علت یابی افزایش تب ارزی

تهران- ایرنا- افزایش نرخ ارز به ویژه دلار طی روزهای گذشته از موضوع های مورد توجه روزنامه ها بوده است. ركورد زنی دیروز دلار باعث شد امروز بسیاری از مطبوعات روی این رخداد متمركز شوند. وضعیت بازار مسكن و واكنش ها به روایت مخدوش سخنان ظریف درباره مذاكرات هسته ای دیگر محورهای خبری-تحلیلی روزنامه ها قرار گرفت.

این گزارش به سرخط اصلی خبرها و همچنین نوشته های سرمقاله نویسان و نویسندگان روزنامه های امروز سه شنبه 7 دی ماه 1395 خورشیدی در حوزه های سیاسی و اقتصادی نگاهی انداخته و مهم ترین موضوع های مورد توجه این روزنامه ها را بررسی كرده است.

** دلایل افزایش قیمت دلار
رشد نرخ ارز به ویژه دلار در بازار، طی روزهای گذشته، واكنش های متفاوتی را میان مسوولان و در فضای رسانه ای كشور به دنبال داشته است. دیروز ششم دی ماه 95، قیمت دلار از مرز 4100 تومان عبور كرد و با افزایش 50 تومانی به 4150 تومان رسید. بررسی دلایل افزایش نرخ ارز و پاسخ مسوولان دولت در این زمینه، محور نخست بسیاری از روزنامه های صبح امروز بود.
روزنامه «ابتكار» در گزارشِ «از جمشید بسم الله تا دولت» به بررسی دلایل افزایش نرخ ارز پرداخت. در این گزارش آمده است: افزایش 20 درصدی نرخ دلار طی دو ماه گذشته باز هم شائبه اقدام مشابه دولت در زمینه تامین كسری بودجه را به وجود آورده است. اقدامی كه هر چند از جهاتی برای وضعیت فعلی قابل درك است اما این جبران كسری با نرخ ارز به طور قطع بازنده ای جز مردم و تولید كنندگان نخواهد داشت.
«حمید میرمعینی» تحلیلگر و كارشناس بازار سرمایه در این خصوص به ابتكار می گوید: اتفاقات بازار ارز خیلی تابعی از اتفاقات واقعی نیست.روند فعلی افزایش نرخ ارز اگرچه از جنبه هایی می تواند به نفع تولید ملی باشد اما روندی كه دولت طی سه سال گذشته در ارتباط با كنترل تورم و تثبیت نرخ ارز پیش گرفته است با این افزایش همخوانی ندارد. شاید اگر قرار بود دلار 4100 تومانی در دی 95 داشته باشیم بهتر بود كه این رشد ملایم و مداوم طی سال های گذشته انجام می گرفت.
روزنامه «تعادل» نیز در بیان دلایل افزایش نرخ دلار اینگونه نگاشت: علاوه بر عوامل بنیانی و اقتصادی رشد نرخ ارز از جمله ركود در بازارهای سهام و مسكن و نبود امكانات كافی برای عرضه ارز توسط بانك مركزی، مهم‌ترین دلیل رشد نرخ ارز در روزهای اخیر، افزایش سفته‌بازی و كسب سود از محل خرید و فروش ارز بوده است و تقاضای فصلی در پایان سال میلادی و شروع تعطیلات سال جدید نمی‌تواند تا این حد نرخ‌ها را افزایش دهد. حضور دلالان در بازار بیشتر شده و دلار‌دلارگویان به دنبال مشتری می‌گردند.
در ادامه می خوانیم: كاهش ارزش ریال در برابر دلار و كاهش قابل توجه ذخایر ارز خارجی ایران، افزایش نرخ ارز مبادله ای و یكسان‌سازی نرخ ارز، رشد نقش بازارهای موازی و آزاد در ایران و همچنین عدم توانایی دولت در تشدید كنترل خود بر بازار ارز، كسری بودجه ایران و منابع نامطمئن تامین ارز خارجی مورد نیاز این كشور، تداوم بحران مالی و ركود در اقتصاد ایران، محدودیت‌ها و موانع اعمال شده در مبادلات بانكی در طول تحریم‌ها علیه ایران، افزایش نقدینگی و تاثیر آن بر كاهش ثبات اقتصادی و در نتیجه افزایش تورم در بازار ایران و افزایش واردات در نتیجه لغو تحریم‌های غرب علیه ایران دیگر دلایل مطرح شده در گزارش روزنامه تعادل برای افزایش نرخ دلار طی روزهای گذشته بود.
همچنین، سخنان «محمدباقر نوبخت» سخنگوی دولت درباره افزایش نرخ دلار و دلایل آن مورد توجه روزنامه «فرهیختگان» قرار گرفت. این روزنامه با اعلام این خبر كه «تب دلار فروكش خواهد كرد»، به نقل از نوبخت عنوان كرد: افزایش نرخ ارز طی روزهای اخیر را ناشی از عوامل روانی است و در روزهای آینده شاهد كاهش نرخ ارز خواهیم بود.
فرهیختگان افزود: به گفته نوبخت بسیاری از مردم پول خود را تبدیل به دلار می‌كنند، در حالی كه در دنیا این‌طور نیست. از سویی افزایش نرخ برابری دلار در مقابل ریال در اقتصاد ما مضر است. این ارقام با هر‌انگیزه‌ای كه شناخته شده گویای قدرت خرید ملی است. دولت از اینكه نرخ ارز در یك روز 100 تومان افزایش یابد، راضی نیست و همكاران ما در بانك مركزی از همه ابزارها با منطق اقتصادی نسبت به تعدیل و واقعی كردن نرخ ارز تلاش می‌كنند.
در این میان، روزنامه «جهان صنعت» مدعی شد كه دلار «پاشنه آشیل» دولت است. در بخشی از گزارش این روزنامه می خوانیم: كاهش ارزش ریال ایران در برابر دلار از زمان انتخاب دونالد ترامپ و همچنین تهدید وی مبنی بر پاره كردن برجام شتاب بیشتری گرفته است‌. این در حالی است كه میانجیگری بانك مركزی ایران هم در این امر بدون اینكه توضیحی داده شود، كاهش یافته است‌.
به نوشته جهان صنعت تعادل میان عرضه و تقاضا در این روزهای بازار به شدت به هم خورده است و بانك مركزی هم به گفته فعالان بازار با وجود داشتن ذخیره‌های كافی ارزی، كمكی در جهت پاسخگویی به تقاضای بازار نكرده است‌. در همین حال شماری از كارشناسان اقتصادی معتقدند، بسیاری از مسایل فعلی ایران به عدم بازگشت بانك‌های جهانی به ایران با وجود رفع تحریم‌ها برمی‌گردد كه این موضوع امنیت تجارت و قراردادهای سرمایه‌ گذاری را سخت می‌كند‌.
روزنامه «جوان» زیر عنوان «تدبیر روانی دلار» مدعی شد: این روزها مردم ایران در شرایطی شاهد از دست رفتن بیش از 17درصداز ارزش پول ملی خود در برابر دلار امریكا هستندكه هیچ یك از مسئولان دولت یازدهم اعم از رئیس جمهور، وزیر اقتصاد، رئیس سازمان برنامه و بودجه، رئیس كل بانك مركزی و وزیر صنعت به درستی دلیل رشد بهای دلار را بیان نمی‌كنند و جملاتی عنوان می‌كنند كه به نوعی بی‌احترامی به مردم جامعه تلقی می‌شود، این در حالی است كه این افراد در زمان مبارزات انتخاباتی دوازدهمین دوره ریاست جمهوری، افزایش بهای ارز در دوران تحریم تا محدوده 3‌هزار‌‌و‌900 تومان را ناشی از سوء‌تدبیر مقامات دولتی و رئیس كل بانك مركزی وقت عنوان می‌كردند. حال كه سكان مدیریت آنچه در گذشته سوء‌مدیریت آن را دلیل رشد بهای ارز و كاهش ارزش پول ملی ایران معرفی می‌كردند، در اختیار مقامات دولت یازدهم است، علت رشد بهای ارز را آن هم در دوران «پساتحریم و پسابرجام» مسائل «روحی و روانی» عنوان می‌كنند، منتقدان دولت نیز در مقابل این واكنش‌های عجیب دولت حق دارند كه بگویند علت رشد بهای ارز «تدبیر روانی» است.
«این دلار روانی» عنوان گزارش روزنامه «سیاست روز» بود كه در آن با بیانی طنزگونه به افزایش نرخ ارز انتقاد كرد. در بخشی از این گزارش می خوانیم: گران شدن بی‌حساب و كتاب دلار نه به دولت ربط دارد و نه به تصمیمات مدبرانه برخی‌ها! مشكل از مردم است كه دلار را تبدیل به یك كالای لوكس و دارایی منقول كرده‌اند و طریقه مصرف آن‌ را تغییر داده‌اند. مقصر بعدی هم خود جناب دلار است كه «روانی»‌بازی در می‌آورد و اجازه نمی‌دهد تلاش‌های بانك مركزی و ابزارهای قانونی به نتیجه برسد. اصلا مردم و دلار دست به دست هم داده‌اند تا اقتصاد مملكت را زمین بزنند.

** وضعیت بازار مسكن؛ تداوم ركود یا به سمت رونق؟!
بانك مركزی در گزارش تازه خود از افزایش هفت درصدی معاملات ملكی در سال جاری خبر داد. شماری از روزنامه ها آمار و ارقام موجود در این گزارش را نشانه هایی از رونق در بازار مسكن دانستند و عده ای بر این باورند كه هنوز ركودی عمیق در این بازار وجود دارد.
روزنامه «تفاهم» در عنوان نخست امروز خود از رونق در بازار مسكن و افزایش محسوس قیمت ها خبر داد. در این گزارش آمده است: بانك مركزی گزارش تازه‌ای از تحولات قیمت مسكن در پایتخت منتشر كرده كه در آن از افزایش محسوس قیمت‌ها طی آذرماه امسال خبر داده است. این گزارش كه برگرفته از آمار خام سامانه ثبت معاملات املاك و مستغلات كشور است، توسط اداره بررسی‌ها و سیاست‌های اقتصادی این بانك تهیه و منتشر شده است. بر اساس این گزارش، متوسط قیمت خریدوفروش یك متر مربع زیربنای واحد مسكونی معامله‌شده از طریق بنگاه معاملات ملكی شهر تهران در آذر امسال، 4 میلیون 430 هزار تومان بوده كه نسبت به سال قبل 7/7 درصد افزایش داشته است. این گزارش می افزاید، تعداد معاملات آپارتمان‌های مسكونی شهر تهران در آذرماه سال 1395، به 8/11 هزار واحد مسكونی رسید كه در مقایسه با ماه قبل و ماه مشابه سال قبل به ترتیب 1/5 و 9/5 درصد كاهش را نشان می‌دهد.
تفاهم افزود: توزیع فراوانی تعداد واحدهای مسكونی معامله‌شده بر حسب ارزش هر واحد حاكی از آن است كه ، مجموع در این ماه نیز به گونه‌ای بوده كه حدود 1/50 درصد از معاملات به واحدهای مسكونی با ارزش كمتر از 300 میلیون تومان اختصاص داشته است. شاخص كرایه مسكن اجاری در شهر تهران و در كل مناطق شهری نیز بر اساس این گزارش نسبت به ماه مشابه سال قبل به ترتیب 2/11 و 6/9 درصد رشد نشان می‌دهد. ماهیت قراردادهای اجاره مسكن كه غالباً یكساله تنظیم می‌شوند و نیز اثرپذیری شاخص اجاره‌بهای مسكن از سیاست‌های كنترل و مهار تورم، سبب تغییر متناسب اجاره‌بها با تحولات نرخ تورم در كشور شده است.
روزنامه «حمایت» اما بر این باور است كه ركود هنوز بر بازار مسكن سایه انداخته و حتی تعمیق نیز شده است. در گزارش این روزنامه می خوانیم: تعمیق ركود در بخش مسكن و همزمان افزایش بیش از 7 درصدی قیمت‌ها از نظر كارشناسان به معنی كاهش قدرت خرید متقاضیان و كاهش عرضه در بازار مسكن است. بازار مسكن سال‌هاست كه در ركود عمیق فرو رفته است و علاوه بر تاثیری كه بر صنایع مختلف وابسته به این صنعت گذاشته باعث شده در سطح كلان‌تر امید متقاضیان طبقه متوسط و متوسط به پایین به خانه‌دار شدن كاهش پیدا كند. یكی از مهم‌ترین مشكلاتی كه در بازار مسكن ایران از نظر كارشناسان وجود دارد، افت عرضه در سال‌های اخیر و از سوی دیگر متناسب نبودن قیمت مسكن با قدرت خرید متقاضیان است. این روند معیوب كه سال‌هاست بازار مسكن كشورمان را تحت تاثیر قرار داده در صورت تداوم می‌تواند منجر به بحران تقاضای انباشته در این بخش شود و توصیه كارشناسان این است كه دولت به صورت جدی با پروژه‌‌هایی برای ساخت انبوه مسكن متناسب با نیاز متقاضیان به این بازار ورود كند تا از طریق افزایش عرضه و تحرك در بازار، قیمت‌ واحدهای مسكونی موجود هم كاهش پیدا كند و شاهد یك «رونق خوب» در این بازار باشیم.
روزنامه «تجارت» در گزارش خود از «رشد خزنده اجاره بها با وجود ركود در مسكن» خبر داد. تجارت نیز در این گزارش به آمار تازه بانك مركزی اشاره كرد و افزود: در مجموع با رشد ملایم قیمت مسكن در سطحی كمتر از نرخ تورم طی 9 ماه منتهی به آذرماه سال جاری و گشایش‌های مالی اخیر نظام بانكی در این بخش (به ویژه تك رقمی‌شده نرخ سود تسهیلات صندوق پس‌انداز مسكن یكم بانك مسكن) شرایط مناسبی جهت خانه‌دار شدن زوجین جوان و خانه اولی‌ها در شرایط كنونی فراهم شده است.

** ادامه واكنش های به یك روایت مخدوش
روایت گزینشی یكی از اعضای كمیسیون امنیت ملی مجلس از سخنان «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه با واكنش های جدی روبرو شد. امروز نیز، روزنامه در یادداشت ها و گزارش های خود به روایت نادرست از سخنان ظریف، واكنش نشان دادند.
روزنامه «ایران» این اقدام را «یك اشتباه دو وجهی علیه منافع ملی» خواند و نوشت: این اقدام اشتباه كه به شكل‌گیری فضای منفی درباره یكی از مهم‌ترین مسائل سیاست خارجی كشور منجر شده است، دو وجه محتوایی و صوری داشت؛وجه محتوایی اشتباه این نماینده مجلس به درك نادرست او از سخنان وزیر امور خارجه بازمی‌گردد. یعنی او در حالی كه از جمله غایبان این نشست بود، بی‌آنكه در جریان مقدمه و مؤخره این بحث و كلیت موضوع مطرح شده در نشست قرار گرفته باشد، صرف اظهار كلمه «اشتباه» از سوی آقای ظریف را به كل مسائل برجام مرتبط كرده و گزاره‌ای از اساس اشتباه را به وزیر امور خارجه مرتبط نموده است. این در حالی است كه اصلاً مبنای سخنان آقای ظریف درباره برجام و مذاكرات نبود بلكه ایشان درباره قانون آیسا و نحوه مواجهه با آن صحبت می‌كردند و در رابطه با موضعگیری درباره یك موضوع خاص اعلام كردند كه اگر موضع دیگری می‌گرفتند، بهتر بود.
نگارنده یادداشت، وجه دیگر این اقدام را اینگونه شرح داد: وجه دیگر اشتباه نماینده منتشركننده سخنان وزیر امور خارجه، صوری بود. تمام مطالبی كه در كمیسیون امنیت ملی و درباره موضوعات مهم كشور مطرح می‌شود، از منظر امنیتی طبقه‌بندی شده است و نشر دادن آنها بدون هماهنگی با رئیس و هیأت رئیسه كمیسیون، خلاف آیین‌نامه‌های داخلی مجلس است كه از این نظر لازم است این مسأله مورد پیگرد قرار گیرد.
روزنامه «شرق» در گزارش خود از این ماجرا به واكنش وزارت امور خارجه اشاره و عنوان كرد: «غیراخلاقی»، «غیرشرعی»، «غیرقانونی» و «گرادادن تاكتیك‌های مذاكراتی كشور به آمریكا»؛ توصیف سخنگوی وزارت خارجه از اقدام ظهر یكشنبه كریمی‌قدوسی در انتشار متن پیاده‌شده سخنان محرمانه «محمدجواد ظریف»، در جلسه كمیسیون امنیت ملی است. هم‌زمان با انتشار خبر واكنش وزارت خارجه، رئیس و چند نفر از اعضای كمیسیون امنیت ملی مجلس به دفتر وزیر خارجه رفتند تا به نوعی بابت این اقدام كریمی‌قدوسی دلجویی كرده باشند و همچنین رئیس این كمیسیون هم بالاخره موضع‌گیری كرده باشد.
به گزارش این روزنامه، «علاء‌الدین بروجردی» رییس كمیسیون امنیت ملی مجلس هم كه به همراه چند عضو كمیسیون امنیت ملی به دفتر وزیر خارجه رفته بودند، ضمن تشریح محورهای دیدار شب گذشته كمیسیون متبوع خود با وزیر امور خارجه گفت: «انتشار اخبار داخلی كمیسیون امنیت خارج از ضوابط مصوب بود.»
**گروه پژوهش و تحلیل خبری
خبرنگار: فرشته ذبیحیان**انتشاردهنده: سیدمحمد موسی كاظمی**پژوهشم** 9283**9279

سرخط اخبار سیاست