منشور حقوق شهروندی به دنبال تحكیم و تقویت مبانی مردم سالاری دینی است

تهران - ایرنا - عضو هیات علمی دانشكده حقوق عمومی و بین الملل دانشگاه شهید بهشتی تهران گفت: منشور حقوق شهروندی بی تردید به دنبال تحكیم و تقویت مبانی مردم سالاری دینی در حوزه های مختلف است.

به گزارش خبرنگار حقوقی ایرنا، علی اكبر گرجی روز چهارشنبه در میزگرد منشور حقوق شهروندی از نگاه حقوقدانان كه با همكاری انجمن علمی حقوق اساسی ایران در ایرنا برگزار شد، افزود: امروز منشور حقوق شهروندی را باید یك ضرورت و گام بزرگ برای اجرای قانون اساسی و سند انبساط مفهومی قانون اساسی درنظر گرفت.
وی هدف این سند را توسعه مبانی حقوق بشری قانون اساسی برشمرد و ادامه داد: منشور حقوق شهروندی كاملا بدنبال تحكیم و تقویت مبانی مردم سالاری دینی در حوزه های مختلف است و تردیدی در این زمینه وجود ندارد و به مردم سالاری كردن عرصه های مختلف زندگی در راستای بسط مفهوم قانون اساسی می پردازد .
این استاد علم حقوق تاكید كرد: برخلاف برخی نگرانی ها، این منشور نه تنها مغایرتی با قانون اساسی ندارد بلكه در صدد تقویت مبانی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است.
وی با استناد به مفهومی به نام كرامت انسانی در فصل دوم قانون اساسی ، اظهار كرد: این مفهوم با شعار و ژست سیاسی محقق نمی شود، بلكه مستلزم اقدام عملی جامع در زمینه حقوق شهروندی است و می توان این منشور را بعنوان یك سند ارگانیك و سند عالی سازمان دهنده برای مهیا كردن بهتر زمینه قانون اساسی درنظر گرفت.
عضو هیات مدیره انجمن قانون اساسی ایران خواستار تبدیل منشور به راهبردی برای نظام جمهوری اسلامی ایران شد و گفت: در این زمینه دولت تدبیر و امید پیشگام شده و برای نخستین بار در تاریخ ایران همه حق های قابل تصور را در یك سند جامع گردآوری و در برخی موارد نوآوری هایی داشته است بنابر این باید هرچه سریع تَر مورد تشویق و استقبال دیگر قوای حاكمه و جامعه قرار گیرد.
وی ادامه داد: مهم نیست سند را چه كسی تدوین كرده؛ بلكه مهم این است كه انتشار این منشور بی تردید فرصتی برای كشور فراهم كرده است و امیدوارم فرصت سوزان این فرصت نیك را مورد تعرض قرار ندهند تا به سمتی حركت كنیم كه زمینه اجرایی لازم را پیدا كند.
وی همچنین خواستار اجرایی شدن سند در محاكم شد و گفت: باید ضمانت اجرایی قضایی برای آن پیش بینی شود تا در محاكم عمومی هم قابل استناد باشد.
این حقوقدان خطاب به دولت گفت: دغدغه های دولت را قبول دارم اما دولت را دعوت می كنیم تا سازو كارهای اجرایی، تضمینی و هوشمندانه ای را برای اجرایی كردن این منشور تدوین كند.
وی افزود: رییس جمهوری در بیانیه خود برای منشور مطالبی را عنوان كرد؛ اما نخستین گام این است كه قوه مجریه منشور حقوق شهروندی را به الگوی رفتاری خود تبدیل كند و طبیعتا بقیه قوا هم به آن خواهند پرداخت.
عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی با بیان اینكه نباید انتشار منشورها را به صورت سیاسی برخورد كرد، گفت: در حوزه سیاست، عملی صد در صد فارغ از سیاست نمی تواند باشد اما مهم این است كه سیاست ورزی نجیبانه، فهیمانه و هوشمندانه باشد.
گرجی با مهم دانستن توجه به پیشینه تاریخی در زمینه حق ها و آزادی های بشری ، اظهار كرد: باید یك سری مبانی ،مفاهیم و پیشینه تاریخی را همیشه مدنظر قرار دهیم.
وی مهمترین تفاوت را مسلمان بودن عنوان كرد و افزود: مسلمانان بصورت كلی یك جامعه قاعده و قانون محور را براساس اندیشه ها و آموزه های دینی خود ترسیم می كنند.
عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی تهران قرآن كریم را كتاب قانون ، حقوق حق مداری و آزادی مداری دانست و گفت: در فرهنگ غنی اسلامی از آزادی سخن می گوییم و شاید در هیچ مكتب دیگری چنین پشتوانه ای وجود نداشته باشد؛ پس بهتر است مسلمان این التفات تاریخی را درنظر داشته و حقوق انسان ها را بیشتر از جوامع غربی رعایت كنند .
گرجی با بیان اینكه ایرانی ها بصورت خاص در سده های اخیر و بویژه از مشروطه متوجه دولت مشروطه و حقوق فردی شدند، تصریح كرد: متمم ماده ٢٨٦ قانون مشروطیت، تاریخ ایران محسوب می شود و با این سند جزو اولین كشورها ی دنیا در زمینه به رسمیت شناختن حقوق بشر و حقوق شهروندی بوده ایم.
وی در عین حال افزود: اما جای تاسف است كه هنوز در زمینه عملی و اجرایی كردن این حقوق و امور متعالی كارهای بزرگی صورت نگرفته است.
گرجی یكی از دو عامل مهم عقیم ماندن گفتمان حقوق شهروندی در ایران كه بیش از بقیه در تاریخ ایران زمین باعث شكست اجرای حقوق شهروندی شده است را شكست مشروطه خواهی عنوان كرد.
وی خاطرنشان كرد: اگر سیر مشروطه سازی قدرت در ایران به شكست نمی انجامید الان وضعیت بهتری در زمینه حقوق شهروندی و زندگی شهروند مدار داشتیم؛ این شكست عملا آرمان های زندگی حق مدار و آزادی مدار را به باد داد.
این حقوقدان شكل گیری انقلاب اسلامی را ریشه در همین شكست دانست و افزود: از آنجا كه حكومت مشروطه محقق نشده و از دیگر سو حقوق افراد لگدمال می شد ؛ این عوامل جامعه را به سمت اعتراض و انقلاب اسلامی حركت داد.
وی ادامه داد: انقلاب اسلامی ، أساسا گفتمان و حركتی بود برای احقاق حق ها و آزادی های شهروندی؛ و منشور حقوق شهروندی درحقیقت در سه واژه این شعار بنیادین یعنی استقلال آزادی، جمهوری اسلامی كه در قانون اساسی هم تجلی پیدا كرد، قرار دارد.
گرجی قانون اساسی را برآمده از مطالبات به حق مردم برشمرد كه فصل سوم آن حق های فراوانی را برای مردم به رسمیت شناخت و گفت: به رسمیت شناختن این حقوق جنبه تزییناتی نداشت چون نظام اسلامی حكومت مردم سالاری دینی است .
وی افزود: دموكراسی و آزادی، دموكراسی و حقوق مدار شدن انسان ها امری توأمان است و نمی شود گفت امری مردم سالاری داریم اما بنا نداریم به حقوق شهروندی مردم توجه داشته باشیم.
این استاد علم حقوق با بیان اینكه اتفاقی كه در این چهار دهه افتاد این بود كه نظام جمهوری اسلامی ایران در اندیشه، استقرار و استحكام بود، گفت: این اندیشه ضرورت های ویژه ای را طلبیده كه گاهی ملاحظه می كنیم باعث كم توجهی های نگران كننده به فصل سوم قانون اساسی شده است و گاهی مصداق بارز «آنچه خود داشت زبیگانه تمنا می كرد»، است و مردم به دلیل بی توجهی به این فصل مهم قانون اساسی هیچگاه فكر نمی كردند چنین مواردی در قانون عنوان و مهم تلقی شده است.
گرجی اظهار كرد: گاهی ممكن است با یك سری مفاهیم مبهم در قانون اساسی مواجه شویم؛ و طبیعی است كه هیچ قانون اساسی نمی تواند همه نیازهای حال و آینده جامعه را منعكس كند.
وی ادامه داد: هر چند تلاش می شود قانون كارآمد و جامع تصویب شود اما چون قانون اساسی محصول خرد زمانه و تجربه روز است و از آنجا كه خرد به روز تَر و تجربه ها عمیق تَر می شوند لذا قانون اساسی نمی تواند این جامعیت را داشته باشد.
منشور حقوق شهروندی 29 آذرماه امسال با حضور حسن روحانی رئیس جمهوری در تهران رونمایی شد.
اجتمام** 7329 ** 1569
خبرنگار: لیلا اسماعیل نژاد