استانداردسازی سازه ها و آگاهی جامعه نقش مهمی در كاهش پیامدهای زلزله دارد

تهران- ایرنا- «علی مرادی» در گفت وگوی تفصیلی با ایرنا افزایش میزان آگاهی افراد درباره راهكارهای رویارویی با زلزله و نظارت بر اجرای قانون های ساخت و ساز را از جمله مهم ترین عوامل كاهش تلفات و خسارت های ناشی از این پدیده طبیعی دانست و گفت: سازه هایی كه ساخته می شود، باید از استانداردهای لازم برخوردار باشد زیرا با رعایت مفاد قانونی مربوطه می توان ریسك و خطر زلزله را كاهش داد و امنیت بیشتری برای شهروندان ایجاد كرد.

جهان همواره با مخاطره ها و بلایای طبیعی رو به رو است كه در این راستا ایجاد آمادگی كافی برای رویارویی با چنین رویدادهایی امری ضروری به نظر می رسد. زلزله از انواع رخدادهای ویرانگر محسوب می شود كه ارایه راهكارهای گوناگون به منظور پیش بینی آن یكی از دغدغه های اصلی هر كشوری به شمار می رود زیرا این عامل مخرب علاوه بر زیان های مالی و اقتصادی، جان انسان ها را نیز تهدید می كند.

در طول تاریخ زلزله های بی شماری به وقوع پیوسته كه ذهن بشر را برای آگاهی از چرایی این اتفاق ها به خود مشغول كرده است. در دوره باستان كه افراد از علم و آگاهی كافی برخوردار نبودند، منشاء حوادث طبیعی همچون زلزله به نیروهای ناشناس ماوراء طبیعی نسبت داده می شد. آنان زلزله را خشم خدایان بر انسان (خشم پلوتون) می دانستند اما به تدریج و با پیشرفت علم، بشر به دنبال دلیل های منطقی و علمی برای شكل گیری این رخداد برآمد.

ارسطو فیلسوف برجسته یونان باستان معتقد بود كه در فضاهای خالی درون زمین، گاز وجود دارد و زمانی كه این مواد آزاد می شوند، زمین لرزه اتفاق می افتد؛ موضوعی كه به عنوان یكی از ابتدایی ترین نظریه های علمی به وسیله دانشمندان ثبت شده اما امروزه با تحول و دگرگونی در ابعاد گوناگون هستی، دریچه های تازه ای بر روی پرسش های تاریخی گشوده است. بر پایه یافته های علمی می توان اینگونه بیان كرد، زلزله نتیجه عكس العمل ناگهانی پوسته زمین محسوب می شود كه به دنبال آزاد شدن انرژی ناشی از گسیختگی سریع در گسل ها در مدتی كوتاه رخ می ‌دهد. در این رویداد، منشاء زمین ‌لرزه و جایی كه انرژی از آنجا خارج می‌شود، «كانون ژرفی» و نقطه بالای كانون در سطح زمین را «مركز سطحی زمین ‌لرزه» می گویند.

افزون بر آن، پیش از وقوع زلزله اصلی به طور معمول زلزله‌ هایی به نسبت خفیف‌ تر روی می ‌دهد كه به آنها «پیش ‌لرزه» و به لرزش های پس از وقوع زمین ‌لرزه نیز «پس‌ لرزه» گفته می شود كه با شدت كمتر و با فاصله زمانی مختلف میان چند دقیقه تا چند ماه رخ می‌دهند.

ایران به عنوان كشوری زلزله خیز در طول تاریخ زلزله های مخرب بی شماری را تجربه كرده است كه یكی از شدیدترین انواع آن در شهر بم كرمان در پنجم دی 1382 خورشیدی به وقوع پیوست. این رویداد به كشته و مجروح شدن بیش از 70 هزار تن انجامید و خسارت های بسیاری برجای گذاشت. پس از این رویداد، ضرورت آگاه سازی و ارتقای فرهنگ عمومی در برابر زلزله بیش از پیش احساس شد، بنابراین با پیشنهاد پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله و با تصویب شورای فرهنگ عمومی سالروز وقوع زلزله بم به عنوان «روز ایمنی در برابر زلزله و كاهش اثرات طبیعی» در تقویم رسمی كشور به ثبت رسید تا همزمان با گرامیداشت یاد و خاطره قربانیان این فاجعه تلخ، زمینه ارتقای آگاهی عمومی و شاخص های ایمنی در برابر زمین لرزه فراهم شود.

شعار این روز «آگاهی از مخاطرات طبیعی، ارتقای تاب آوری جامعه» با هدف گسترش فرهنگ ایمنی و انسجام در اقدام های گوناگون در ارتباط با مقوله زلزله تعیین شده است.

پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به مناسبت «روز ایمنی در برابر زلزله و كاهش اثرات طبیعی» به گفت و گو با «علی مرادی» رییس مركز لرزه نگاری كشور وابسته به موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران و عضو هیات علمی این دانشگاه به گفت وگو پرداخت.

- متن كامل گفت و گوی ایرنا را در ادامه می خوانیم:
** ایرنا: موقعیت ایران از نظر قرار گیری روی كمربند زلزله چگونه است؟
*** مرادی: ایران به دلیل قرار گرفتن در كمربند كوهزایی آلپ- هیمالیا، یكی از منطقه های لرزه خیز دنیا به شمار می رود. با نگاهی گذرا به نقشه گسل های فعال كشور می توان دریافت كه شهرهای ایران در نزدیكی گسل های فعال قرار دارند و یكی از شناسه های كشور ما وقوع زلزله محسوب می شود.

** ایرنا: چندی است كه موضوع احتمال وقوع زلزله به دلیل انبوه سازی در پایتخت در رسانه ها برجسته شده است. به نظر شما چقدر این ادعا با واقعیت مطابقت دارد؟
*** مرادی: در گذشته، تهران بارها با زمین لرزه های بزرگ آسیب دیده است و آخرین زمین لرزه بزرگی كه در نزدیكی پایتخت رخ داد به 1830میلادی در شمال شرق تهران و نزدیكی «مُشا» یكی از روستاهای بخش مركزی شهرستان دماوند باز می گردد. وجود گسل های فعال و پیشینه تاریخی، هشدار می دهد كه امكان تكرار چنین زلزله هایی در پایتخت وجود دارد اما باید دانست در 186 سال گذشته زلزله بزرگی در اطراف تهران به وقوع نپیوسته است و بیشتر آنها از بزرگایی كمتر از چهار برخوردار بوده اند. به طور كلی تمام دانشمندان علم زلزله شناسی با توجه به پیشینه لرزه های تاریخی و قرارگیری تهران در كنار گسل هایی چون مُشا، شمال تهران، ری و پارچین انتظار دارند در نزدیكی تهران زلزله بزرگی رخ دهد اما زمان آن مشخص نیست.

** ایرنا: برای كاهش آسیب های زلزله چه تدابیری اندیشیده شده است؟
*** مرادی: برای كاهش این مهم، سازمان ها و مركزهای مختلفی در كشور فعالیت می كنند و هر یك با توجه به مسوولیتی كه دارند اقدام های خاصی انجام می دهند. مركز لرزه نگاری كشوری بیشتر در بحث مانیتورینگ، اطلاع رسانی، ثبت خُرد لرزه ها و آگاهی رسانی به مسوولان درباره نقطه های فعال لرزه ای ایفای نقش می كند. مركز یاد شده در این زمینه تدابیری اندیشیده و زیرساخت هایی فراهم كرده است كه اگر زلزله مخربی به وقوع بپیوندد، فرایند خدمات دهی آن به مردم و مسوولان ادامه داشته باشد. در این راستا، زیرساخت های اطلاعاتی زمینی و ماهواره ای به كار گرفته می شود و در صورت نیاز این دو روش جایگزین یكدیگر خواهند شد. در حال حاضر شبكه هایی در اطراف تهران همچون ساری، سمنان، قزوین، اصفهان و ... مستقر هستند كه در هنگام بروز مشكل در شبكه پایتخت به راحتی می توانند مسوولیت های آن را به انجام برسانند. مركز لرزه نگاری همواره با تهیه و چاپ كاتالوگ، نقشه و ارایه گزارش، وضعیت لحظه ای لرزه ای ایران را به اطلاع مسوولان می رساند.

سازمان ها و ارگان های دیگر كشوری نیز فعالیت های شایان توجهی برای ایجاد آمادگی در برابر زلزله انجام داده اند. این امر در جلسه ها و نشست هایی كه تا كنون با حضور مسوولان مربوطه برگزار شده قابل مشاهده است. به عنوان نمونه طرح نوسازی مدرسه ها اقدام با ارزشی محسوب می شود كه به كاهش خسارت های جانی و مالی كمك شایانی می كند. همچنین در حوزه شریان های حیاتی نظیر آب، برق و گاز در دهه گذشته فعالیت هایی برای رویارویی با آسیب های زلزله انجام شده است.

افزون بر آن، سازه هایی كه به وسیله مردم ساخته می شود، نیز باید از استانداردهای لازم برخوردار باشد، در این راستا مركز تحقیقات راه، مسكن و شهرسازی به طور مرتب آیین نامه مربوط به ساخت و ساز را بازبینی می كند و نسخه اصلاح شده آن را در اختیار عموم قرار می دهد. اگر این قانون ها رعایت شوند، از آنجایی كه هر چند سال یكبار شاهد بازسازی سازه ها در كشور هستیم با گذشت زمان، امنیت بیشتری در زمینه مقابله با زلزله ایجاد خواهد شد و البته در صورت نداشتن توجه به چنین قانون هایی ریسك و خطر زلزله افزایش خواهد یافت.

** ایرنا: چه سازمان هایی برای كاهش خسارت های ناشی از زلزله مشغول به فعالیت هستند؟
*** مرادی: موسسه ژئوفیزیك به صورت مستقیم با ثبت و تعیین محل زلزله سرو كار دارد. سازمان مدیریت بحران كشور، نقش اصلی در مباحث پیش گیری، مقابله و مدیریت در خصوص بحران های ناشی از بلایای طبیعی از جمله زلزله را ایفا می كند. مركز تحقیقات راه، مسكن و شهرسازی نیز در این زمینه نقش كلیدی دارد. سازمان ها و مركزهای زیادی در كشور در این زمینه فعالیت می كنند كه از جمله آنها می توان به پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، سازمان زمین شناسی و اكتشافات معدنی كشور، سازمان نقشه برداری، سازمان پیش گیری و مدیریت بحران شهر تهران اشاره كرد. البته در بیشتر اداره ها و سازمان ها نیز برنامه هایی برای كاهش خسارت های زلزله صورت می گیرد.

** ایرنا: ارگان های كشوری چقدر برای رویارویی با بلایای طبیعی آمادگی دارند؟
*** مرادی: برای پاسخ به این پرسش باید هر ارگان و سازمانی به صورت جداگانه فعالیت های سازمانی خود را بازگو كنند اما درباره سازمان لرزه نگاری بایستی گفت پیش از 1382 خورشیدی نهادی با عنوان مركز لرزه نگاری كشوری وجود نداشت و شبكه های لرزه نگاری به صورت مستقل زیر نظر موسسه ژئوفیزیك كار می كردند اما پس از شكل گیری این مركز، شبكه های یاد شده زیر نظر مركز لرزه نگاری كشوری كه یكی از مركزهای ملی موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران به شمار می رود، فعالیت خود را آغاز كردند. تلاش این نهاد تا كنون بر این بوده است كه ایستگاه های لرزه نگاری به صورت مستقل از زیرساخت های شهری فعالیت كنند و وابسته به برق و مخابرات نباشند تا در زمانی كه این زیرساخت ها در دسترس نبود، مركز لرزه نگاری بتواند به فعالیت خود ادامه دهد.

برای اینكه ارتباط شبكه ها نیز كمتر در خطر آسیب باشند از دو راه زمینی و ماهواره ای به یكدیگر مرتبط شدند. با توجه به مانورهایی كه صورت گرفته است، شاهد ایجاد و افزایش آمادگی برای رویارویی با زلزله هستیم. زلزله وقتی در یك منطقه روی می دهد، ناحیه و منطقه های همجوار خویش را متاثر می كند و دیگر مناطق كشور با زیر ساخت های ایجاد شده نقش حمایتی را برای آن حوزه ایفا خواهند كرد.

** ایرنا: میزان آگاهی بخشی به مردم برای رویارویی با زلزله را چگونه ارزیابی می كنید؟ این امر چقدر در كاهش آسیب ها و خسارت های ناشی از زلزله تاثیر گذار است؟
*** مرادی: آگاهی بخشی یكی از نكته های كلیدی در رویارویی با بحران ها محسوب می شود. زمانی كه آگاهی كافی درباره بحران ها وجود نداشته باشد به دلیل نبود اطلاعات كافی درباره ابعاد حادثه ممكن است، بزرگی حادثه به درستی تخمین زده نشود و در این زمان فرد احساس واماندگی و تسلیم كامل در برابر رویداد خواهد داشت. واقعیت این است زلزله رخدادی زیانبار به شمار می رود اما می توان با آن مقابله كرد. حتی اگر زمین لرزه ای در یك شهر بزرگ چون تهران روی دهد، تمام شهر آسیب جدی نخواهد دید. بنابراین می توان با ایجاد زیر ساخت های لازم در نقطه های مختلف شهرهای بزرگ با پیامدهای این حادثه رو به رو شد.

با توجه به تجربه كشورهای گوناگون، اگر مردم این پدیده طبیعی را به درستی بشناسند و بر اجرای صحیح قانون ها به ویژه در بخش ساخت و سازها نظارت داشته باشند، می توان آسیب های زلزله را كاهش داد. در بسیاری از زمان ها امكان ایمن سازی تمام سازه وجود ندارد اما می توان با ثابت كردن برخی از اجزای درون ساختمان از بروز تلفات جلوگیری كرد. جامعه باید یاد بگیرد كه با این پدیده زندگی كند. همانگونه كه مردم نیوزلند این گونه زندگی می كنند. این كشور منطقه ای زلزله خیز محسوب می شود كه حتی پایتخت آن بر روی گسل قرار دارد اما مسوولان آن با برگزاری دوره های آموزشی مداوم توانسته اند، میزان آسیب ها و تلفات این رخداد را كاهش دهند.

در ایران عده ای تصور می كنند كه با وقوع زلزله همه چیز پایان می یابد و راهی برای مقابله با آن وجود ندارد و شماری نیز به صورت كلی زمین لرزه و احتمال رخداد آن را به دست فراموشی سپرده اند. بنابراین به نظر می رسد برای كشور ما نیز برگزاری دوره های آموزشی به ویژه از مسیر آگهی های كوتاه مدت تلویزیونی امری ضروری است.

** ایرنا: چه نهادهایی می توانند نقش آگاهی بخشی در این زمینه را به عهده بگیرند؟
*** مرادی: اكنون در مدرسه ها، روزی برای زلزله در نظر گرفته شده است كه در آن مانور زلزله برگزار می شود، این امر معلمان و دانش آموزان را وامی دارد تا دست كم یك روز در سال به این موضوع بیاندیشند. در مجموع می توان گفت مدرسه ها، صدا و سیما، شبكه های خبری و مطبوعات نقش مهمی را در این عرصه ایفا می كنند.

** ایرنا: با وجود وقوع زلزله های بزرگ در كشوری همچون ژاپن اما شدت تخریب و آسیب های جانی در آن اندك است. دلیل این امر را چه می دانید؟
** مرادی: زمانی كه آگاهی بخشی به درستی صورت پذیرد به ویژه برای عموم جامعه كه از درون آنها مسوولان قانون گذار، ناظران و مهندسان بیرون می آیند، آمادگی لازم برای رویارویی با زلزله خود به خود به وجود می آید، این امر سبب خواهد شد تا سازه هایی كه ساخته می شود، برابر با معیارها و استانداردهای ساخت و ساز باشند و تمام تدابیر مربوط به پایداری در آنها اجرا شود. افزون بر آن، در كشورهای پیشرفته رعایت قانون نهادینه شده است.

اینك در ایران نیز قانون های بسیار مناسبی برای ساخت و ساز و مقاوم سازی ساختمان ها وجود دارد اما نظارت كافی بر اجرای آنها وجود ندارد. این امر باعث می شود، قانون ها به درستی اجرا نشوند. بسیاری از افرادی كه در امر ساخت و ساز درگیر هستند به منفعت شخصی خود بیشتر از ایمنی مردم اهمیت می دهند و زمانی این امر پایان می یابد كه قانون به صورت كامل اجرا شود و با تخلف ها برخوردهای مناسب صورت گیرد.

** ایرنا: آیا ساختمان هایی كه در شهرها ساخته می شوند از شناسنامه ای كه مشخص كند در آن سازه فرایند مقاوم سازی و مهندسی سازی برای مقابله با زلزله صورت گرفته است، برخوردارند؟
*** مرادی: تمام ساختمان ها شناسنامه دارند اما با این وجود برخی سازه ها از كیفیت مناسب برخوردار نیستند و شماری از سازه ها نیز در مكان هایی بنا می شوند كه در زمان بروز آسیب های زمین لرزه، تمهیدات امداد و نجات در آن منطقه مشكل است.

** ایرنا: چقدر مركز لرزه نگاری می تواند در پیش بینی زلزله احتمالی دقیق باشد؟
*** مرادی: ما پیش بینی نمی كنیم. ثبت خرد لرزه ها كمك می كند نوعی آمادگی برای رخداد زمین لرزه بزرگ احتمالی به وجود آید یا گسل های پنهان و ناشناخته شناسایی شوند و تغییر رفتار یك گسل پایش شود.

** ایرنا: ابزارهای لرزه نگاری در ایران چقدر با استاندارد های جهانی همخوانی دارند؟ آیا نیاز به نوسازی آنها وجود دارد؟
*** مرادی: شبكه های لرزه نگاری دیجیتال مركز لرزه نگاری، 2 دهه قدمت دارند و بخشی از ابزارهای آن بایستی بروز رسانی شوند كه در دست اجرا قرار دارد اما بیش از 70 درصد از تجهیزات این مركز به صورت كامل برابر با استانداردهای جهانی و مدرن است. به دلیل مشكل های بودجه ای، روند توسعه ای برای تعدادی از ایستگاه های لرزه نگاری به كُندی صورت می گیرد و شمار كنونی ایستگاه ها برای كشور كافی نیست. اكنون 118 ایستگاه در سراسر كشور در حال فعالیت هستند، در حالی كه در برنامه های در نظرگرفته شده برای این بخش می بایست پیش از پایان برنامه پنجم توسعه این تعداد به 400 ایستگاه می رسید. این موضوع نشان می دهد، شمار ایستگاه های لرزه نگاری هنوز با برنامه های توسعه ای همخوانی ندارد و كمبود ایستگاه های لرزه نگاری باعث می شود كه خردلرزه ها به ثبت نرسند. البته در شهرهای بزرگ تلاش بر این بوده است كه زلزله های با بزرگای یك و بیشتر ثبت شود اما برای بسیاری از منطقه های دیگر هنوز این موضوع امكان پذیر نیست.

** ایرنا: آیا ابزارهای موجود در ایران می توانند لرزه هایی با بزرگایی كمتر از یك را ثبت كنند؟
*** مرادی: در زمان حاضر در برخی از منطقه های استان تهران زمین لرزه هایی با بزرگای كمتر از یك نیز قابل ثبت هستند. بزرگای زمین لرزه معیاری است كه با استفاده از دامنه های ثبت شده و فاصله به دست می آید اگر ایستگاه های بیشتری در كشور وجود داشته باشد، می توان زمین لرزه های با دامنه های كم و با بزرگایی پایین تر از یك را نیز به ثبت رساند.

** ایرنا: آیا به تازگی زلزله ای در كشور به وقوع پیوسته است؟
*** مرادی: هر روز در ایران زمین لرزه رخ می دهد. جدیدترین زلزله با بزرگای بیش از 3.5 مربوط به نزدیكی شبانكاره بوشهر می شود كه در ساعت 12:57 بامداد یكم دی 1395 خورشیدی به وقوع پیوست و در تهران نیز آخرین زلزله ثبت شده مربوط به سوم دی سال جاری در ساعت 14:41 به بزرگی 1.3 در فیروزكوه است.

** ایرنا: بر پایه برخی مقاله های گوناگون، بعضی فناوری های نوین همچون لب تاپ ها و گوشی های هوشمند از قابلیت پیش بینی زلزله برخوردارند. این موضوع چقدر با واقعیت همخوان است و در مجموع آیا راهكاری برای پیش بینی زلزله وجود دارد؟
*** مرادی: موضوع پیش بینی به قبل از رخداد باز می گردد اما این ابزارها زمانی عمل می كنند كه زلزله آغاز شده است و هنوز زمان مخرب آن نرسیده باشد. پیش بینی هنگامی روی می دهد كه افراد بتوانند زمان، مكان و بزرگای یك زمین لرزه را پیش از وقوع اعلام كنند و اكنون دانش پیش بینی این رخداد در جهان وجود ندارد. البته می توان با حذف پارامتر بزرگا، با استفاده از تاریخچه ها و كارهای آماری كه درباره گسل ها وجود دارد، اعلام كرد كه به عنوان نمونه در هفته آینده در چه منطقه هایی احتمال وقوع زلزله وجود دارد اما نمی توان بزرگای زلزله ها را مشخص كرد. اینك تا میزانی پیش بینی زلزله های كوچك امكان پذیر است اما زلزله های بزرگ به دلیل اینكه به ندرت اتفاق می افتند و برقراری ارتباط آماری مناسب میان آنها امری مشكل است، نمی توان این نوع زلزله ها را پیش بینی كرد و در صورت این اقدام، نبود قطعیت بسیار بالا خواهد بود. به طور كل برای زلزله های بزرگ امكان پیش بینی وجود ندارد.

به كار بردن واژه پیش بینی كه در شبكه های گوناگون برای زلزله به كار برده شده است، صحیح نیست و حسگر آنها تنها كمك می كند كه پس از وقوع زلزله، لرزش ها شناسایی شوند. این وسایل می توانند به عنوان ابزار كمكی استفاده شوند، تا بدانیم كه لرزش ها در چه منطقه ای آغاز شده اند و به كدام طرف در حال پیش روی هستند.

** ایرنا: برخی متخصصان بر این باورند كه برخی حیوانات به دلیل ایجاد تغییرات شیمیایی در آب ها می توانند زلزله را پیش بینی و محل را قبل از وقوع بحران ترك كنند. آیا تا كنون از این روش برای پیش بینی زلزله استفاده شده است؟
*** مرادی: پدیده حس برخی تغییرهای به وجود آمده پیش از زلزله به وسیله حیوانات وجود دارد اما استفاده از این روش ها قابل استناد نیست و نمی توان با تكیه بر رفتار آنان تصمیم های جدی اتخاذ كرد. حیوانات به دلیل های مختلفی همچون تغییرهای آب و هوایی و شیمیایی انسان ساز در زیست بوم مهاجرت می كنند و این تغییر زیستگاه تنها به دلیل پیش بینی زلزله نیست. افزون بر آن حتی اگر از توانایی پیش بینی آنها هم استفاده شود، نمی توان بزرگای زلزله را پیش بینی كرد و در بسیاری زمان ها هشدار برای زلزله ای كه مخرب نیست می تواند آثار زیانباری داشته باشد.

** ایرنا: گفته می شود زلزله هایی با بزرگای كمتر از چهار نامحسوس هستند. نظر شما در این باره چیست؟
*** مرادی: میزان احساس زلزله به فاصله بستگی دارد. اگر زلزله ای به بزرگای 2 ریشتر در مكانی نزدیك اتفاق بیافتد امكان آن وجود دارد كه افراد آن را حس كنند. بنابراین، پارامتر بزرگای هیچ ارتباطی به میزان تخریب ندارد بلكه این پارامتر، انرژی آزادشده در چشمه یا كانون زلزله را بیان می كند اما آن چیزی كه افراد حس می كنند، بخشی از انرژی محسوب می شود كه به آنها رسیده است.

** ایرنا: زلزله بم یكی از مخرب ترین رویدادهای تاریخ ایران به شمار می رود. سازمان لرزه نگاری چه تجربه هایی از این رخداد كسب كرد؟
*** مرادی: زلزله بم نقطه عطفی در لرزه نگاری محسوب می شود. این واقعه ناگوار از نظر ساختاری روی مركز لرزه نگاری تاثیر بسزایی داشت زیرا در آن زمان رشد شایعه ها در كشور سبب تصویب قانونی شد كه بر پایه آن موسسه ژئوفیزیك را موظف كرد درباره احتمال وقوع زمین لرزه اظهار نظر كند. پس از زلزله بم، شبكه های لرزه نگاری كه پیش از این به صورت مستقل فعالیت می كردند به صورت یك مجموعه زیر نظر مركز لرزه نگاری مشغول به فعالیت شدند. تجربه مهمی كه در این رویداد به دست آمد، این بود كه افزایش شمار ایستگاه های لرزه نگاری می تواند، نقش موثری در رصد گسل ها داشته باشد. پیش از این رویداد، فاصله نزدیك ترین ایستگاه به بم حدود 300 كیلومتر بود كه باعث شد بسیاری از پیش لرزه ها ثبت نشوند اما پس از این رویداد تلاش های گسترده ای صورت گرفت تا جایی كه تعداد ایستگاه های لرزه نگاری كشور به 2 برابر افزایش یافت و یكی از همین ایستگاه های جدید در كنار شهر بم واقع شده است.

*گروه اطلاع رسانی
خبرنگار: سیده مریم سیدان** انتشار دهنده: شهربانو جمعه
پژوهشم**9368**2002**9131
*ایرنا مقاله كانالی برای انعكاس مقاله های اندیشكده ها - پژوهشكده ها - دانشكده ها - مراكز تحقیقاتی و رسانه های ایران و جهان*
Irnaarticle@