری از خیران و نهادها جذابیت و ضرورتی ندارد

تهران- ایرنا- «لیلا ارشد» مدیر موسسه مردم نهاد زنان سرزمین خورشید كه به «خانه خورشید» معروف است در گفت وگو با ایرنا به دشواری های فعالیت در حوزه زنان آسیب دیده جامعه اشاره كرد و از چشم پوشی بسیاری از خیران و نهادها از همیاری در این زمینه گفت. به گفته وی برای رفع آسیب های اینچنینی لازم است تا در برنامه ریزی ها و سیاستگذاری ها،ابعاد اجتماعی بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

خانه خورشید سرایی در انتهای پارك «هرندی» در محله شوش است كه شماری از زنان و كودكان بی پناه و آسیب دیده اجتماعی را با توجه به مقدورات و در چارچوب مقررات و قوانین فعالیت های مردم نهاد زیر چتر حمایتی خود قرار داده است. این مركز حمایت از كودكان و زنان آسیب دیده، از سال 1385 در ناحیه چهار منطقه 12 شهرداری تهران (دروازه غار– شوش) تا سال 1393، روزانه پذیرای100 زن و حدود 25 تَن از فرزندان آنان بوده اما از یك سال و نیم پیش تاكنون، به مركزی برای اشتغالزایی، حرفه آموزی، مشاوره و امدادرسانی تغییر كاربری داده است. گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا، به منظور آشنایی بیشتر با عملكرد موسسه زنان سرزمین خورشید، با ارشد مدیر آن گفت و گو كرد.
ارشد ضمن برشمردن خدمات خانه خورشید به زنان آسیب دیده و مهجور و كودكان خواسته یا ناخواسته آنان به پژوهشگر ایرنا گفت این موسسه به عنوان نخستین مركز كاهش‌آسیب زنان در خاورمیانه آغاز به كار كرد و تاكنون توانسته علاوه بر ارایه خدمات بهداشتی و سلامتی، زنان آسیب دیده را تحت پوشش كارگاه های آموزشی و حرفه آموزی قرار دهد.
به گفته وی، متاسفانه برخی مولفه های مردسالاری و سوگیری های جنسیتی كار در حوزه زنان آسیب دیده را سخت و طاقت فرسا كرده و در موارد بسیاری، خیران و حتی نهادهای دولتی تمایلی به ارایه حمایت های گوناگون در این زمینه ندارند.
در ادامه، متن كامل گفت وگوی ایرنا با ارشد آمده است:

***ایرنا: انگیزه شما از فعالیت در حوزه حمایت از زنان آسیب دیده در جامعه و توانبخشی به آنان چیست؟ چرا تصمیم به تاسیس خانه خورشید گرفتید؟
**ارشد: از دهه‌٥٠ به عنوان دانشجوی مددكاری در دروازه غار تهران حضور داشتم. در دهه 70، دوباره همراه با تیم انجمن حمایت از حقوق كودكان كار به این منطقه آمدم و متوجه شدم بیشتر این كودكان، در خانواده‌هایشان با مساله اعتیاد مادرانشان روبرو هستند. در آن سال ها بود كه سازمان بهزیستی تصمیم گرفت نخستین مركز گذری كاهش آسیب را برای زنان احداث كند و از من خواست مدیریت نخستین مركز كاهش‌آسیب برای زنان در خاورمیانه را بپذیرم. كار تازه و سختی بود چرا كه كاركردن در حوزه زنان خیلی سخت‌تر از مردان است و فشار، برچسب زنی و تبعیض به خصوص در حوزه زنان مبتلا به اعتیاد بیشتر مشهود است. با مشورت و حمایت های دوستان این حوزه، از سال1385 به دلیل شناخت شخصی از منطقه دروازه غار، كار در این محل را آغاز كردیم و روزانه پذیرای 100 زن و فرزندان آنان بودیم.

***ایرنا: نخستین فعالیت های خانه خورشید با ارایه چه خدماتی آغاز شد؟
**ارشد: برنامه خانه خورشید، با خدمات كاهش آسیب همانند درمان دارویی، ارایه سرنگ و سوزن و وسایل بهداشتی شروع شد. كم كم آموزش ها و مهارت های فردی، بهداشت، فرزندپروری، آموزش های جنسی سالم، كلاس های حرفه آموزی، یوگا، هنر و مشاوره هم به برنامه ها اضافه شد. در این میان اگر فردی را در ترك توانا می دیدیم به او كمك می كردیم تا قطع سوء مصرف كند. به شخصه معتقدم داستان سوءمصرف مواد مساله ندانستن و نخواستن نیست بلكه نتوانستن است. هیچ كس به اندازه یك زن معتاد، درد و رنج بی احترامی، تحقیر و طرد را تجربه نكرده است. هیچ كس به اندازه او نمی داند مواد چه بلاها و مصیبت هایی بر سر انسان می آورد.

***ایرنا: طی سال های گذشته این مركز شاهد تغییر كاربری بوده است. دلیل این تغییر چه بود؟
**ارشد: به مدت ده سال نخستین مركز گذری كاهش آسیب زنان (DIC) بودیم و در طول این سال ها تجربه های ناخوشایندی همچون ناهماهنگی ها، بی برنامگی ها و بسیاری موارد دلسردكننده دیگر را تحمل كردیم اما از هدف گروه دور نشدیم. با تصویب ماده 16 سازمان بهزیستی یعنی قانون جمع آوری زنان متجاهر و معتاد كه جایگزین ماده 15 یعنی حمایت از مراكز دی آی سی شد، فشارها، مشكلات مالی و غیره بر ما غلبه كرد تا آن جا كه تصمیم گرفتیم به زنان قطع سوءمصرف كمك كنیم؛ زنانی كه ترك مواد كرده اند اما صدا، هویت و شناسنامه ندارند، همچنین كسانی كه همسرانشان مرده بودند و كار و پول نداشتند.

***ایرنا: خانه خورشید اكنون كه چه كارویژه ای را به انجام می رساند؟
** ارشد: خدمات ما همیشه محدود به خدمات یك مركز دی آی سی نبود و خدمات گسترده مورد نیاز زنان را ارایه می كردیم. پس از تغییر كاربری هم یك مركز اشتغال زایی و ارایه حمایت های اجتماعی و توانمندسازی را تشكیل دادیم كه در این كارگاه حرفه آموزی، 24 تَن از زنان قطع سوءمصرف مشغول به كار و درآمدزایی هستند. در حال حاضر، بیش از 200 پرونده داریم كه به این افراد علاوه بر حمایتی های حرفه آموزی، سبد كالا هم می دهیم. البته هنوز به زنان معتاد یا زنانی كه صورتشان از سیلی شوهران سرخ است، مشاوره می دهیم اما این افراد تا زمانی كه ترك نكرده باشند، نمی توانند در گروه اشتغال ما شركت كنند.
در حال حاضر در این مركز جلسه های ان.ای (معتادان گمنام) یا 12 قدم به صورت هفتگی برگزار می شود. همچنین ما گروهی متشكل از پنج زن امدادرسان به افراد قطع سوءمصرف مواد داریم كه روزانه به پارك ها و محله های منطقه 12، بخشی از منطقه 16 و 11 می روند و خدماتی بهداشتی از قبیل سوزن و سرنگ، شامپو شپش، پدبهداشتی زنان و ... اهدا می كنند و پانسمان زخم انجام می دهند.
از آبان ماه سال جاری هم مركز دندانپزشكی ما شروع به فعالیت كرده است و زنان و كودكانی كه هدف گروه ما هستند می توانند به صورت رایگان از حمایت های دندانپزشكی بهره ببرند.

***ایرنا: آیا تغییر خاصی میان افراد مراجعه كننده به خانه خورشید رخ داده است؟
**ارشد: آن چه كه امروز مراجعه كنندگان ما را با پیش از این متمایز می كند، سن آنان است. سن پارك خوابی، ترك خانه و اعتیاد افراد پایین آمده و مشكلات آنان افزایش پیدا كرده است. شرایط دشوار برخی خانواده ها، طاقت نوجوانان را كم كرده است و آنان غافل از مشكلات و سختی های ورای دیوارهای خانه، پا به دنیای بیرون می گذارند و داستان های تلخی را به دوش می كشند.

***ایرنا: خانه خورشید اكنون به چه مشكلات و موانعی روبرو است؟
**ارشد: زمانی كه ما شروع به كار كردیم، بسیاری درك درستی از چالش های زنان معتاد و نیز بی سرپرست نداشتند. ما كه در خط مقدم هستیم آسیب ها را از نزدیك لمس می كنیم، می بینیم كه زنان معتاد، برای گذران روزانه خود چه خشونت ها و ناملایمت هایی را تحمل می كنند و فرزندان خود را به مبلغی ناچیز می فروشند. از روی فقر فرهنگی و اقتصادی نوزاد خود را به میله های فلزی می بندند تا معلول و ناقص شوند و برای گدایی به كار بیایند؛ افرادی كه نه خود هویت و شناسنامه دارند و نه فرزندانشان سرپناهی امن.
من لحظات سختی را اینجا تجربه كرده ام. از مردی كه با چاقو به خانه خورشید آمد تا همسرش را برای بهره جویی مالی با خود ببرد تا زنی كه پس از چند سال قطع مصرف، باز وسوسه این مواد او را به كام مرگ برد. اما زمانی كه می شنوم خانواده این زنان آنان را پذیرفته اند یا كم كم به آغوش گرم خانواده بازگشته اند، از خوشحالی در پوست خود نمی گنجم.
متاسفانه هنوز هم حمایت از زنان آسیب دیده، جذابیتی ندارد و ضرورتی تلقی نمی شود. در ماه های گذشته افراد سرشناسی به مركز ما مراجعه و ابراز همدردی كردند. قول هایی دادند اما تنها به انتشار چند عكس تبلیغاتی اكتفا كردند. هنوز هم وقتی فلان كارخانه متوجه كارایی ما در حوزه زنان می شود از حمایت امتناع می كند یعنی حمایت های مالی هم با نگاه سوگیری های جنسیتی دریغ می شود.
بر همین اساس، از دولت می خواهیم با سیاستگذاری و برنامه ریزی مناسب ما را برای كاهش آسیب ها یاری رساند. باید سیاست ها را با اتفاق هایی كه می افتد هماهنگ كنیم اما متاسفانه هنوز هم بُعد اجتماعی در سیاست گذاری ها و برنامه ریزی ها كمتر دیده می شود.
**گروه پژوهش و تحلیل خبری
خبرنگار: فاطمه دهقان نیری**انتشاردهنده: سیدمحمد موسی كاظمی**پژوهشم **9294** 9279