۲۴ آذر ۱۳۹۵،‏ ۸:۵۶
کد خبر: 82345888
۰ نفر
يار مهربان در انزوا

تهران- ايرنا- روزنامه فرهيختگان در گزارشي آورد: پيش‌تر زماني كه هنوز تلگرام و اينستاگرام، فيس‌بوك و حتي توئيتر به‌عنوان رقباي خوش‌رنگ و لعاب پا به ميدان نگذاشته بودند، خانواده‌ها هنوز از انسجام كافي برخوردار بودند و كتاب هنوز در كتابخانه يك منزل، فقط جنبه تزئيني نداشت، كتابخانه‌هاي عمومي كه در هر كوي و برزن و محله واقع شده بودند هم نزد مردم ارج و قرب ديگري داشتند.

آزاده صالحي در ادامه اين گزارش نوشت: باب شده بود كه تابستان‌ها با تعطيلي مدارس، كودكان و نوجوانان از كتابخانه محل كه در برخي مواقع در مساجد برپا مي‌شد، كتاب به امانت مي‌گرفتند و مي‌خواندند، اما رسم خوب امانت‌گرفتن كتاب به تدريج و به فراخور تغييرات ديگر شهرنشيني فراموش شد، امروز ديگر كتابخانه‌هاي عمومي محملي براي مطالعه كتاب‌هاي جذاب چون رمان و داستان و آثار پژوهشي نيستند، بلكه مفري براي درس‌خواندن دانش‌آموزان و دانشجويان به وقت امتحانات به شمار مي‌روند و در باقي فصل‌هاي سال، جز در مواردي معدود در سكوت به سر مي‌برند، يك سكوت طولاني. در اين مقال تلاش كرده‌ايم تا به بررسي وضعيت كتابخانه‌هاي كشور بپردازيم و دلايل كم‌فروغ بودن اين كتابخانه‌ها را به كمك برخي كتابداران و نويسندگان و ناشران مورد واكاوي قرار دهيم.

**چاره كار فرهنگ‌سازي است
محبوبه نجف‌خاني كارشناس كتابخانه
اگرچه امروز تعداد كتابخانه‌هايي كه در سراسر كشور و شايد در پايتخت وجود دارد به نسبت جمعيت ايران رقم چنداني به شمار نمي‌رود؛ اما واقعيت اين است كه همين تعداد معدود كتابخانه عمومي در سطح كشور هم آن‌طور كه بايد مورد استفاده قرار نگرفته است. درواقع معضلاتي كه در اين حوزه وجود دارد طي اين سال‌ها مرتفع نشده است. درحالي كه وجود كتابخانه‌هاي عمومي مي‌توانست از گذشته تا امروز در تقويت مطالعه و ارتقاي فرهنگ عمومي شهروندان نقش بسزايي داشته باشد، اما عملا از فضاي مناسب كتابخانه‌ها بهره‌برداري مفيد صورت نگرفته است.

در سال‌هاي اخير كه بحث كنكور و كنكورزدگي در مدارس پررنگ‌تر شده است هميشه شاهد بوده‌ايم كه از فضاي مفيد كتابخانه‌هاي محلات بيش از آنكه براي خواندن كتاب‌هاي غير‌درسي استفاده شود به مطالعه افراد براي گذر از كنكور اختصاص يافته و اين بزرگ‌ترين آسيب براي كتابخانه‌هاي عمومي است. نه‌تنها كتابخانه‌هاي عمومي شهر كه كتابخانه‌هاي مدارس هم ديرگاهي است وضعي نابسامان دارند. گاه در جريان بازديد از يك مدرسه به كتابخانه‌اي برخورده‌ام كه در راهرو بنا شده و به آن كتابخانه باز مي‌گويند؛ درحالي كه اصلا از استانداردهاي يك كتابخانه براي مدرسه برخوردار نبوده است. گاهي هم با كتابخانه‌هايي در مدارس مواجه بوده‌ام كه به دليل بدون‌استفاده ماندن طولاني، تغيير كاربري داده و مبدل به كلاس و درآمد‌زايي بيشتر براي آن مدرسه شده است.

**خريد كتاب از ناشران، اصولي است
اميرعباس بلادي معاون بازرگاني نشر اميركبير
به نظر مي‌رسد نهاد كتابخانه‌هاي عمومي كشور طي اين سال‌ها در بحث خريد كتاب از ناشران مختلف، براي كتابخانه‌ها عملكردي تخصصي و منطقي داشته است. درواقع كتاب‌هايي كه در كتابخانه‌هاي عمومي كشور ارائه مي‌شوند از منظر محتوايي مورد كارشناسي و گزينش كارشناسان قرار مي‌گيرند. مي‌توان گفت اغلب كتاب‌هايي كه در كتابخانه‌هاي عمومي هستند، آثاري به شمار مي‌روند كه به فراخور اهداف و ضرورت‌هاي فرهنگي و اجتماعي دراين كتابخانه‌ها جانمايي شده‌اند.

من به‌عنوان يكي از دست‌اندركاران حوزه نشر اين مساله را قبول ندارم و معتقدم خريد كتاب از ناشران در اين سال‌ها و به معرض نمايش گذاشتن آنها در كتابخانه‌هاي عمومي تا حدود زيادي براساس اصول و قاعده صحيحي بوده است. به بيان ساده‌تر دراين سال‌ها شاهد اين مساله بوده‌ايم كه 70 درصد خريد كتابخانه‌هاي عمومي از ناشران براساس كارشناسي صورت گرفته است و اصولا كتاب‌هايي به كتابخانه‌هاي عمومي راه يافته‌اند كه از نظر كيفي و محتوايي قابل‌قبول بوده‌اند. يكي از اين مشكلات راه‌نيافتن آثار جامع و مطلوبي چون مجموعه كتاب‌هاي شخصيت‌هايي چون عبدالحسين زرين‌كوب، بديع‌الزمان فروزانفر، سعيد نفيسي و... است.

اين شخصيت‌ها درواقع سازندگان اصلي زيربناي فرهنگي ما بوده‌اند و به واسطه اينكه كتاب‌هايشان در كتابخانه‌هاي عمومي عرضه نمي‌شود، مردم آن‌طور كه شايسته است با اين بزرگان آشنايي ندارند. به‌رغم اينكه از سال 88 به اين طرف، 80 درصد كتاب‌هاي كتابخانه‌هاي عمومي روزآمد شده‌اند، ولي هنوز شاهد چنين نواقصي در كتابخانه‌ها هستيم.

** آمارها چه مي‌گويند؟
در سال‌هاي اخير عليرضا مختارپور، دبيركل نهاد كتابخانه‌هاي عمومي كشور به اين مساله اشاره كرده بود كه متوسط شمارگان كتاب، 750 نسخه اعلام شده است.
درحال حاضر در ايران 2.5 ميليون‌نفر، عضو كتابخانه‌هاي عمومي كشور هستند.
براساس آماري كه ارائه مي‌شود فقط 16درصد از كل اعضاي كتابخانه‌ها فعال هستند.
بيش از 75درصد از كتاب‌هايي كه در كتابخانه‌ها وجود دارد مورد استفاده مراجعه‌كنندگان قرار نمي‌گيرد.

*منبع: روزنامه فرهيختگان، 1395.9.24
**گروه اطلاع رساني**9165**2002**انتشار دهنده: فاطمه قنادقرصي

سرخط اخبار پژوهش